Xuất hiện nhà vệ sinh công cộng hơn 16 tỷ đồng, mặt tiền được dùng để trình chiếu nghệ thuật mỗi tối

Một nhà vệ sinh công cộng trước ga JR Kinashi (TP. Takamatsu, tỉnh Kagawa, Nhật Bản) đang gây chú ý sau khi chính quyền địa phương công bố tổng chi phí đầu tư khoảng 100 triệu yen (hơn 16,3 tỷ đồng). Công trình được kỳ vọng trở thành điểm nhấn du lịch của khu vực, song mức kinh phí dành cho một nhà vệ sinh cũng khiến nhiều người đặt câu hỏi về hiệu quả sử dụng ngân sách.

Nhà vệ sinh mới được đưa vào sử dụng ngày 22/3/2026, thay thế công trình cũ đã xuống cấp. Theo truyền thông Nhật Bản, nhà vệ sinh trước đây chỉ có một khu sử dụng chung cho nam và nữ, sử dụng bồn cầu xổm và hệ thống thu gom chất thải. Tình trạng này kéo dài nhiều năm đã khiến hành khách, người dân địa phương nhiều lần đề nghị cải tạo.

JR Shikoku - đơn vị vận hành tuyến đường sắt, từng cân nhắc phương án tháo dỡ nhà vệ sinh thay vì đầu tư xây mới. Do tình hình kinh doanh gặp nhiều khó khăn, doanh nghiệp cho biết nguồn vốn dành cho việc cải tạo nhà vệ sinh tại các ga không có nhân viên trực khá hạn chế.

Trước thực tế này, tỉnh Kagawa quyết định đưa dự án cải tạo nhà vệ sinh ga Kinashi vào ngân sách năm tài khóa 2024. Tỉnh trưởng Kagawa khi đó cho rằng việc bảo đảm hoạt động của các tuyến đường sắt JR và tạo không gian sinh hoạt, giao lưu quanh nhà ga là những yếu tố cần được quan tâm.

Ga Kinashi nằm trên tuyến JR Yosan, cách ga Takamatsu 2 điểm dừng. Theo số liệu năm 2024 được KSB dẫn lại, ga có trung bình 594 lượt hành khách lên tàu mỗi ngày, đứng thứ 14 trong tổng số 48 ga JR tại tỉnh Kagawa.

Tỉnh Kagawa đưa ra một số lý do để đứng ra đầu tư. Đây là ga gần Trường THPT Takamatsu Nishi, đồng thời Kinashi là khu vực nổi tiếng với nghề trồng và sản xuất bonsai thông, thu hút du khách nước ngoài. Chính quyền địa phương kỳ vọng việc xây dựng một công trình có tính đặc trưng tại ga sẽ góp phần tạo thêm sự chú ý đối với khu vực.

Dự án cũng nhận được sự thúc đẩy từ các chính trị gia địa phương. Năm 2021, trong một cuộc vận động tranh cử, Hạ nghị sĩ Takuya Hirai từng đề cập việc cải tạo nhà vệ sinh ga Kinashi và định hướng biến công trình này thành một biểu tượng của khu vực.

Đến tháng 1/2026, nghị sĩ tỉnh Kagawa Ichiro Oyama cho biết đã cùng các bên vận động để tỉnh bố trí ngân sách cho dự án. Sau hơn 4 năm kể từ lời kêu gọi ban đầu, công trình mới được hoàn thành với thiết kế vượt xa một nhà vệ sinh công cộng thông thường.

Nhà vệ sinh mới được xây dựng tại khu đất phía đối diện nhà ga, hướng ra đường tỉnh. Công trình có khu vệ sinh riêng cho nam, nữ và khu đa năng, được xác định là nhà vệ sinh công cộng phục vụ cả hành khách đường sắt và người dân.

