Cây cầu thép có tuổi đời lớn nhất Việt Nam sẽ được ‘lên đời’, cơ quan nước ngoài tham gia

Ngày 10/9 tại Paris, Đoàn công tác TP. Hà Nội đã làm việc với Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), trao đổi về khả năng huy động nguồn lực tài chính, vốn vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật cho các dự án phát triển đô thị chiến lược của Thủ đô. Trong khuôn khổ chuyến làm việc, Hà Nội và AFD đã ký 3 bản ghi nhớ hợp tác quan trọng, trong đó đáng chú ý là thỏa thuận về cải tạo cầu Long Biên và phát huy giá trị không gian văn hóa - du lịch ở hai đầu cầu.

Thỏa thuận này hướng tới mục tiêu vừa bảo tồn các giá trị kiến trúc, lịch sử của cầu Long Biên, vừa từng bước hình thành không gian văn hóa, du lịch và sáng tạo gắn với công trình biểu tượng của Hà Nội.

Cầu Long Biên bắc qua sông Hồng, nối khu vực Long Biên với Hoàn Kiếm, được người Pháp thiết kế và khởi công xây dựng năm 1898, hoàn thành vào năm 1902, ban đầu mang tên cầu Doumer. Với tổng chiều dài 2.990m cùng 896m cầu dẫn, đây là một trong những cây cầu thép lâu đời nhất Việt Nam và từng là cây cầu lớn nhất Đông Nam Á khi mới được xây dựng.

Sau hơn 120 năm khai thác, công trình hiện đã xuống cấp nghiêm trọng, trong khi lưu lượng giao thông và nhu cầu khai thác ngày càng lớn. Cầu và mặt cầu đều cần được cải tạo, sửa chữa quy mô lớn nhằm bảo đảm an toàn, duy trì khả năng khai thác, đồng thời gìn giữ những giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa đặc biệt.

Những nghiên cứu chuyên sâu cho việc cải tạo cây cầu đã được Hà Nội và phía Pháp thúc đẩy trong thời gian qua. Ngày 18/3/2026, UBND TP. Hà Nội có văn bản gửi Đại sứ quán Pháp và AFD đề nghị hỗ trợ nghiên cứu chuẩn bị dự án cải tạo cầu Long Biên. Phía Pháp sau đó cho biết sẵn sàng hỗ trợ tài chính và chuyên gia cho giai đoạn chuẩn bị dự án, trong đó có nguồn vốn dự kiến huy động từ Quỹ Giao thông của Liên minh châu Âu.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, sau 11 tháng triển khai khẩn trương, Dự án Nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên đã hoàn thành các nội dung quan trọng. Nhóm nghiên cứu đã tiến hành thu thập, khảo sát dữ liệu kỹ thuật; khảo sát địa chất, thủy văn; sử dụng thiết bị hiện đại để đo đạc toàn bộ cấu kiện của 19 nhịp dàn thép với hơn 20.000 cấu kiện, đồng thời kiểm tra hệ thống móng, trụ cầu và khảo sát địa hình, độ sâu lòng sông tại khu vực công trình.

Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, các đơn vị nghiên cứu đã xác định tải trọng, tổ hợp tải trọng và xây dựng mô hình tính toán kết cấu, qua đó đánh giá cụ thể hiện trạng của cây cầu. Mức độ hư hỏng được phân thành 3 cấp: loại 1 là ít hoặc không hư hỏng, loại 2 là hư hỏng và loại 3 là hư hỏng nặng. Tương ứng với từng cấp độ, các phương án cải tạo, gia cố và sửa chữa được đề xuất theo các giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Không dừng ở việc xử lý những vấn đề trước mắt, nghiên cứu còn hướng tới bài toán dài hạn là phục dựng và khai thác cầu Long Biên trong tương lai. Các kịch bản được xây dựng nhằm bảo đảm phù hợp với quy hoạch, yêu cầu về khổ thông thuyền trên sông Hồng, đồng thời phát huy tối đa giá trị lịch sử và văn hóa của công trình.

Theo định hướng này, cầu Long Biên không chỉ được nhìn nhận như một công trình giao thông cần bảo tồn mà còn có thể trở thành một điểm nhấn trong cấu trúc đô thị Hà Nội, kết nối với các không gian văn hóa, du lịch và sáng tạo ở hai đầu cầu.

Việc Hà Nội và AFD ký bản ghi nhớ hợp tác về cải tạo cầu Long Biên vì vậy được xem là bước tiếp theo trong quá trình tìm kiếm nguồn lực và giải pháp phù hợp để hồi sinh cây cầu hơn 120 năm tuổi. Mục tiêu đặt ra không chỉ là bảo đảm an toàn và khả năng khai thác mà còn biến di sản kiến trúc này thành một không gian có giá trị văn hóa, du lịch, góp phần tạo thêm điểm nhấn cho diện mạo đô thị hai bên sông Hồng.