Xuất khẩu thủy sản cán mốc 6,7 tỷ USD trong bối cảnh cước đi Mỹ tăng tới 3.000 USD/container, VASEP nêu loạt kiến nghị quan trọng

Văn phòng Chính phủ vừa có công văn về việc xử lý kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp theo báo cáo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Các cơ quan liên quan được yêu cầu xử lý kiến nghị theo chức năng, nhiệm vụ và gửi kết quả về Bộ Tài chính và VCCI trước ngày 25/8/2026 để tổng hợp, báo cáo Chính phủ tại phiên họp thường kỳ.

Trước đó, VCCI đã tổng hợp 65 vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp. Một trong số này là tình trạng cước vận tải biển tăng cao đột biến và các khoản phụ phí thiếu minh bạch được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) phản ánh.

Doanh nghiệp thủy sản chịu áp lực kép

Theo VASEP, từ giữa tháng 6/2026, nhiều hãng tàu quốc tế đồng loạt tăng cước vận chuyển từ 20–30%. Trong đó, tuyến đi Bờ Đông Hoa Kỳ tăng thêm 2.000–3.000 USD mỗi container, tuyến Bờ Tây tăng trên 1.000 USD/container, trong khi tuyến châu Âu tăng khoảng 800–1.200 USD/container.

Không chỉ cước vận tải tăng mạnh, VASEP còn phản ánh tình trạng nhiều khoản phụ phí thiếu minh bạch trong hoạt động vận tải biển.

Theo VASEP, một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp trong nước bị động trước biến động của thị trường vận tải quốc tế là Việt Nam chưa có đội tàu container và container lạnh quốc gia.

Thực tế, Việt Nam sở hữu một đội tàu biển khá lớn. Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, tính tới cuối năm 2025, đội tàu biển Việt Nam có 1.434 tàu với tổng trọng tải khoảng 9,4 triệu DWT.

Tuy nhiên, vấn đề VASEP đặt ra nằm ở năng lực vận tải container, đặc biệt là container lạnh phục vụ hàng xuất khẩu.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với thủy sản. Tôm, cá tra và nhiều sản phẩm đông lạnh phải duy trì chuỗi lạnh trong suốt hành trình vận chuyển, trong khi các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ và châu Âu nằm cách Việt Nam hàng nghìn km.

Khi cước vận tải tăng thêm hàng nghìn USD mỗi container, chi phí có thể trực tiếp đẩy giá thành sản phẩm lên cao và bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

VASEP cho rằng điều này còn khiến thủy sản Việt Nam suy giảm khả năng cạnh tranh về giá so với sản phẩm của những quốc gia có lợi thế vị trí địa lý gần thị trường tiêu thụ hơn.

Áp lực này xuất hiện trong bối cảnh quy mô xuất khẩu thủy sản Việt Nam tiếp tục tăng. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt 6,7 tỷ USD, tăng khoảng 10,5% so với cùng kỳ. Ngành thủy sản xuất siêu khoảng 4,13 tỷ USD, tăng 17%.

Quy mô hàng hóa xuất khẩu càng lớn, biến động của chi phí vận tải càng có phạm vi ảnh hưởng rộng tới toàn ngành.

VASEP kiến nghị kiểm soát phụ phí hãng tàu nước ngoài

Trước thực trạng trên, VASEP đưa ra một loạt kiến nghị. Trước hết, hiệp hội đề xuất xây dựng chương trình giảm chi phí logistics đối với các mặt hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu chủ lực.

Đáng chú ý, trước phản ánh về các khoản phụ phí thiếu minh bạch, VASEP kiến nghị cơ quan quản lý tăng cường thanh tra, rà soát và kiểm soát việc niêm yết các khoản phụ phí của hãng tàu nước ngoài.

Ở tầm dài hạn hơn, VASEP kiến nghị ban hành chính sách phát triển đội tàu container và container lạnh quốc gia của Việt Nam nhằm giảm mức độ bị động trước những biến động của thị trường vận tải quốc tế.

Đi cùng với đội tàu, hiệp hội đề xuất đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kho lạnh, kết nối cảng biển và cảng cá với vùng nguyên liệu, trung tâm chế biến, qua đó rút ngắn thời gian và giảm chi phí vận chuyển.

Theo đề xuất, Bộ Công Thương là cơ quan chủ trì xử lý vấn đề này, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Xây dựng.