Xuất khẩu tôm giảm tốc, áp lực cạnh tranh ngày càng lớn
Sau nửa đầu năm tăng trưởng tích cực, xuất khẩu tôm của Việt Nam đang có dấu hiệu chững lại khi phải đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các đối thủ, đặc biệt là Ecuador, cùng những bất lợi về thuế tại thị trường Mỹ.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu tôm trong tháng 7 đạt hơn 428 triệu USD, tăng 4,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 7 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt gần 2,78 tỷ USD, tăng 12,6%, chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước.
Tuy nhiên, VASEP cho biết mức tăng trong tháng 7 thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng chung của 7 tháng đầu năm, phản ánh đà tăng của ngành tôm đang dần chậm lại.
Hiện nay, tăng trưởng xuất khẩu chủ yếu được hỗ trợ bởi mặt hàng tôm hùm sang thị trường Trung Quốc, trong khi hai mặt hàng chủ lực là tôm chân trắng và tôm sú phải cạnh tranh quyết liệt tại các thị trường lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.
Theo VASEP, áp lực lớn nhất đến từ Ecuador khi quốc gia này liên tục gia tăng nguồn cung. Không chỉ xuất khẩu tôm nguyên đầu, Ecuador còn mở rộng sang các dòng sản phẩm chế biến như tôm bỏ đầu, tôm bóc vỏ và các sản phẩm giá trị gia tăng, qua đó cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp châu Á thay vì chỉ giữ vai trò nhà cung cấp nguyên liệu giá rẻ như trước.
Tại thị trường Mỹ, doanh nghiệp Việt Nam còn chịu thêm bất lợi về thuế. Theo quyết định của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố ngày 23/7, hàng hóa Việt Nam chịu mức thuế theo Mục 301 (Section 301) là 12,5%, cao hơn mức 10% áp dụng đối với Ecuador, Ấn Độ, Indonesia và một số đối thủ cạnh tranh.
VASEP nhận định mức chênh lệch 2,5 điểm phần trăm tuy không lớn nhưng có tác động đáng kể đối với các hợp đồng xuất khẩu tôm đông lạnh vốn có biên lợi nhuận thấp. Bên cạnh đó, mức thuế này còn được cộng với thuế MFN và các loại thuế chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp, tùy từng quốc gia và doanh nghiệp.
Điều này khiến các nhà nhập khẩu Mỹ có thêm cơ sở để yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam giảm giá bán, chia sẻ chi phí thuế hoặc rút ngắn thời hạn hợp đồng, qua đó gia tăng áp lực lên lợi nhuận của ngành.
Theo VASEP, triển vọng xuất khẩu tôm trong những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố chính, gồm sức mua tôm hùm của thị trường Trung Quốc, khả năng duy trì các đơn hàng chế biến sâu tại Nhật Bản và EU, cũng như mức độ dịch chuyển đơn hàng từ Mỹ sang Ecuador, Ấn Độ và Indonesia sau khi chính sách thuế mới có hiệu lực.
