Việt Nam sắp có thêm thành phố trực thuộc Trung ương mới: Mô hình chưa từng có trong tiền lệ, là tỉnh đô thị loại I có đường bờ biển dài thứ 3 cả nước

Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, bế mạc chiều 24/7, đã thống nhất thông qua chủ trương thành lập TP Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở giữ nguyên địa giới hành chính của tỉnh Quảng Ninh hiện nay.

Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của địa phương, đồng thời hiện thực hóa định hướng của Bộ Chính trị về xây dựng Quảng Ninh trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, giàu bản sắc và là cực tăng trưởng mới của khu vực phía Bắc.

Theo đề án, TP Quảng Ninh có diện tích hơn 6.231km² và dân số hơn 1,5 triệu người.

Mặc dù tiêu chuẩn dân số đối với thành phố trực thuộc Trung ương thông thường là từ 2,5 triệu người, Quảng Ninh thuộc nhóm địa phương có yếu tố đặc thù khi vừa có biên giới quốc gia, vừa sở hữu di sản thế giới UNESCO và được định hướng là trung tâm du lịch quốc tế. Theo Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15, các địa phương thuộc trường hợp này được áp dụng mức dân số tối thiểu bằng 50% quy định chung, tương đương 1,25 triệu người. Với quy mô dân số hiện nay, Quảng Ninh đáp ứng yêu cầu.

Không chỉ vậy, đến năm 2025, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh đạt 81,23%, cao gần gấp đôi mức tối thiểu 45% theo quy định. Số phường chiếm khoảng 55,6% tổng số đơn vị hành chính cấp xã, vượt xa tiêu chí tối thiểu 30%.

Đặc biệt, đến tháng 7/2026, Quảng Ninh đã được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I, hoàn thành một trong những điều kiện pháp lý quan trọng để thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.

Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính, Quảng Ninh hiện có 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 22 xã, 30 phường và 2 đặc khu. Trước đó, địa phương cũng là tỉnh duy nhất cả nước có tới 5 thành phố trực thuộc, gồm Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái và Đông Triều.

Nằm ở vùng Đông Bắc, Quảng Ninh tiếp giáp Trung Quốc, vịnh Bắc Bộ cùng Hải Phòng và Bắc Ninh. Với diện tích đất liền hơn 6.200km², dân số hơn 1,52 triệu người, đường bờ biển dài thứ 3 cả nước (250km) và hơn 2.000 hòn đảo, địa phương sở hữu nhiều lợi thế nổi bật để phát triển du lịch, kinh tế biển, logistics và thương mại quốc tế.

Đây là địa phương hiếm hoi hội tụ đầy đủ các loại hình kết nối gồm đường bộ, đường biển, hàng không và cửa khẩu quốc tế. Quảng Ninh hiện có mạng lưới cao tốc liên vùng, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống cảng biển nước sâu, cửa khẩu quốc tế cùng tuyến giao thông ven biển hiện đại.

Là một trong ba đỉnh của tam giác phát triển Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, địa phương giữ vai trò cửa ngõ kết nối vùng Đồng bằng sông Hồng với Đông Bắc và thị trường Trung Quốc, đồng thời có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo.

Năm 2025, quy mô nền kinh tế Quảng Ninh đạt hơn 368.445 tỷ đồng, tổng thu ngân sách nhà nước 84.500 tỷ đồng, GRDP tăng 11,89%. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng trên 12,5%, GRDP bình quân đầu người đạt 11.800 USDvà thu ngân sách khoảng 100.000 tỷ đồng.

Những năm gần đây, cơ cấu kinh tế của Quảng Ninh chuyển dịch mạnh từ khai thác tài nguyên sang công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch, logistics, kinh tế biển, kinh tế số và tăng trưởng xanh. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương đảm nhiệm vai trò cực tăng trưởng của vùng.

Song song với đó, tỉnh tiếp tục đầu tư hàng nghìn công trình hạ tầng và chỉnh trang đô thị giai đoạn 2026-2030, đồng thời thúc đẩy kết nối đường sắt tốc độ cao với Hà Nội nhằm tạo thêm động lực cho phát triển du lịch, logistics và thu hút đầu tư.

Theo định hướng của Bộ Chính trị, TP Quảng Ninh sẽ phát triển theo mô hình đô thị xanh, thông minh, văn minh và hiện đại, tích hợp không gian đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản thành một hệ sinh thái phát triển thống nhất.

Địa phương sẽ chuyển từ mô hình phát triển phân tán sang đa trung tâm, trong đó Hạ Long - Cẩm Phả - Vân Đồn là trung tâm hành chính, du lịch và kinh tế biển; Uông Bí - Đông Triều - Quảng Yên phát triển công nghiệp, logistics và đô thị; còn Móng Cái - Hải Hà giữ vai trò trung tâm kinh tế cửa khẩu và giao thương quốc tế.

Cùng với đó, Quảng Ninh định hướng lấy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng, phát triển đồng thời kinh tế xanh, kinh tế biển, kinh tế di sản, kinh tế biên giới, kinh tế ban đêm và công nghiệp văn hóa.

Đặc biệt, việc sở hữu Vịnh Hạ Long cùng hệ thống di sản, danh thắng, biển đảo và văn hóa vùng mỏ tạo nên bản sắc riêng cho đô thị tương lai. Đây không chỉ là lợi thế về du lịch mà còn là nền tảng để phát triển các ngành kinh tế giá trị gia tăng cao, góp phần đưa Quảng Ninh trở thành một trong những trung tâm phát triển năng động của cả nước.