Chính thức vận hành siêu đập thủy điện cao nhất thế giới, dự kiến sản xuất 7,7 tỷ kWh mỗi năm
Trung Quốc vừa đưa tổ máy phát điện thứ ba của nhà máy thủy điện Shuangjiangkou ở tỉnh Tứ Xuyên vào hoạt động, hoàn tất vận hành toàn bộ ba tổ máy thuộc giai đoạn đầu của dự án.
Công trình nằm trên thượng nguồn sông Dadu, là một trong những dự án thủy điện trọng điểm của Trung Quốc. Điểm gây chú ý nhất là con đập cao tới 315 m, hiện được xác nhận là đập cao nhất thế giới.
Toàn bộ nhà máy được thiết kế với công suất lắp đặt 2 GW, gồm 4 tổ máy Francis, mỗi tổ có công suất 500 MW. Hồ chứa phía sau đập có dung tích khoảng 2,9 tỷ m³ nước, đóng vai trò vừa phát điện, vừa điều tiết dòng chảy và hỗ trợ kiểm soát lũ trên lưu vực sông Dadu.
Tổ máy đầu tiên của dự án bắt đầu phát điện vào cuối tháng 6/2026. Chỉ trong khoảng hai tháng, ba tổ máy đầu tiên đã lần lượt được đưa vào vận hành để bổ sung nguồn điện trong giai đoạn nhu cầu tăng cao tại Tứ Xuyên và vùng kinh tế Thành Đô - Trùng Khánh.
Tính đến thời điểm ba tổ máy đầu tiên cùng hoạt động, nhà máy đã cung cấp khoảng 500 triệu kWh điện sạch cho lưới điện khu vực.
Khi cả bốn tổ máy vận hành đầy đủ, Shuangjiangkou dự kiến sản xuất trung bình khoảng 7,7 tỷ kWh điện mỗi năm.
Không chỉ tạo điện trực tiếp, hồ chứa quy mô lớn còn giúp điều tiết dòng chảy cho chuỗi nhà máy thủy điện nằm phía hạ lưu. Theo CHN Energy, tác động này có thể giúp các nhà máy phía dưới tăng thêm khoảng 6,6 tỷ kWh sản lượng điện mỗi năm.
Khả năng điều tiết của hồ chứa cũng ngày càng có ý nghĩa khi Trung Quốc mở rộng nhanh điện gió và điện mặt trời.
Không giống hai nguồn năng lượng phụ thuộc mạnh vào thời tiết, thủy điện hồ chứa có thể tăng hoặc giảm sản lượng tương đối linh hoạt. Khi nguồn điện gió và mặt trời suy giảm, các tổ máy thủy điện có thể tăng công suất để hỗ trợ cân bằng lưới; ngược lại, khi nguồn tái tạo dồi dào, lượng nước có thể được tích lại trong hồ để sử dụng vào thời điểm khác.
Xây đập cao 315 m giữa vùng núi cao
Shuangjiangkou cũng được xem là một trong những công trình thủy điện có điều kiện thi công phức tạp của Trung Quốc.
Dự án nằm tại khu vực miền núi có độ cao lớn, địa chất phức tạp, nhiệt độ thấp và mùa xây dựng hiệu quả tương đối ngắn. Con đập sử dụng kết cấu đập đá đổ lõi sỏi, với tổng khối lượng vật liệu đắp vượt 46 triệu m³.
Dự án được phê duyệt từ năm 2015. Sau khoảng 11 năm xây dựng, tổ máy đầu tiên mới chính thức hòa lưới vào tháng 6/2026.
Việc xây dựng một con đập cao hơn 300 m đòi hỏi yêu cầu đặc biệt đối với nền móng, khả năng chịu tải, kiểm soát biến dạng và hệ thống xả lũ. Đây cũng là lý do Shuangjiangkou được xem như một dấu mốc trong năng lực xây dựng đập đá đổ siêu cao của Trung Quốc.
Một mắt xích trong hệ thống thủy điện khổng lồ
Shuangjiangkou không phải một dự án thủy điện hoạt động độc lập.
Nhà máy đóng vai trò hồ chứa điều tiết quan trọng trên thượng nguồn sông Dadu, qua đó kiểm soát dòng nước cho hàng loạt nhà máy thủy điện bậc thang phía dưới.
Khi toàn bộ dự án đi vào hoạt động, ngoài việc sản xuất 7,7 tỷ kWh điện mỗi năm, khả năng điều tiết của hồ chứa còn giúp nâng hiệu suất khai thác của toàn bộ chuỗi thủy điện trên sông.
Trung Quốc hiện vẫn tiếp tục mở rộng mạnh công suất thủy điện trong chiến lược phát triển năng lượng sạch. Tính đến cuối tháng 6/2026, tổng công suất thủy điện lắp đặt của nước này đã đạt khoảng 454 GW.
Chỉ riêng nửa đầu năm, Trung Quốc bổ sung thêm khoảng 6,03 GW công suất thủy điện, bao gồm cả thủy điện truyền thống và thủy điện tích năng.
Với chiều cao 315 m, công suất 2 GW, hồ chứa 2,9 tỷ m³ và sản lượng dự kiến 7,7 tỷ kWh mỗi năm, Shuangjiangkou không chỉ lập kỷ lục về chiều cao đập mà còn trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống năng lượng sạch ngày càng lớn của Trung Quốc.