Điểm đáng chú ý nằm ở phần mặt ngoài. Mặt phía Nam được trang trí bằng bức tranh tường lấy cảm hứng từ truyền thuyết Momotaro gắn với khu vực Kinashi. Tác phẩm do họa sĩ, họa sĩ truyện tranh Ikoko Asagi ở Tokyo thực hiện.

Phía Tây của công trình được thiết kế với hệ thống kính phục vụ trình chiếu nghệ thuật số. Vào buổi tối, nhà vệ sinh trở thành màn chiếu cho các chương trình ánh sáng nghệ thuật.

Theo tỉnh Kagawa, các chương trình được trình chiếu trong 2 khung giờ từ 19h15 đến 20h và 20h20 đến 21h. Vào các ngày trong tuần, hình ảnh đôi cánh thiên thần được trình chiếu trên tòa nhà. Cuối tuần, nội dung được thay đổi với các tác phẩm liên quan đến bonsai, truyền thuyết Momotaro và những sản phẩm do học sinh địa phương thực hiện.

Tỉnh Kagawa cho biết việc đưa nghệ thuật vào công trình nhằm tạo điểm nhấn cho nhà vệ sinh, đồng thời tạo cơ hội để học sinh và nghệ sĩ trẻ giới thiệu tác phẩm. Người dân địa phương cũng được khuyến khích gửi thiết kế hiệu ứng ánh sáng để trình chiếu công khai.

Tuy nhiên, ngay sau khi công trình hoàn thành, mức đầu tư khoảng 100 triệu yen trở thành tâm điểm tranh luận.

Một số người được KSB phỏng vấn cho rằng chi phí dành cho công trình khá cao, trong khi địa phương vẫn còn nhiều hạng mục cần được cải thiện. Một học sinh Trường THPT Takamatsu Nishi tỏ ra bất ngờ khi biết kinh phí xây dựng gần 99 triệu yen. Một số người dân cũng cho rằng số tiền này có thể được sử dụng cho những nhu cầu khác thiết thực hơn.

Ở chiều ngược lại, một số hành khách đánh giá thiết kế mới tạo được điểm nhấn cho khu vực. Có ý kiến cho rằng việc kết hợp nghệ thuật với công trình công cộng có thể tạo thêm lý do để du khách ghé qua, đồng thời giúp ga Kinashi được biết đến nhiều hơn.

Để kiểm tra mức độ tiếp cận của hoạt động trình chiếu, KSB tiến hành khảo sát thực tế vào tối 25/4. Trong khoảng thời gian từ 19h15 đến 21h, trừ 20 phút tạm dừng, có 61 người đi qua phía trước nhà vệ sinh trong lúc hình ảnh được trình chiếu. Cùng thời gian, 877 ô tô lưu thông trên tuyến đường tỉnh phía trước công trình.

KSB cũng ghi nhận trường hợp một người đàn ông ở tỉnh Tokushima tìm đến nhà vệ sinh sau khi biết công trình qua mạng xã hội. Người này đánh giá công trình được xây dựng khá bài bản, song cho rằng khả năng du khách từ các tỉnh khác chủ động đến Kinashi chỉ để xem nhà vệ sinh vẫn còn hạn chế.

Những số liệu trên mới phản ánh mức độ tiếp cận trong một số thời điểm, chưa đủ để đánh giá tác động của công trình đối với lượng khách du lịch hoặc kinh tế địa phương.

Tỉnh Kagawa hiện chưa có kế hoạch tiếp tục đứng ra đầu tư cải tạo hàng loạt nhà vệ sinh tại các ga JR cũ.

Hiệu quả thực tế của nhà vệ sinh hơn 16 tỷ đồng vẫn cần thêm thời gian để đánh giá. Lượng khách đến Kinashi, mức độ tiếp cận các chương trình nghệ thuật và tác động đối với hoạt động du lịch địa phương sẽ là những cơ sở quan trọng để xác định liệu công trình có mang lại giá trị tương xứng với ngân sách đã bỏ ra hay không.