Bộ Công an đề xuất cho phép người phạm tội nộp tiền để được hưởng án treo trong một số trường hợp

Bộ Công an vừa trình Chính phủ dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và đang lấy ý kiến đối với dự thảo đến hết ngày 16/7/2026. Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là đề xuất sửa đổi quy định liên quan đến việc áp dụng hình phạt án treo.

Theo Bộ luật Hình sự hiện hành, khi xử phạt tù không quá 3 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, nếu xét thấy không cần buộc người này phải chấp hành hình phạt tù, Tòa án có thể cho hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách từ 1-5 năm.

Tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), ngoài việc giữ quy định trên, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung trường hợp người bị xử phạt tù không quá 5 năm cũng có thể được xem xét hưởng án treo.

Cụ thể, khi xử phạt tù không quá 5 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, nếu xét thấy không cần bắt chấp hành hình phạt tù, Tòa án có thể quyết định cho hưởng án treo.

Theo đề xuất, trong trường hợp này, Tòa án sẽ quyết định mức tiền mà người phạm tội phải nộp để thay thế hình phạt tù, đồng thời ấn định thời gian thử thách từ 1 năm đến 2 năm.

Dự thảo cũng nêu rõ, việc một người bị tuyên phạt tù không quá 5 năm không đồng nghĩa với việc đương nhiên được hưởng án treo. Việc xem xét áp dụng án treo vẫn phải dựa trên nhân thân của người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và đánh giá của Tòa án về việc người đó có cần phải chấp hành hình phạt tù hay không.

Đối với người được hưởng án treo, dự thảo quy định phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trong thời gian thử thách theo quy định của Luật Thi hành án hình sự. Bên cạnh đó, nếu điều luật áp dụng đối với tội danh có quy định hình phạt bổ sung, Tòa án cũng có thể quyết định áp dụng hình phạt này.

Về việc rút ngắn thời gian thử thách, dự thảo quy định nếu người được hưởng án treo đã chấp hành được một nửa thời gian thử thách và có nhiều tiến bộ thì trên cơ sở đề nghị của cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giám sát, giáo dục, Tòa án có thể quyết định rút ngắn thời gian thử thách.

Ngược lại, nếu trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật Thi hành án hình sự từ 02 lần trở lên, Tòa án có thể buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Trong trường hợp người đang được hưởng án treo thực hiện hành vi phạm tội mới, Tòa án sẽ buộc người này chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định tại Điều 56 Bộ luật Hình sự.

Theo nội dung dự thảo, đề xuất mới của cơ quan soạn thảo tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) nhằm nâng cao tính nhân đạo, linh hoạt trong xử lý tội phạm, đồng thời bảo đảm hiệu quả phòng ngừa tội phạm, tạo điều kiện để người phạm tội ít nghiêm trọng có cơ hội cải tạo tại cộng đồng, góp phần giảm tải cho các cơ sở giam giữ và khắc phục những kẽ hở pháp lý.