Apple, Microsoft khởi nguồn chỉ từ gara, xưởng sản xuất là minh chứng doanh nghiệp nhỏ và vừa hoàn toàn có thể vươn lên dẫn dắt nền kinh tế

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) ngày càng khẳng định vai trò chủ chốt trong cấu trúc phát triển kinh tế quốc gia. Đây không chỉ là khu vực chiếm tỷ trọng lớn về số lượng doanh nghiệp, lao động và đóng góp GDP, mà còn là “nguồn dự trữ chiến lược” cho sự hình thành những tập đoàn kinh tế mạnh trong tương lai.

Đây cũng là nhận định của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải trong buổi thăm và làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) diễn ra sáng nay (16/1).

Nhìn ra quốc tế, ông Hải dẫn chứng rằng, nhiều "gã khổng lồ" toàn cầu như Apple, Microsoft,... đều khởi nguồn từ những cơ sở sản xuất rất nhỏ, thậm chí khởi nghiệp chỉ vỏn vẹn trong một gara, xưởng nhỏ. Chính vì vậy, theo ông, quy mô ban đầu không quyết định quá nhiều, mà quan trọng hơn cả là khả năng tích lũy năng lực quản trị, công nghệ, thị trường và một tinh thần đổi mới sáng tạo.

Nhìn về Việt Nam, theo ông Hải, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chính là “hạt mầm” của nền kinh tế. Nếu được nuôi dưỡng đúng cách bằng thể chế thông thoáng, chính sách ổn định và môi trường kinh doanh minh bạch, khu vực này sẽ từng bước trưởng thành, tạo ra lớp doanh nghiệp dẫn dắt nền kinh tế trong dài hạn.

"Doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vị trí nền tảng, quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong tạo việc làm, đóng góp khoảng 45% GDP, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng tính cạnh tranh và đa dạng hóa nền kinh tế; đồng thời góp phần quan trọng ổn định kinh tế địa phương, xóa đói giảm nghèo, là nơi ươm mầm cho các doanh nghiệp lớn sau này và là động lực cho quá trình chuyển đổi số quốc gia nhờ sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh với thị trường", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh.

Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến thời điểm 31/12/2024, cả nước có khoảng 940.078 doanh nghiệp đang hoạt động (tăng 2% so với cùng kỳ năm 2023). Gần 98% trong số này có quy mô nhỏ và vừa.

Tính riêng năm 2024, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường là 233.419 doanh nghiệp. Trong đó, đa phần có quy mô nhỏ (từ 0 - 10 tỷ đồng) với 125.818 doanh nghiệp (chiếm 92,5%, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2023), chủ yếu thuộc nhóm ngành dịch vụ với 103.127 doanh nghiệp, chiếm 75,8% tổng số doanh nghiệp thành lập mới, tăng 2,73% so với cùng kỳ năm 2023.

Nhận thức rõ vai trò của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã luôn quan tâm, khuyến khích và dành nhiều nguồn lực ưu tiên cho phát triển khu vực này.

Việc ban hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 cùng hàng loạt chính sách ưu đãi về tín dụng, đào tạo nguồn nhân lực… đã từng bước hình thành hành lang pháp lý quan trọng, tạo điều kiện để khu vực doanh nghiệp này phát triển. Nhờ vậy, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện diện ở hầu hết các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế, đóng góp tích cực vào tăng trưởng và giải quyết việc làm.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, dù giữ vai trò then chốt trong tạo việc làm và duy trì sinh kế cho hàng chục triệu lao động, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trong quá trình phát triển nhanh và bền vững.

Nhìn về thực tế này, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định rằng, tiếng nói chính sách và sức ảnh hưởng xã hội của cộng đồng SME chưa tương xứng với vai trò, quy mô đóng góp thực tế.

Một trong những nội dung trọng tâm được Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh là yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, giảm chồng chéo và cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Theo ông, nhiều vướng mắc hiện nay của SME vẫn xoay quanh các vấn đề quen thuộc như đất đai, thuế, tiếp cận vốn, thủ tục đầu tư, môi trường và quy định chuyên ngành.

Ông cũng nhấn mạnh về vai trò của chuyển đổi số đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện sống còn đối với SME. Thương mại điện tử, dữ liệu lớn, tự động hóa và nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tổ chức sản xuất, quản trị và tiếp cận thị trường.

"Nếu không kịp thời thích ứng, SME rất dễ bị tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt", Phó Chủ tịch Quốc hội chia sẻ.

Không chỉ chuyển đổi số, cũng theo ông, việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo cần phải song hành cùng nâng cao quản trị doanh nghiệp, minh bạch tài chính, tuân thủ pháp luật lao động và trách nhiệm xã hội. Những yếu tố này sẽ giúp doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị trong khu vực và toàn cầu.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh diễn ra ngày càng sâu rộng, những yêu cầu về thể chế càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Nếu không đi kèm một khung pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt và sát với thực tiễn, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa rất dễ bị tụt lại phía sau, làm suy giảm động lực tăng trưởng và tiềm ẩn nguy cơ bất ổn xã hội.

Cũng tại buổi thăm và làm việc, liên quan đến chính sách hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Phan Văn Mãi - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội thông tin thêm rằng, việc sửa đổi Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được đưa vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2026.

Theo ông Phan Văn Mãi, “đột phá” không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm ưu đãi, mà quan trọng hơn là cải thiện chất lượng môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục, tạo không gian thử nghiệm chính sách mới, khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất khu vực tư nhân. Việc cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước cần được thể chế hóa bằng các điều khoản rõ ràng, có khả năng triển khai ngay tại địa phương và doanh nghiệp.

Trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được tiếp sức, khơi thông động lực phát triển bằng một thể chế tiến bộ, nhân văn và hiệu quả. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt được bàn luận tại buổi làm việc.