Cây cầu gần 2.000 tỷ thay thế cây cầu hơn 100 tuổi sẽ bị phá dỡ ở Hà Nội: Lại lùi thời gian thông xe

Sau hơn 120 năm phục vụ giao thông Thủ đô, cầu Đuống cũ đang dần được thay thế bởi một công trình mới có quy mô lớn hơn, hiện đại hơn. Dự án cầu Đuống mới đang được các nhà thầu tăng tốc thi công, song tiến độ vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể bởi tình trạng mặt bằng chưa được bàn giao đầy đủ.

Được đưa vào khai thác từ năm 1902, cầu Đuống là một trong những cây cầu lâu đời của Hà Nội, giữ vai trò kết nối khu vực phía Đông với trung tâm thành phố trên cả đường bộ và đường sắt.

Tuy nhiên, sau hơn một thế kỷ khai thác, công trình đã xuống cấp và không còn đáp ứng tốt yêu cầu vận tải hiện nay. Khoang thông thuyền chỉ rộng 26 m, tĩnh không thấp khiến hoạt động vận tải thủy trên sông Đuống thường xuyên bị hạn chế, đồng thời tạo điểm nghẽn trên tuyến giao thông quan trọng phía Đông Bắc Thủ đô.

Trước thực tế này, dự án xây dựng cầu Đuống mới được phê duyệt năm 2022 với tổng mức đầu tư hơn 1.800 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư. Công trình nằm trong chương trình nâng cấp tuyến vận tải thủy sông Đuống, đồng thời góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt và đường thủy của khu vực.

Dự án được khởi công từ tháng 7/2023, gồm cầu đường bộ và cầu đường sắt được xây dựng song song, cách nhau khoảng 100 m. Hai công trình được thiết kế tách biệt nhằm nâng cao năng lực khai thác và bảo đảm an toàn giao thông.

Cầu đường bộ dài 382 m, rộng 18,5 m, quy mô 6 làn xe, vận tốc thiết kế 80 km/h. Cầu đường sắt dài gần 1 km, gồm 6 nhịp dầm thép, cho phép khai thác đồng thời hai khổ ray với tốc độ tối đa 80 km/h.

Công trình được thiết kế theo phương án kiến trúc "Giao duyên", sử dụng kết cấu cầu vòm thép dây văng. Một điểm đáng chú ý là tĩnh không thông thuyền được nâng lên 7 m ngay trong giai đoạn đầu và có thể nâng lên 9,5 m trong tương lai, phù hợp với định hướng quy hoạch tuyến đường sắt đô thị số 1.

Cầu mới cũng được bố trí lối đi bộ, trong khi hệ thống đường dẫn dài khoảng 700 m ở hai đầu cầu sẽ kết nối từ nút giao Ngô Gia Tự đến khu vực Hà Huy Tập - Phan Đăng Lưu, góp phần tăng khả năng kết nối giao thông phía Đông Hà Nội.

Dù quy mô công trình lớn và nhiều hạng mục đã đạt tiến độ cao, dự án vẫn gặp khó khăn do công tác giải phóng mặt bằng kéo dài. Theo Báo Xây dựng, việc thiếu mặt bằng khiến công trường không thể tổ chức thi công đồng bộ, buộc thời gian hoàn thành dự án phải lùi đến cuối năm 2026.

Ông Trần Anh Tuân, phụ trách thi công của nhà thầu Đạt Phương, cho biết Liên danh Công ty cổ phần Tập đoàn Đạt Phương - Công ty cổ phần Cầu 14 - Công ty Nam Anh đang thực hiện Gói thầu XL02, trong đó Đạt Phương đảm nhận thi công cầu chính đường bộ.

Theo ông Tuân, công tác thi công từng phải cầm chừng hơn một năm do thiếu mặt bằng và chỉ thực sự được đẩy nhanh từ tháng 4/2026. Đến nay, mặt bằng vẫn chưa được bàn giao đồng loạt mà được địa phương bàn giao đến đâu, thi công đến đó, tạo tình trạng "xôi đỗ" trên công trường.

Việc thiếu mặt bằng cũng kéo theo hàng loạt khó khăn khác. Nhà thầu không có đủ đường công vụ và bãi tập kết vật tư, vật liệu nên phải sử dụng xe tải nhỏ, xe ba gác và các loại cẩu để vận chuyển, cẩu chuyền vật liệu vào công trường. Điều này khiến thời gian và chi phí tổ chức thi công tăng lên.

Do mặt bằng chật hẹp, các nhà thầu trong liên danh còn phải luân phiên sử dụng công địa để ưu tiên những hạng mục cấp thiết. Tại khu vực bờ sông phía Gia Lâm hiện có 5 mũi thi công, gồm một mũi đúc dầm do Đạt Phương thực hiện và 4 mũi thi công bệ, thân trụ, tường chắn, đường gom, cống thoát nước do Cầu 14 đảm nhận.

Tuy nhiên, để tập trung mặt bằng cho công tác đúc dầm và thi công cầu chính, 4 mũi thi công của Cầu 14 phải tạm dừng. Đây là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến khả năng triển khai đồng thời các hạng mục.

Hiện toàn bộ Gói XL02 có hơn 60 công nhân và lái máy đang làm việc trên công trường. Riêng phần cầu chính đã đạt khoảng 97,4% khối lượng. Nhà thầu đang tập trung hoàn thiện, đặt mục tiêu hợp long trước ngày 10/9.

Sau khi hợp long, các hạng mục như lan can, bê tông nhựa mặt cầu và hệ thống kỹ thuật sẽ tiếp tục được triển khai. Tuy nhiên, tiến độ hoàn thiện và thông xe kỹ thuật còn phụ thuộc lớn vào phần cầu dẫn, đặc biệt là việc giải phóng mặt bằng để có thể tổ chức thi công đồng loạt.

Nếu mặt bằng được bàn giao sớm, các nhà thầu có thể tăng tốc ở nhiều mũi thi công, qua đó đáp ứng mục tiêu thông xe kỹ thuật vào cuối năm 2026.

Đối với Gói XL01 - cầu đường sắt, công tác thi công hiện không gặp vướng mắc về mặt bằng. Các trụ cầu chính đã hoàn thành, nhà thầu đang tập trung triển khai những hạng mục tại hai đầu cầu.

Tuy nhiên, hai nhịp ở hai đầu cầu chưa thể thi công do còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thành và thông xe của cầu đường bộ. Sau khi cầu đường bộ mới đưa vào khai thác, cầu Đuống hiện hữu sẽ được dừng khai thác để thực hiện công tác nối ray cầu đường sắt mới với tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng đang vận hành.

Ban Quản lý dự án Đường sắt cho biết đang phối hợp với địa phương và các cơ quan liên quan để sớm hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ cầu đường bộ.

Khi hoàn thành, cầu Đuống mới sẽ thay thế công trình cũ đã hơn một thế kỷ tuổi, đồng thời mở rộng năng lực kết nối đường bộ, đường sắt và đường thủy ở cửa ngõ Đông Bắc Hà Nội. Công trình được kỳ vọng không chỉ giải quyết điểm nghẽn giao thông hiện hữu mà còn tạo thêm dư địa phát triển cho khu vực trong bối cảnh mạng lưới giao thông phía Đông Thủ đô ngày càng được đầu tư đồng bộ.