Xe điện tăng tốc, ô tô Trung Quốc đổ bộ: Cuộc cạnh tranh mới trên thị trường Việt Nam

Thị trường ô tô Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động đáng chú ý. Xe điện ngày càng phổ biến, ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc gia tăng nhanh chóng, trong khi các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong vẫn duy trì tăng trưởng.

Theo báo cáo triển vọng ngành ô tô 6 tháng cuối năm 2026 vừa được VIS Rating công bố, tổng doanh số ô tô tại Việt Nam trong nửa đầu năm đạt 303.391 chiếc, tăng 33,8% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, sự tăng trưởng này diễn ra cùng với những thay đổi mạnh mẽ trong cơ cấu thị trường. Xe điện và xe hybrid đang mở rộng thị phần, các thương hiệu mới gia tăng hiện diện, tạo sức ép cạnh tranh lên những nhà sản xuất và phân phối ô tô truyền thống.

Xe điện tăng tốc, tương quan thị trường thay đổi

Một trong những thay đổi rõ nét nhất của thị trường ô tô Việt Nam là sự gia tăng nhanh chóng của nhóm xe điện hóa.

Theo VIS Rating, tỷ trọng xe điện và hybrid trong tổng doanh số ô tô đã tăng từ 22% năm 2024 lên 35% năm 2025 và đạt 44% trong nửa đầu năm 2026.

Như vậy, cứ khoảng 10 ô tô bán ra tại Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026, thì có hơn 4 xe thuộc nhóm xe điện hoặc hybrid.

Động lực lớn nhất đến từ VinFast. Trong nửa đầu năm 2026, hãng xe Việt Nam ghi nhận doanh số 115.916 chiếc, tăng 72% so với cùng kỳ. Kết quả này tiếp tục cho thấy vai trò đáng kể của xe điện trong tăng trưởng chung của thị trường ô tô nội địa.

Sự mở rộng của nhóm xe điện hóa cũng phản ánh những thay đổi trong lựa chọn của người tiêu dùng, khi các yếu tố như chi phí vận hành, công nghệ, chính sách hỗ trợ và khả năng tiếp cận hạ tầng sạc ngày càng được quan tâm. Doanh số bán xe hybrid trong 6 tháng đầu năm đạt 10.865 chiếc, tăng 83%.

Theo VIS Rating, chính sách ưu đãi, giá bán cạnh tranh và biến động giá xăng đã thúc đẩy nhu cầu đối với các dòng xe điện hoá.

Tuy nhiên, xe điện tăng trưởng không đồng nghĩa với việc xe sử dụng động cơ đốt trong đang mất đi sức hút. Theo VIS Rating, doanh số nhóm xe động cơ đốt trong trong nửa đầu năm vẫn đạt khoảng 174.000 chiếc, tăng 13% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, số liệu cho thấy một số thương hiệu lâu năm như Toyota, Huyndai và Ford đang mất đi thị phần.

Điều này cho thấy thị trường ô tô Việt Nam đang mở rộng theo nhiều hướng. Xe điện và hybrid gia tăng tỷ trọng, trong khi xe xăng vẫn duy trì một lượng khách hàng đáng kể.

Sự thay đổi cơ cấu sản phẩm đang đặt các hãng xe trước yêu cầu điều chỉnh chiến lược, từ danh mục sản phẩm, chính sách giá đến dịch vụ hậu mãi và hệ thống phân phối.

Nhập khẩu ô tô nguyên chiếc đạt 2,8 tỷ USD, xe Trung Quốc gia tăng hiện diện

Đáng chú ý, cùng với sự phát triển của xe điện, thị trường ô tô Việt Nam còn ghi nhận làn sóng gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Theo VIS Rating tổng hợp, giá trị nhập khẩu ô tô nguyên chiếc tăng 28,9% so với cùng kỳ, lên 2,8 tỷ USD. Trong đó, giá trị nhập từ Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 1,26 tỷ USD, tăng 71,2% so với nửa đầu năm ngoái.

