Xuất khẩu tăng gần 40% trong tháng 9, Bộ Công Thương vẫn cảnh báo 3 điểm nghẽn có thể kéo giảm sản xuất cuối năm

Xuất khẩu tăng gần 40% trong tháng 9

Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương chiều 7/10, ông Bùi Huy Sơn, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Công Thương), cho biết hoạt động sản xuất, thương mại và năng lượng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong 9 tháng.

Theo ông Sơn, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 9 tăng 16,65% so với cùng kỳ năm trước và tăng 3,26% so với tháng trước. Tính chung 9 tháng, IIP tăng 12,33%, cao hơn mức tăng của cùng kỳ và sát kịch bản 12,28% đề ra.

Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực khi tăng 12,93% trong 9 tháng, riêng tháng 9 tăng 17,12%.

Xuất khẩu cũng ghi nhận mức tăng mạnh. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng tăng 24,5%, riêng tháng 9 tăng tới 39,1% - mức cao nhất từ đầu năm.

Động lực tăng trưởng tập trung ở nhóm hàng điện tử, máy móc và thiết bị. Tuy nhiên, khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò áp đảo khi chiếm 80,6% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 29,2%. Trong khi đó, xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ tăng 8,1%.

Ở chiều nhập khẩu, kim ngạch 9 tháng tăng 36,7%. Đáng chú ý, khoảng 90,5% giá trị nhập khẩu là máy móc, thiết bị, nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất trong nước và gia công hàng xuất khẩu.

Thị trường nội địa cũng duy trì sức tăng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng đạt 5.925,7 nghìn tỉ đồng, tăng 13,4% và vượt kế hoạch 9 tháng 1,4%.

Bộ Công Thương cảnh báo 3 điểm nghẽn

Dù các chỉ số tăng trưởng tích cực, Bộ Công Thương cho rằng những tháng cuối năm vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sản xuất công nghiệp.

Cụ thể, sản xuất có nguy cơ giảm tốc do những điểm nghẽn về đơn hàng, nguyên vật liệu và tiến độ bổ sung nguồn điện.

Trong đó, bối cảnh quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp khi cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, kéo theo hàng loạt rào cản bảo hộ, thuế quan, yêu cầu về xuất xứ, tiêu chuẩn xanh và phát thải carbon.

Biến động địa chính trị cũng đang tạo áp lực lên giá năng lượng và logistics. Xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu tăng, kéo theo nguy cơ gia tăng chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất.

Bên cạnh đó, những biến động tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể tác động trực tiếp tới đơn hàng và hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Ở trong nước, nhu cầu điện, nguyên nhiên liệu và máy móc đang tăng theo đà phục hồi sản xuất và mở rộng đầu tư. Đây vừa là tín hiệu tích cực, vừa đặt ra áp lực phải bảo đảm nguồn cung đầu vào trong những tháng cuối năm.

Không để thiếu điện, đứt gãy xăng dầu

Về năng lượng, ông Sơn cho biết hệ thống điện 9 tháng vận hành an toàn, ổn định. Điện sản xuất và nhập khẩu đạt 266,58 tỉ kWh, tăng 9,65% so với cùng kỳ; riêng tháng 9 đạt 30,73 tỉ kWh, tăng 11,95%.

Tỷ lệ dự phòng công suất nguồn khoảng 26%, cao hơn mục tiêu 21,8%. Nguồn cung xăng dầu cũng được bảo đảm, không để xảy ra đứt gãy trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động.

Tuy nhiên, trước nhu cầu phụ tải tăng cao vào cuối năm, Bộ Công Thương sẽ rà soát và cập nhật phương án vận hành hệ thống điện theo các kịch bản, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm.

Bộ cũng dự kiến đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, phối hợp các công cụ điều tiết về giá, thuế, phí và dự trữ quốc gia nhằm hạn chế tác động của các cú sốc giá dầu và chi phí vận tải quốc tế.

Xuất khẩu tăng mạnh nhưng doanh nghiệp Việt vẫn cần bứt lên

Một điểm đáng chú ý trong bức tranh xuất khẩu 9 tháng là khoảng cách giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước.

Trong khi xuất khẩu của khu vực FDI tăng 29,2%, khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ tăng 8,1%. Điều này cho thấy mức tăng xuất khẩu hiện vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Trong quý IV, Bộ Công Thương sẽ tập trung khai thác các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thị trường mới và nâng cao năng lực cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và quy định xuất xứ.

Doanh nghiệp cũng sẽ được hỗ trợ nâng chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, minh bạch chuỗi cung ứng và thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch.

Đối với thị trường trong nước, Bộ Công Thương sẽ triển khai các chương trình kích cầu, khuyến mại tập trung, kết nối cung - cầu và bảo đảm nguồn hàng thiết yếu phục vụ mùa cao điểm cuối năm và Tết Nguyên đán.

Trong khi đó, thương mại điện tử dù tiếp tục tăng trưởng nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng. Tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 68%, song quy mô thị trường B2C mới tăng 19,5%, thấp hơn mục tiêu 20-22%.

Bộ Công Thương đặt mục tiêu đưa tăng trưởng thị trường B2C về dải 20-22% trong thời gian tới, đồng thời tăng cường quản lý thị trường số, xác thực người bán và đấu tranh với hàng giả, hàng nhái.

Theo ông Bùi Huy Sơn, trong 3 tháng cuối năm, ngành Công Thương sẽ phải vừa tận dụng đà tăng trưởng hiện tại, vừa chủ động ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn sản xuất và hỗ trợ doanh nghiệp để hoàn thành cao nhất các mục tiêu năm 2026.