Chỉ vài tháng nữa, chính thức phá dỡ cây cầu hơn 100 năm tuổi tại Hà Nội

Sau gần 3 năm thi công, ngày 20/9, cầu Đuống mới đã chính thức hợp long nhịp chính bắc qua sông Đuống. Đến nay, phần cầu chính đã hoàn thành hơn 97% khối lượng công việc. Các nhà thầu đang tập trung nhân lực, máy móc để triển khai những hạng mục còn lại, hướng tới mục tiêu đưa công trình vào khai thác vào cuối năm 2026.

Sau khi hợp long nhịp chính, các hạng mục hoàn thiện trên cầu như lắp đặt lan can, thi công bê tông nhựa mặt cầu và các phần việc phụ trợ đang được khẩn trương triển khai. Tại khu vực giữa sông, Công ty Cổ phần Tập đoàn Đạt Phương đang huy động nhân lực, thiết bị để hoàn thiện những hạng mục cuối cùng. Công nhân tiếp tục thi công lan can, mặt cầu cùng các hạng mục phụ trợ nhằm hoàn thiện phần cầu đường bộ.

Tuy nhiên, tiến độ hoàn thành toàn bộ dự án không chỉ phụ thuộc vào phần cầu chính mà còn gắn với việc thi công các tuyến đường dẫn và hoàn thiện mặt bằng. Hiện mặt bằng khu vực đường dẫn hai đầu cầu, phía phường Việt Hưng và xã Phù Đổng, đã được bàn giao cho đơn vị thi công. Các hạng mục đường dẫn tại hai đầu cầu cũng đang được triển khai đồng thời nhằm bảo đảm tiến độ chung của dự án.

Cầu Đuống mới được xây dựng cách cầu Đuống hiện hữu khoảng 100m về phía hạ lưu sông Đuống, thuộc Dự án Nâng cấp tuyến vận tải thủy sông Đuống. Dự án được phê duyệt năm 2022, khởi công cuối năm 2023 với tổng mức đầu tư 1.848 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư.

Công trình gồm hai hợp phần chính là cầu đường sắt và cầu đường bộ. Trong đó, cầu đường sắt dài khoảng 1.000m, từ Km9+075 đến Km10+075; cầu đường bộ dài khoảng 700m, kết hợp hệ thống nút giao tại hai đầu cầu nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông hiện hữu.

Đáng chú ý, công trình được thiết kế với tĩnh không thông thuyền 7m trong giai đoạn đầu và có khả năng nâng lên 9,5m trong tương lai, đáp ứng yêu cầu theo quy hoạch tuyến đường sắt đô thị số 1. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng nhằm tăng khả năng khai thác tuyến vận tải thủy qua khu vực sông Đuống, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông trong dài hạn.

Việc đầu tư xây dựng cầu Đuống mới được đặt trong bối cảnh cầu Đuống hiện hữu đã khai thác hơn một thế kỷ, đồng thời bộc lộ nhiều hạn chế về kết cấu, năng lực vận tải đường bộ và khả năng thông thuyền.

Cầu Đuống cũ được xây dựng từ năm 1902, nằm trên tuyến Quốc lộ 1, kết nối phường Việt Hưng với xã Phù Đổng, Hà Nội. Công trình ban đầu do người Pháp thiết kế với 5 nhịp, 2 mố và 5 trụ. Trụ chính đỡ nhịp giữa có thể xoay nhằm tạo điều kiện cho tàu thuyền qua lại.

Trong chiến tranh, cầu bị hư hỏng nặng và chỉ còn lại các mố cầu ở hai đầu. Sau đó, công trình được xây dựng lại tại vị trí cũ và thông xe vào năm 1981. Sau quá trình cải tạo, cầu không còn các trụ số 2 và 4, chỉ giữ lại 3 trụ nhằm tạo thêm không gian cho giao thông đường thủy.

Sau nhiều lần sửa chữa, nhiều hạng mục của cầu Đuống cũ đã xuống cấp. Kết cấu thép, lan can bê tông và các bộ phận chịu lực xuất hiện tình trạng hoen gỉ; tại một số vị trí, cốt thép bị trơ. Mặt cầu dù nhiều lần được cải tạo vẫn xuất hiện ổ gà, trong khi hệ thống trụ cầu chịu tác động trực tiếp từ dòng chảy và các đợt lũ trên sông Đuống.

Một trong những hạn chế đáng chú ý nhất của cầu cũ là tĩnh không thông thuyền thấp. Hiện tĩnh không của cầu chỉ khoảng 2,8m, trong khi bề rộng khoang thông thuyền tại nhịp giữa khoảng 26m. Khi mực nước xuống, chỉ những tàu có trọng tải đến 600 tấn và sà lan chở container có sức chở 24 TEU mới có thể qua gầm cầu.

Không chỉ hạn chế đối với vận tải thủy, cầu Đuống cũ còn thường xuyên chịu áp lực lớn từ giao thông đường bộ. Hai phần cầu thường xuyên đông phương tiện, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm. Vào mùa mưa bão, khi mực nước sông Đuống dâng cao, khoảng không dưới cầu tiếp tục bị thu hẹp, càng ảnh hưởng đến khả năng lưu thông của phương tiện đường thủy.

Trong bối cảnh đó, dự án cầu Đuống mới được triển khai nhằm từng bước giải quyết những điểm nghẽn tồn tại trên cây cầu đã được khai thác hơn một thế kỷ. Công trình không chỉ góp phần tăng năng lực kết nối đường bộ và đường sắt mà còn tạo điều kiện cải thiện khả năng khai thác vận tải thủy trên sông Đuống.

Sau khi cầu mới hoàn thành, cầu Đuống cũ sẽ được tháo dỡ. Việc này sẽ mở rộng không gian thông thuyền, tạo điều kiện nâng cao năng lực khai thác tuyến vận tải thủy, đồng thời tách dòng giao thông đường bộ và đường sắt khỏi cây cầu cũ đã được đưa vào sử dụng từ nhiều thập kỷ trước.

Với phần cầu chính đã hoàn thành hơn 97% khối lượng và nhịp chính vượt sông đã được hợp long, dự án đang bước vào giai đoạn hoàn thiện. Việc đẩy nhanh thi công các tuyến đường dẫn, hoàn tất mặt bằng cùng những hạng mục còn lại sẽ là yếu tố quan trọng để công trình hướng tới mục tiêu thông xe vào cuối năm 2026.