Cả thế giới mới sang năm 2026, đất nước này đã sống ở năm 2082

Nghe như một chi tiết bước ra từ phim khoa học viễn tưởng, nhưng sự thật này lại bắt nguồn từ một hệ thống đo thời gian cổ xưa đã gắn bó với đời sống, văn hóa và tín ngưỡng của Nepal trong hàng trăm năm.

Nepal lấy Bikram Sambat (BS) làm lịch chính thức trong hành chính, giáo dục và sinh hoạt thường ngày

Không phải “xuyên không” mà là một hệ lịch hoàn toàn khác

Khác với phần lớn các quốc gia trên thế giới sử dụng Công lịch (Gregorian calendar), Nepal lấy Bikram Sambat (BS) làm lịch chính thức trong hành chính, giáo dục và sinh hoạt thường ngày. Chính sự khác biệt trong cách tính này khiến con số năm của Nepal luôn “chạy trước” Công lịch khoảng 56–57 năm.

Cụ thể, trong giai đoạn từ tháng 1 đến giữa tháng 4 năm 2026 theo Công lịch, Nepal vẫn đang ở năm 2082 BS. Sau khi bước qua Tết cổ truyền vào khoảng giữa tháng 4, quốc gia này sẽ chính thức bước sang năm 2083 BS. Đây là lý do vì sao các nguồn quốc tế thường nhắc đến cả hai mốc năm khi nói về Nepal trong năm 2026.

Đối với du khách lần đầu đến đây, việc bắt gặp con số “2082” hay “2083” trên báo chí, văn bản nhà nước hoặc hóa đơn mua sắm thường mang lại cảm giác choáng ngợp, như thể họ vừa vô tình bước vào một dòng thời gian khác.

Bikram Sambat – di sản thời gian có tuổi đời hàng thiên niên kỷ

Hệ thống lịch Bikram Sambat được cho là ra đời từ thời vua Vikramaditya, một nhân vật mang tính biểu tượng trong truyền thuyết Ấn - Nepal cổ đại. Theo các tài liệu lịch sử, kỷ nguyên Bikram Sambat bắt đầu sớm hơn Công lịch khoảng 56 năm và 8 tháng, tạo ra khoảng cách lớn giữa hai hệ lịch.

Không giống Công lịch - vốn dựa hoàn toàn vào chu kỳ Mặt trời - Bikram Sambat là một lịch âm dương, kết hợp cả chu kỳ của Mặt trăng và Mặt trời. Điều này giúp hệ lịch này vừa phù hợp cho việc xác định các ngày lễ tôn giáo, vừa đảm bảo sự chính xác với mùa vụ nông nghiệp.

Một điểm đặc biệt khác là số ngày trong mỗi tháng của lịch Nepal không cố định. Có tháng chỉ 29 ngày, nhưng cũng có tháng kéo dài đến 32 ngày, tùy theo tính toán thiên văn từng năm. Việc xác định này được thực hiện dựa trên các công thức chiêm tinh học truyền thống, phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa thời gian và vũ trụ trong quan niệm phương Đông.

Việc đang ở năm 2082 – hay sắp bước sang 2083 – không khiến người Nepal cảm thấy xa lạ hay đặc biệt

Đón năm mới vào tháng 4

Trong khi thế giới quen với thời khắc giao thừa vào đêm 31/12 lạnh giá, người Nepal lại chào đón năm mới vào giữa tháng 4 Dương lịch, khi mùa xuân đang ở giai đoạn rực rỡ nhất. Đây là thời điểm bắt đầu tháng Baisakh, tháng đầu tiên của năm theo lịch Bikram Sambat.

Năm mới của Nepal gắn liền với các lễ hội truyền thống lớn, trong đó nổi bật là Bisket Jatra. Trong những ngày này, từ thủ đô Kathmandu đến các vùng miền khác đều tràn ngập không khí lễ hội. Người dân mặc trang phục truyền thống, tham gia các nghi lễ tại đền đài, rước kiệu, đánh trống và cầu chúc cho một năm mưa thuận gió hòa.

Việc khởi đầu năm mới vào mùa xuân không chỉ mang ý nghĩa thời gian, mà còn tượng trưng cho sự tái sinh, sinh sôi và hy vọng - những giá trị gắn liền với xã hội nông nghiệp truyền thống của Nepal.

Hai hệ thời gian song song trong đời sống hiện đại

Dù Bikram Sambat là lịch chính thức, Nepal không hề “lạc nhịp” với thế giới. Trong các hoạt động ngoại giao, du lịch, thương mại quốc tế hay hàng không, Công lịch vẫn được sử dụng song song một cách linh hoạt.

Trên các tờ báo Nepal, ngày tháng thường được in theo cả hai hệ lịch. Một người dân có thể tổ chức sinh nhật theo lịch Bikram Sambat với gia đình, nhưng vẫn đặt vé máy bay hay lịch làm việc với đối tác nước ngoài theo Công lịch. Sự song hành này cho phép Nepal vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, vừa hòa nhập trọn vẹn với đời sống toàn cầu.

Việc đang ở năm 2082 – hay sắp bước sang 2083 – không khiến người Nepal cảm thấy xa lạ hay đặc biệt. Với họ, đó đơn giản là nhịp chảy tự nhiên của lịch sử, là minh chứng cho một nền văn hóa lâu đời vẫn tồn tại bền bỉ giữa thế giới hiện đại.

Thời gian ở Nepal không chỉ được đo bằng con số, mà còn bằng ký ức, tín ngưỡng và sự gắn kết cộng đồng. Và nếu có một nơi nào đó trên thế giới khiến bạn cảm giác như đang “sống ở tương lai” mà không cần cỗ máy thời gian, thì đó chính là Nepal – nơi năm 2082 đang trôi qua rất đỗi bình thường giữa những dãy núi Himalaya hùng vĩ.