Vingroup dự kiến tài trợ 212 tỷ đồng để phát triển hệ thống cảnh báo sớm thiên tai

Ngày 28/10, tại Hà Nội, Quỹ Thiện Tâm thuộc Tập đoàn Vingroup đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai và Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhằm triển khai “Chương trình tăng cường năng lực cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó nhằm giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra tại Việt Nam” trong giai đoạn 2026-2030.

Theo thỏa thuận, chương trình tập trung vào 3 nhóm hoạt động chính, gồm phát triển các công cụ, phần mềm và giải pháp công nghệ phục vụ giám sát, dự báo, cảnh báo sớm thiên tai; hỗ trợ trang thiết bị phục vụ công tác dự báo, chỉ đạo và ứng phó; đồng thời nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai cho cộng đồng thông qua đào tạo, tập huấn, diễn tập và phổ biến kiến thức.

Chương trình được triển khai trong 5 năm, chia thành 2 giai đoạn. Trong giai đoạn đầu từ năm 2026 đến 2028, Quỹ Thiện Tâm dự kiến tài trợ 212 tỷ đồng để xây dựng, nâng cấp các hệ thống công nghệ, phần mềm phòng, chống thiên tai và thí điểm mô hình phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro tại 5 tỉnh, thành phố gồm Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Đà Nẵng và Đắk Lắk.

Trên cơ sở kết quả triển khai ban đầu, chương trình dự kiến tiếp tục được mở rộng tới các địa phương khác trong giai đoạn 2029-2030.

Phát triển công nghệ cảnh báo thiên tai

Một trong những nội dung trọng tâm là nâng cấp Hệ thống giám sát thiên tai Việt Nam (VNDMS), đồng thời xây dựng hệ thống giám sát thiên tai cấp tỉnh, hướng tới kết nối dữ liệu và hoạt động chỉ đạo, giám sát, báo cáo từ Trung ương đến địa phương.

Bên cạnh đó, các bên sẽ phối hợp phát triển những mô hình dự báo có độ chi tiết cao, cung cấp thông tin phù hợp với diễn biến thiên tai tại từng khu vực. Chương trình đặt mục tiêu phát triển công cụ cảnh báo mưa dông trực tiếp đến vị trí người dùng, với thời gian cảnh báo trước từ 30 phút đến 3 giờ. Hệ thống cũng hướng tới khả năng dự báo lượng mưa và các yếu tố khí tượng theo giờ, chi tiết đến cấp xã, phường, đặc khu, với thời hạn dự báo 10 ngày; đồng thời phát triển các mô hình dự báo trong khoảng 12-72 giờ.

Đối với nguy cơ lũ lụt, chương trình sẽ triển khai giải pháp cảnh báo lũ theo lưu vực sông, đánh giá tác động ngập lụt đến cấp xã, phường và xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai đến cấp xã.

Hệ thống cảnh báo lũ quét, sạt lở đất cũng sẽ được nâng cấp, trong đó có nội dung thử nghiệm khoanh vùng cảnh báo đến cấp thôn, bản. Các phần mềm và bản đồ số dự kiến hỗ trợ chính quyền địa phương xác định khu vực có nguy cơ cao, xây dựng phương án ứng phó và tổ chức sơ tán người dân khi cần thiết.

Song song với việc phát triển công nghệ, chương trình sẽ hỗ trợ trang thiết bị phục vụ tính toán, vận hành mô hình dự báo, quan trắc, truyền dữ liệu và thu thập thông tin tại hiện trường. Các địa phương cũng dự kiến được bổ sung thiết bị cảnh báo sớm, dự báo khí tượng thủy văn và phương tiện phục vụ cứu hộ, cứu nạn.

Ngoài đầu tư hệ thống kỹ thuật, chương trình chú trọng đào tạo cán bộ cấp xã sử dụng phần mềm giám sát, bản đồ ứng phó thiên tai, xây dựng phương án sơ tán an toàn và tổ chức diễn tập tại cộng đồng. Những địa bàn có nguy cơ thiên tai cao và các nhóm dân cư dễ bị tổn thương sẽ được ưu tiên trong quá trình triển khai.

Chuyển trọng tâm từ cứu trợ sau thiên tai sang chủ động phòng ngừa

Phát biểu tại lễ ký kết, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết công tác dự báo, cảnh báo thiên tai hiện còn gặp nhiều khó khăn do mạng lưới quan trắc tại một số khu vực chưa đầy đủ, dữ liệu thiếu kết nối đồng bộ và thông tin về tác động cụ thể của thiên tai đối với người dân, hạ tầng còn hạn chế.

Theo Thứ trưởng, chương trình hợp tác được kỳ vọng góp phần chuyển hướng công tác phòng, chống thiên tai từ dự báo hiện tượng sang cảnh báo tác động và rủi ro, đồng thời chuyển từ cung cấp thông tin sang hỗ trợ các hành động ứng phó cụ thể, trong đó ưu tiên bảo vệ tính mạng người dân.

Về phía Quỹ Thiện Tâm, ông Lý Minh Tuấn, Giám đốc quỹ, cho biết đơn vị đang đẩy mạnh chuyển hướng từ hoạt động cứu trợ khẩn cấp sau thiên tai sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó của cộng đồng. Ông cho rằng bên cạnh hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, việc cung cấp thông tin cảnh báo kịp thời, trang bị kiến thức và kỹ năng phòng tránh có thể giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản trước khi thiên tai xảy ra.