Đây là diễn biến đáng chú ý. Giá bán và tính năng công nghệ là lợi thế cạnh tranh của nhóm xe này.

Đáng lưu ý, giá trị nhập khẩu từ Trung Quốc tăng không đồng nghĩa với thị phần tiêu thụ thực tế của các thương hiệu ô tô Trung Quốc tại Việt Nam tăng. Tuy nhiên, mức tăng trưởng nhập khẩu cho thấy nguồn cung từ thị trường này đang gia tăng nhanh chóng.

Trong bối cảnh đó, cuộc cạnh tranh trên thị trường ô tô không còn đơn thuần là giữa các thương hiệu, mà còn diễn ra giữa những công nghệ động cơ, phân khúc giá và mô hình phân phối khác nhau.

Doanh nghiệp vẫn chịu sức ép lợi nhuận và dòng tiền

Đằng sau sự khởi sắc của thị trường tiêu thụ, bức tranh tài chính của các doanh nghiệp ô tô lại xuất hiện những diễn biến trái chiều. Khả năng tiếp cận vốn của ngành vẫn ổn định, với tổng dư nợ vay của các doanh nghiệp ô tô niêm yết tăng 7,3% trong 6T2026. Tăng trưởng nợ tập trung ở các doanh nghiệp lớn.

Nhóm doanh nghiệp ô tô niêm yết được khảo sát gồm 11 công ty: CTCP Tasco (HUT), CTCP Dịch vụ Tổng hợp Sài Gòn – Savico (SVC), CTCP Ô tô Thành phố – City Auto (CTF), CTCP Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh – Haxaco (HAX), CTCP Ô tô Giải Phóng (GGG), CTCP Ô tô G (GMA), CTCP Dịch vụ Đầu tư Hoàng Huy (HHS), CTCP Kỹ thuật và Ô tô Trường Long (HTL), CTCP Ô tô TMT (TMT), CTCP Công nghiệp Ô tô Vinacomin (VMA) và CTCP Đầu tư và Phát triển Máy Việt Nam (VVS).

Theo VIS Rating, nhóm này ghi nhận doanh thu nửa đầu năm 2026 tăng 17,5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao (EBITDA) tăng 28,9%.

Tuy nhiên, biên EBITDA từ hoạt động kinh doanh ô tô cốt lõi lại giảm từ 3,2% xuống 3,06%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực cạnh tranh và chi phí kinh doanh gia tăng. Trong nửa đầu năm, chi phí bán hàng của nhóm này tăng tới 38% so với cùng kỳ, cao hơn tốc độ tăng doanh thu.

Bên cạnh đó, đến cuối tháng 6/2026, giá trị hàng tồn kho của nhóm doanh nghiệp ô tô niêm yết tăng 37% so với cuối năm 2025. Vòng quay hàng tồn kho giảm từ 6,7 lần xuống 5,5 lần.

Việc tồn kho gia tăng trong bối cảnh thị trường vẫn tăng trưởng cho thấy áp lực quản lý nguồn hàng, đặc biệt khi các hãng liên tục giới thiệu mẫu xe mới và cạnh tranh bằng chính sách giá.

Tồn kho lớn cũng đồng nghĩa với nhu cầu vốn lưu động gia tăng. Theo VIS Rating, tiền lãi vay đã trả của nhóm doanh nghiệp khảo sát trong nửa đầu năm tăng 47% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, phần lớn doanh nghiệp ô tô niêm yết ghi nhận dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm trong giai đoạn này, dù doanh thu và lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao vẫn tăng trưởng.

Báo cáo cũng cho biết khoảng 2.500 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp trong ngành ô tô sẽ đáo hạn trong nửa cuối năm 2026, làm gia tăng nhu cầu thu xếp nguồn vốn và tái cấp vốn của một số doanh nghiệp.

VIS Rating dự báo áp lực cạnh tranh về giá, chi phí tài chính và nhu cầu vốn lưu động có thể tiếp tục ảnh hưởng đến dòng tiền của các doanh nghiệp trong những tháng cuối năm.