Chỉ ít tháng nữa, Việt Nam chính thức phá dỡ cây cầu hơn 120 năm tuổi do người Pháp thiết kế

Sau hơn 3 năm thi công, cầu Đuống mới - công trình giao thông trọng điểm tại cửa ngõ Đông Bắc Hà Nội - đang dần hoàn thiện hình hài. Trong đó, nhịp chính của cầu đường bộ vượt sông Đuống đang được các nhà thầu gấp rút thi công, hướng tới mục tiêu hợp long trong tháng 9/2026.

Dự án từng gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, khiến tiến độ triển khai bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, đến nay nhiều hạng mục đã được đẩy nhanh thi công, trong đó tập trung vào phần mặt cầu, đường dẫn và các công trình phụ trợ.

Cầu Đuống mới được xây dựng cách cầu Đuống hiện hữu khoảng 100m về phía hạ lưu sông Đuống, thuộc Dự án Nâng cấp tuyến vận tải thủy sông Đuống. Dự án được phê duyệt năm 2022, khởi công cuối năm 2023 với tổng mức đầu tư 1.848 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư.

Công trình gồm hai hợp phần chính là cầu đường sắt và cầu đường bộ. Trong đó, cầu đường sắt dài khoảng 1.000m, từ Km9+075 đến Km10+075; cầu đường bộ dài khoảng 700m, kết hợp với hệ thống nút giao tại hai đầu cầu nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông hiện hữu.

Một điểm đáng chú ý trong thiết kế là công trình có tĩnh không thông thuyền 7m trong giai đoạn đầu và có khả năng nâng lên 9,5m trong tương lai, đáp ứng yêu cầu theo quy hoạch tuyến đường sắt đô thị số 1.

Việc đầu tư cầu Đuống mới được đặt trong bối cảnh cây cầu hiện hữu đã khai thác hơn một thế kỷ và đang bộc lộ nhiều hạn chế cả về kết cấu, năng lực giao thông đường bộ lẫn khả năng thông thuyền.

Cầu Đuống cũ được xây dựng từ năm 1902, nằm trên tuyến Quốc lộ 1, kết nối phường Việt Hưng với xã Phù Đổng, Hà Nội. Công trình ban đầu do người Pháp thiết kế với 5 nhịp, 2 mố và 5 trụ. Trụ chính đỡ nhịp giữa có thể xoay nhằm tạo điều kiện cho tàu thuyền qua lại.

Trong chiến tranh, cây cầu bị hư hỏng nặng và chỉ còn các mố cầu ở hai đầu. Sau đó, cầu được xây dựng lại tại vị trí cũ và thông xe vào năm 1981. Sau cải tạo, công trình không còn các trụ số 2 và 4, chỉ giữ lại 3 trụ nhằm tạo thêm không gian cho giao thông đường thủy.

Sau nhiều lần sửa chữa, nhiều hạng mục của cầu Đuống cũ đã xuống cấp. Kết cấu thép, lan can bê tông và các bộ phận chịu lực xuất hiện tình trạng hoen gỉ; tại một số vị trí, cốt thép bị trơ. Mặt cầu dù nhiều lần cải tạo vẫn xuất hiện ổ gà, trong khi hệ thống trụ cầu chịu tác động trực tiếp từ dòng chảy và các đợt lũ trên sông Đuống.

Hạn chế lớn khác nằm ở tĩnh không thông thuyền. Cầu Đuống cũ hiện có tĩnh không chỉ khoảng 2,8m, bề rộng khoang thông thuyền tại nhịp giữa khoảng 26m. Khi mực nước xuống, chỉ những tàu có trọng tải đến 600 tấn và sà lan chở container có sức chở 24 TEU mới có thể qua gầm cầu.

Trong khi đó, trên tuyến đường bộ, hai phần cầu thường xuyên chịu áp lực lớn, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm. Khi mùa mưa bão đến, mực nước sông Đuống dâng cao khiến khoảng không dưới cầu tiếp tục bị thu hẹp, ảnh hưởng đến khả năng lưu thông của phương tiện đường thủy.

Đây cũng là lý do dự án cầu Đuống mới được triển khai không chỉ nhằm tăng năng lực kết nối đường bộ, đường sắt mà còn giải quyết điểm nghẽn đối với vận tải thủy trên sông Đuống.

Sau khi cầu mới hoàn thành, cầu Đuống cũ sẽ được tháo dỡ. Việc này giúp mở rộng không gian thông thuyền, tạo điều kiện nâng cao năng lực khai thác tuyến vận tải thủy, đồng thời tách dòng giao thông đường bộ, đường sắt khỏi cây cầu đã được đưa vào sử dụng từ nhiều thập kỷ trước.

Tại công trường hiện nay, các nhà thầu đang tập trung hoàn thiện những hạng mục chính của cầu Đuống mới. Nhịp chính cầu đường bộ vượt sông đang được đẩy nhanh tiến độ, cùng với mặt cầu, đường dẫn và hệ thống công trình phụ trợ.

Theo kế hoạch, cầu Đuống mới sẽ hợp long trong tháng 9/2026 và dự kiến đưa vào khai thác trong năm 2026. Sau đó, cầu Đuống cũ sẽ được tháo dỡ.

Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng tạo thêm năng lực kết nối giữa các khu vực phía Đông và Đông Bắc Hà Nội, đồng thời tăng khả năng liên kết của Thủ đô với các tỉnh, thành phía Bắc và Đông Bắc. Quan trọng hơn, việc đồng bộ cầu đường bộ, đường sắt và hành lang vận tải thủy sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông đa phương thức tại cửa ngõ Đông Bắc Hà Nội.