Bộ Công an đề xuất nâng trần phạt lên 1,5 tỷ đồng: Không còn chuyện 'phạt cho tồn tại'

Theo quy định hiện hành, mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính dao động từ 50.000 đồng đến tối đa 1 tỷ đồng đối với cá nhân và gấp đôi đối với tổ chức.

Tuy nhiên, sau hơn 13 năm áp dụng, khung xử phạt này được cho là không còn phù hợp khi mặt bằng thu nhập, giá cả và quy mô các hoạt động kinh tế đã thay đổi đáng kể.

Bộ Công an cho biết từ năm 2012 đến nay, mức lương cơ sở đã tăng hơn 2 lần, từ 1,05 triệu đồng lên 2,34 triệu đồng/tháng. Thu nhập bình quân đầu người cũng tăng gần 4 lần, từ khoảng 2 triệu đồng/tháng lên 7,7 triệu đồng/tháng vào năm 2024. Trong khi đó, nhiều hành vi vi phạm có thể mang lại lợi ích kinh tế lớn hơn nhiều lần so với mức xử phạt tối đa hiện hành, làm giảm hiệu quả răn đe của chế tài.

Bên cạnh việc nâng trần xử phạt, dự thảo cũng bổ sung cơ chế cho phép Chính phủ chủ động quy định mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực theo thẩm quyền. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này sẽ tạo sự linh hoạt trong điều hành, giúp điều chỉnh khung xử phạt phù hợp với thực tiễn mà không phải chờ sửa đổi luật mỗi khi có biến động về kinh tế hoặc xuất hiện các hành vi vi phạm mới.

Đối với các lĩnh vực mới chưa được quy định trong luật, Chính phủ chỉ được quyết định mức phạt tối đa sau khi có sự chấp thuận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo đề xuất mở rộng phạm vi xử phạt không lập biên bản. Hiện nay, hình thức này chỉ áp dụng với các trường hợp phạt tiền đến 500.000 đồng đối với cá nhân và 1 triệu đồng đối với tổ chức. Dự thảo mới nâng các ngưỡng này lên gấp đôi, tương ứng 1 triệu đồng đối với cá nhân và 2 triệu đồng đối với tổ chức.

Nếu được thông qua, nhiều vi phạm hành chính đơn giản, phổ biến, đặc biệt trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, có thể được xử lý ngay tại chỗ mà không cần lập biên bản, góp phần rút ngắn thời gian xử lý và giảm thủ tục hành chính.

Ngoài ra, Bộ Công an cũng đề xuất bỏ quy định bắt buộc phải lập biên bản đối với các hành vi vi phạm được phát hiện thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ như camera giám sát, thiết bị ghi hình hoặc ghi âm.

Theo cơ quan soạn thảo, trong nhiều trường hợp, dữ liệu điện tử đã đủ căn cứ để ra quyết định xử phạt. Việc vẫn phải lập biên bản đối với mọi trường hợp phát hiện qua thiết bị kỹ thuật làm phát sinh thêm thủ tục, kéo dài thời gian xử lý và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số hiện nay.

Bộ Công an cho rằng các đề xuất mới sẽ giúp giảm chi phí, thời gian cho cả người vi phạm và cơ quan quản lý, đồng thời tạo điều kiện để lực lượng chức năng tập trung nguồn lực vào các vụ việc phức tạp, có tính chất nghiêm trọng hơn.

Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đang được lấy ý kiến đến ngày 9/7 và dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.