Chỉ 15 ngày nữa, Hà Nội chính thức hạn chế xe máy xăng tại 11 tuyến phố sau

HĐND TP Hà Nội vừa thông qua Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, TP Hà Nội", quy định lộ trình hạn chế, cấm một số phương tiện sử dụng nhiên liệu xăng, dầu nhằm kiểm soát, giảm thiểu khí thải từ hoạt động giao thông, cải thiện chất lượng môi trường không khí, nhất là bụi mịn PM2.5; đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện các cam kết của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo Luật Thủ đô, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường nhằm cải thiện chất lượng không khí. Địa bàn Vành đai 1 bao gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hai Bà Trưng, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ và Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia giai đoạn 2016-2020 cho thấy nồng độ bụi PM2.5 tại Hà Nội cao gần gấp đôi quy chuẩn quốc gia, trong khi bụi PM10 vượt từ 1,3-1,6 lần. Phương tiện giao thông được xác định là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm từ 58-74% tùy từng thời điểm, trong đó xe máy là tác nhân chính.

Hiện toàn thành phố có hơn 8 triệu phương tiện, gồm khoảng 1,1 triệu ô tô và 6,9 triệu xe máy, cùng khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các tỉnh, thành khác lưu thông mỗi ngày. Riêng khu vực Vành đai 1 có khoảng 600.000 xe mô tô, xe gắn máy và khoảng 180.000 ô tô, phần lớn sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhiều phương tiện đã sử dụng lâu năm, công nghệ lạc hậu, tiêu chuẩn khí thải thấp, dẫn đến mức phát thải cao.

Theo đề án, Hà Nội sẽ triển khai vùng phát thải thấp theo ba giai đoạn.

Giai đoạn 1 được thực hiện thí điểm từ ngày 1/7 đến ngày 31/12/2026 tại khu vực 1 và khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm.

Trong đó, khu vực 1 là phần bên trong đường bao quanh không gian đi bộ và chợ đêm phố cổ, gồm 11 tuyến phố: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.

Khu vực 2 là phần bên trong đường bao quanh bởi các tuyến phố Tràng Thi, Phùng Hưng, Hàng Đậu, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Tràng Tiền và Hàng Khay.

Trong giai đoạn đầu, thành phố chưa áp dụng cấm hoàn toàn xe máy xăng mà tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức và mức độ sẵn sàng tham gia của người dân, tổ chức, doanh nghiệp, đồng thời thu thập dữ liệu phục vụ đánh giá hiệu quả và hoàn thiện các cơ chế, chính sách, hạ tầng cho giai đoạn tiếp theo.

Tại khu vực 1, Hà Nội tiếp tục duy trì các biện pháp đang áp dụng tại không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm và chợ đêm phố cổ, theo đó cấm toàn bộ xe mô tô, xe gắn máy và ô tô các loại từ 19 giờ đến 24 giờ vào các ngày thứ sáu, thứ bảy và chủ nhật hằng tuần. Các phương tiện ưu tiên và phương tiện có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền vẫn được phép hoạt động 24/24 giờ.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, thành phố phân thành hai nhóm gồm xe hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng kết nối vận tải và các xe còn lại. Trong giai đoạn 1, Hà Nội khuyến khích hạn chế hoạt động đối với xe ôm công nghệ chạy xăng trong khu vực 1 và 2. Các đơn vị cung cấp nền tảng ứng dụng có trách nhiệm điều hướng phương tiện trên phần mềm quản lý, đồng thời khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện xanh.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy không kinh doanh, thành phố khuyến khích hạn chế lưu thông các xe mô tô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước năm 2016; đồng thời khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện với môi trường và các phương tiện đạt quy chuẩn khí thải mức 3 trở lên.

Đối với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, các biện pháp kiểm soát được áp dụng theo từng chủng loại và tải trọng. Thành phố khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện với môi trường đối với xe buýt, ô tô chở học sinh, xe đưa đón cán bộ, công nhân viên đi làm, ô tô dưới 16 chỗ và xe pick-up.

Ô tô từ 16 chỗ trở lên, trừ xe buýt, xe chở học sinh và xe đưa đón cán bộ, công nhân viên, chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm từ 6 giờ đến 9 giờ và từ 16 giờ đến 19 giờ 30 phút. Trường hợp cần lưu thông trong giờ cao điểm phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.

Đối với xe tải dưới 2 tấn, phương tiện chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm; trường hợp lưu thông trong giờ cao điểm phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản. Xe tải từ 2 đến 3,5 tấn chỉ được hoạt động trong khung giờ từ 21 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau; ngoài khung giờ này phải được cơ quan công an chấp thuận bằng văn bản. Xe tải trên 3,5 tấn cũng chỉ được hoạt động từ 21 giờ đến 6 giờ hôm sau, ngoài thời gian trên phải được Công an TP Hà Nội hoặc Sở Xây dựng chấp thuận.

Giai đoạn 2 được triển khai từ ngày 1/1/2027 đến ngày 31/12/2027, mở rộng vùng phát thải thấp ra khu vực 3, bao gồm phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam. Khu vực này được bao quanh bởi 14 tuyến phố gồm Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam và Lê Duẩn.

Sau giai đoạn tuyên truyền và chuẩn bị hạ tầng, thành phố bắt đầu siết chặt các quy định lưu thông. Theo đó, từ ngày 1/1/2027, xe mô tô, xe gắn máy hoạt động trên nền tảng công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ không được lưu thông trong vùng phát thải thấp. Đồng thời, ô tô các loại không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên và xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn cũng bị cấm hoạt động trong khu vực này.

Giai đoạn 3 được triển khai từ ngày 1/1/2028 đến ngày 31/12/2029, mở rộng vùng phát thải thấp ra toàn bộ khu vực trong Vành đai 1 và tiếp tục duy trì thực hiện từ ngày 1/1/2030 trở đi. Khu vực Vành đai 1 được bao quanh bởi các tuyến phố Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi và Cầu Giấy.

Ở giai đoạn này, cùng với việc tiếp tục áp dụng các biện pháp hạn chế của giai đoạn 1 và 2, Hà Nội sẽ cấm xe mô tô, xe gắn máy sử dụng xăng không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 trở lên lưu thông trong vùng phát thải thấp. Thành phố cũng triển khai đo kiểm khí thải xe mô tô, xe gắn máy từ năm 2027 theo lộ trình do Chính phủ ban hành và hỗ trợ chuyển đổi phương tiện xanh theo nghị quyết của HĐND thành phố.

Như vậy, thời điểm cấm xe máy xăng không đạt chuẩn vào Vành đai 1 đã được điều chỉnh từ ngày 1/7/2026 sang ngày 1/1/2028. Trong toàn bộ lộ trình triển khai, các phương tiện không phát sinh khí thải, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện với môi trường, xe ưu tiên và phương tiện có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền vẫn được phép lưu thông và thực hiện theo lộ trình tiêu chuẩn khí thải do Chính phủ và TP Hà Nội ban hành.