Chu kỳ tiền rẻ khép lại, 780.000 tỷ đồng từ Kho bạc Nhà nước sẽ giải tỏa thanh khoản?

Chia sẻ tại Talkshow “Data Talk | Macro Insight: Dòng tiền cuối năm sẽ chảy vào đâu?” ngày 9/8, ông Trần Ngọc Báu, Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, cho rằng giai đoạn tiền rẻ kéo dài từ khoảng năm 2012–2013 đến năm 2021 đã kết thúc.

Theo ông Báu, chu kỳ tiền rẻ trước đây được hỗ trợ bởi hai yếu tố chính. Thứ nhất là dòng vốn ngoại lớn chảy vào Việt Nam, khiến quá trình trung hòa lượng USD dư thừa đưa thêm một lượng tiền đáng kể ra thị trường. Thứ hai là lượng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước được chuyển dần từ hệ thống Ngân hàng Nhà nước sang các ngân hàng thương mại.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi. Tăng trưởng tín dụng đang nhanh hơn tốc độ tăng trưởng huy động, tạo áp lực lên thanh khoản hệ thống từ cuối năm 2025 đến nay.

“Chưa có cơ sở nào cho thấy thanh khoản đã được giải quyết”, ông Báu nhận định.

Theo ông, dấu hiệu rõ nhất là các ngân hàng vẫn phải đẩy mạnh huy động, kéo mặt bằng lãi suất nhích lên. Thậm chí, một số ngân hàng đã triển khai các sản phẩm huy động thông qua trái phiếu với lãi suất lên tới 10%.

Trong bối cảnh đó, các động thái điều chỉnh tỷ lệ của Ngân hàng Nhà nước như nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn hay điều chỉnh cách tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước trong chỉ số LDR đang tạo thêm dư địa cho các ngân hàng mở rộng tín dụng.

Tuy nhiên, ông Báu cho rằng những chính sách này chủ yếu làm tăng vòng quay của nguồn vốn, chứ chưa thực sự tạo ra một lượng tiền mới đi vào nền kinh tế.

“Điểm mấu chốt của Việt Nam là đang thiếu vốn mới. Việc thiếu vốn mới liên quan trực diện đến câu chuyện lãi suất và sự khát thanh khoản của hệ thống hiện tại”, ông nói.

300.000–400.000 tỷ đồng có thể được đưa vào hệ thống

Theo ông Báu, một nguồn lực đáng chú ý hiện nay là lượng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại.

Tổng số dư tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại hiện đã ở mức hơn 780.000 tỷ đồng. Từ ngày 1/8, Ngân hàng Nhà nước nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động khi xác định LDR từ 20% lên 50%, áp dụng đến hết tháng 7/2028.

Theo ông Báu, về bản chất, chính sách này không phải là nới lỏng các chuẩn mực an toàn hay trực tiếp “bơm tiền” vào nền kinh tế, mà là thay đổi cách phản ánh nguồn vốn có tính ổn định cao của Kho bạc Nhà nước.

Nếu tiếp tục nâng tỷ lệ tiền gửi nhàn rỗi của Kho bạc Nhà nước được đưa vào hệ thống ngân hàng thương mại thêm khoảng 30%, theo tính toán của ông Báu, có thể tạo thêm khoảng 300.000–400.000 tỷ đồng nguồn vốn cho hệ thống.

“Nếu chúng ta chỉ giữ lại khoảng 20% tiền mặt dự phòng và đẩy phần còn lại vào hệ thống ngân hàng thương mại, hệ thống sẽ có thêm vốn rất lớn. Nếu đưa được 300.000–400.000 tỷ đồng vào hệ thống, nhu cầu thanh khoản sẽ được giải quyết rất lớn”, ông phân tích.

Theo ông, khi dòng tiền đầu tư công bắt đầu được giải ngân mạnh, lượng tiền này sẽ tiếp tục luân chuyển trong nền kinh tế. Vì vậy, tác động của việc đưa tiền gửi Kho bạc vào hệ thống có thể lớn hơn so với việc đơn thuần nới các tỷ lệ liên quan đến LDR hay vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn.

Trước đó, Bộ Tài chính cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu cơ chế tính tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại vào nguồn vốn huy động nhằm bổ sung thanh khoản cho hệ thống. Đồng thời, cơ quan này đề xuất cho phép Kho bạc Nhà nước linh hoạt hơn trong việc gửi tiền tại các ngân hàng thương mại, thay vì giới hạn cứng ở mức 50%.

Tuy nhiên, theo ông Báu, việc điều chỉnh cơ chế này liên quan đến nhiều cơ quan, trong đó có Kho bạc Nhà nước, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước, nên cần thêm thời gian để triển khai.

“Dự kiến phải đến ngày 1/1/2027 mới có khả năng điều chuyển được dòng tiền này. Nghĩa là từ nay đến lúc đó, khoảng trống thiếu hụt thanh khoản vẫn sẽ tiếp tục tồn tại”, ông nhận định.

Thanh khoản chỉ là điều kiện cần

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán Agribank (Agriseco), cho rằng việc đảm bảo thanh khoản, bổ sung nguồn vốn cho ngân hàng hay triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi chủ yếu là công cụ hỗ trợ, chưa phải động lực trực tiếp tạo ra tăng trưởng kinh tế.

Theo ông Khoa, động lực tăng trưởng rõ nét phải đến từ sự kết hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Tín dụng cung cấp vốn cho doanh nghiệp, trong khi đầu tư công tạo ra đơn hàng và nhu cầu thực. Khi hai nguồn lực này phối hợp hiệu quả, tác động tới tăng trưởng mới trở nên rõ rệt.

“Việc chỉ bơm thanh khoản hay bổ sung vốn mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là hiệu quả giải ngân, sản lượng, doanh thu hoặc việc làm tạo thêm. Đó mới là những yếu tố tác động đến tăng trưởng kinh tế”, ông Khoa nhấn mạnh.