Bộ Xây dựng đề xuất nhiều chính sách ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê

Ngày 22/7, Báo Thanh tra tổ chức hội thảo "Khơi thông nguồn vốn cho thị trường bất động sản bền vững".

Hội thảo quy tụ đại diện Thanh tra Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Xây dựng, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bất động sản cùng các chuyên gia kinh tế, tài chính, chứng khoán.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng Biên tập Báo Thanh tra Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh mục tiêu tạo ra một diễn đàn đối thoại chính sách đa chiều giữa cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và giới chuyên gia nhằm cùng nhận diện đúng những điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp khả thi để khơi thông nguồn lực cho thị trường.

Theo ông Tuấn Anh, bất động sản là lĩnh vực có sức lan tỏa lớn, tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế, đầu tư, việc làm, hệ thống tài chính và quá trình đô thị hóa. Vì vậy, khơi thông nguồn vốn là yêu cầu quan trọng, nhưng phải đi cùng hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý và nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Có như vậy, dòng vốn mới được phân bổ hiệu quả và phát huy đúng vai trò đối với sự phát triển của thị trường bất động sản, ông Tuấn Anh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn vốn chủ đạo của thị trường bất động sản, để thị trường phát triển bền vững, cần từng bước đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đồng thời nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Phát biểu tại hội thảo, ông Hà Quang Hưng Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết thời gian qua, bên cạnh phát triển nhà ở thương mại theo cơ chế thị trường, Việt Nam đã đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội và nhà ở công nhân nhằm tạo điều kiện cho các đối tượng thu nhập thấp có cơ hội ổn định chỗ ở. Theo ông, đây là nhóm đối tượng khó có khả năng tự tạo lập nhà ở nếu không có sự hỗ trợ từ Nhà nước.

Để thúc đẩy phân khúc này, hệ thống thể chế, chính sách pháp luật đã từng bước được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, thông thoáng với nhiều cơ chế ưu đãi dành cho doanh nghiệp như miễn tiền sử dụng đất, miễn, giảm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài dự án, cùng các chính sách tín dụng ưu đãi.

Đặc biệt, sau khi Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội cùng các nghị định hướng dẫn được ban hành, nhiều điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, đầu tư xây dựng đã được tháo gỡ, thủ tục hành chính được cắt giảm đáng kể, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Theo ông Hưng, kết quả triển khai thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Riêng trong năm 2025, cả nước hoàn thành hơn 103.000 căn nhà ở xã hội, vượt 3% kế hoạch đề ra. Trong 6 tháng đầu năm 2026, thêm 96 dự án với 27.676 căn được hoàn thành; 62 dự án mới được khởi công với quy mô 65.065 căn, trong đó có 17 dự án phát triển nhà ở cho thuê với hơn 9.000 căn. Hiện cả nước cũng có 270 dự án đang thi công với quy mô hơn 269.400 căn.

Tính lũy kế đến nay, trên phạm vi cả nước có 875 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô gần 772.000 căn. Trong số này, 289 dự án đã hoàn thành, cung cấp hơn 197.300 căn; 270 dự án đang xây dựng với khoảng 269.400 căn và 316 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô hơn 305.200 căn. Theo Bộ Xây dựng, tổng số dự án đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư hiện đạt khoảng 77% mục tiêu của Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Dù vậy, lãnh đạo Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản cho rằng thị trường vẫn còn nhiều tồn tại. Nguồn cung tiếp tục mất cân đối khi phân khúc cao cấp dư thừa trong khi thiếu nhà ở có giá phù hợp với nhu cầu của người dân. Cơ cấu sản phẩm vẫn thiên về nhà ở để bán, thiếu nguồn cung nhà ở cho thuê dài hạn. Mặt bằng giá nhà duy trì ở mức cao, vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người lao động tại các đô thị lớn. Bên cạnh đó, cơ chế ưu đãi hiện hành cũng chưa đủ hấp dẫn để thu hút mạnh mẽ khu vực tư nhân đầu tư phát triển nhà ở cho thuê.

Để khắc phục những hạn chế này, Bộ Xây dựng đang phối hợp với các bộ, ngành và địa phương sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản cùng các quy định liên quan, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp không thường lệ trong tháng 8 và xem xét thông qua vào kỳ họp tháng 10/2026.

Theo định hướng của Bộ Xây dựng, các quy định mới sẽ thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Tổng Bí thư, đồng thời phân loại phát triển nhà ở thành bốn nhóm gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Trong đó, nhà ở cho thuê giá hợp lý sẽ được ưu tiên phát triển từ nguồn lực Nhà nước, đồng thời áp dụng nhiều cơ chế ưu đãi về đất đai, tài chính, thuế và tín dụng nhằm thu hút dòng vốn tư nhân cũng như các quỹ đầu tư dài hạn tham gia thị trường.

Song song với đó, Bộ Xây dựng cũng nghiên cứu xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn phù hợp cho từng loại hình nhà ở theo mô hình mới; đồng thời đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát nhu cầu nhà ở, nhất là nhà ở cho thuê và nhà ở công vụ, chủ động chuẩn bị quỹ đất sạch, đầu tư phát triển nhà ở cho thuê bằng nguồn vốn ngân sách địa phương và sử dụng hiệu quả Quỹ nhà ở quốc gia để tạo lập quỹ nhà ở cho thuê trên địa bàn.