Việt Nam sắp phá dỡ cây cầu hơn 120 năm tuổi do người Pháp thiết kế

Dự án cầu Đuống mới, công trình giao thông trọng điểm tại cửa ngõ Đông Bắc Hà Nội, đang được đẩy nhanh tiến độ sau thời gian gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng. Sau hơn 3 năm thi công, cây cầu mới đang dần hoàn thiện hình hài, trong đó nhịp chính cầu đường bộ vượt sông Đuống đang được gấp rút thi công để chuẩn bị hợp long.

Cầu Đuống mới được xây dựng cách cầu Đuống hiện hữu khoảng 100 m về phía hạ lưu sông Đuống, thuộc Dự án Nâng cấp tuyến vận tải thủy sông Đuống. Dự án được phê duyệt năm 2022, khởi công cuối năm 2023, có tổng mức đầu tư 1.848 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư.

Công trình gồm 2 hợp phần chính là cầu đường sắt và cầu đường bộ. Trong đó, cầu đường sắt dài khoảng 1.000 m, từ Km9+075 đến Km10+075; cầu đường bộ dài khoảng 700 m, kết hợp xây dựng các nút giao ở hai đầu cầu nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông hiện hữu.

Đáng chú ý, công trình được thiết kế với tĩnh không thông thuyền 7 m trong giai đoạn đầu, đồng thời có khả năng nâng lên 9,5 m trong tương lai, đáp ứng yêu cầu theo quy hoạch tuyến đường sắt đô thị số 1.

Việc xây dựng cầu Đuống mới được kỳ vọng giải quyết những hạn chế kéo dài của cây cầu hiện hữu sau hơn một thế kỷ khai thác. Cầu Đuống cũ được xây dựng từ năm 1902, nằm trên tuyến quốc lộ 1, kết nối phường Việt Hưng với xã Phù Đổng, Hà Nội.

Cây cầu ban đầu do người Pháp thiết kế với 5 nhịp, 2 mố và 5 trụ. Trụ chính đỡ nhịp giữa có thể xoay để tạo điều kiện cho tàu thuyền qua lại. Trong chiến tranh, cầu bị hư hỏng nặng, chỉ còn các mố cầu ở hai đầu. Sau đó, công trình được xây dựng lại tại vị trí cũ và thông xe vào năm 1981. Cầu sau cải tạo không còn các trụ số 2 và 4, chỉ giữ lại 3 trụ nhằm tạo thuận lợi hơn cho giao thông đường thủy.

Sau nhiều lần sửa chữa, nhiều hạng mục của cầu Đuống cũ đã xuống cấp. Kết cấu thép, lan can bê tông và các bộ phận chịu lực xuất hiện tình trạng hoen gỉ, một số vị trí trơ cốt thép. Mặt cầu dù trải qua nhiều đợt cải tạo vẫn xuất hiện nhiều ổ gà, trong khi hệ thống trụ cầu chịu tác động lớn từ dòng chảy và các đợt lũ trên sông Đuống.

Không chỉ hạn chế về chất lượng khai thác, tĩnh không thấp cũng khiến cầu Đuống cũ trở thành điểm nghẽn đối với vận tải đường thủy. Cầu hiện có tĩnh không chỉ khoảng 2,8 m, bề rộng khoang thông thuyền nhịp giữa khoảng 26 m. Do đó, khi mực nước xuống, chỉ tàu có trọng tải đến 600 tấn và sà lan chở container sức chở 24 TEU mới có thể qua gầm cầu.

Ở phía đường bộ, hai phần cầu thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải, ùn tắc vào các khung giờ cao điểm. Vào mùa mưa bão, mực nước sông Đuống dâng cao càng làm hạn chế tĩnh không, ảnh hưởng đến khả năng lưu thông đường thủy.

Việc đầu tư cầu Đuống mới vì vậy không chỉ nhằm tăng năng lực kết nối giao thông đường bộ, đường sắt mà còn góp phần xóa điểm nghẽn trên tuyến vận tải thủy sông Đuống. Khi công trình hoàn thành, cầu Đuống cũ sẽ được tháo dỡ để mở rộng không gian thông thuyền và nâng cao năng lực khai thác tuyến đường thủy.

Theo kế hoạch, cầu Đuống mới dự kiến được đưa vào khai thác trong năm 2026, sau đó cầu Đuống cũ sẽ được tháo dỡ vào tháng 9. Công trình được kỳ vọng tạo bước chuyển quan trọng trong việc hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông đồng bộ tại cửa ngõ Đông Bắc Thủ đô, đồng thời tăng cường kết nối giữa Hà Nội với các khu vực phía Bắc và Đông Bắc.