Cổ phiếu cảng biển, hàng hải đồng loạt 'nổi sóng': Loạt trợ lực mới đang xuất hiện?

Kết phiên sáng 10/8, nhóm cổ phiếu cảng biển, vận tải biển đồng loạt tăng mạnh với MVN tăng hơn 12%, GMD (+4,3%), PVT (+3,5%), VSC (+2,7%), VOS (+2,7%), PHP (2,6%), PVP (+1,8%), HAH (1,7%),...

Đà tăng của nhóm cổ phiếu diễn ra trong bối cảnh hoạt động hàng hóa qua cảng biển Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, tổng khối lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 687,4 triệu tấn, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, sản lượng container đạt khoảng 18 triệu TEU, tăng 12%, phản ánh sự phục hồi của hoạt động xuất nhập khẩu và dòng chảy thương mại quốc tế.

Bên cạnh đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết thời gian qua đã chỉ đạo các cảng vụ hàng hải, đường thủy và doanh nghiệp cảng biển đẩy nhanh tốc độ giải phóng hàng hóa tại cảng, giảm thiểu các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho tàu, thuyền và hàng hóa thông qua cảng biển.

Mục tiêu là tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, dễ thực thi, chi phí thấp và đạt chuẩn quốc tế, qua đó bảo đảm khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp.

Các đơn vị trực thuộc cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết giá dịch vụ tại cảng biển và giá dịch vụ vận chuyển hàng hóa container bằng đường biển.

Sản lượng container được kỳ vọng tiếp tục tăng mạnh

Đánh giá về triển vọng nửa cuối năm, Chứng khoán MB (MBS) cho rằng ngành logistics Việt Nam hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng dịch chuyển dòng hàng về khu vực châu Á và hoạt động nhập hàng sớm nhằm phòng ngừa rủi ro từ các chính sách thuế quan mới của Mỹ. Theo đó, sản lượng container thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam dự kiến duy trì mức tăng mạnh trong nửa cuối năm 2026.

Cụ thể, MBS duy trì quan điểm khả quan về sản lượng container thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam trong nửa cuối năm 2026, dự kiến cả năm đạt khoảng 36,7 triệu TEU, tăng 15% so với cùng kỳ.

Theo MBS, đà tăng trưởng sẽ được thúc đẩy bởi hai động lực chính. Thứ nhất, làn sóng giải ngân FDI mạnh mẽ trong nửa đầu năm 2026 khi các tập đoàn đa quốc gia mở rộng mạng lưới sản xuất tại Việt Nam nhằm đáp ứng các quy tắc xuất xứ khắt khe. Cùng với đó, sự gia tăng luân chuyển linh kiện và bán thành phẩm giữa các vùng kinh tế Bắc - Nam cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu vận tải biển nội địa.

Thứ hai, áp lực gia tăng cước vận tải do căng thẳng tại Trung Đông cùng rủi ro về các hàng rào thuế quan mới đã kích hoạt làn sóng nhập khẩu sớm từ các nhà bán lẻ Âu - Mỹ. Xu hướng này, cùng với sức mua phục hồi tại Mỹ trong nửa đầu năm 2026, được kỳ vọng thúc đẩy chu kỳ tái tích lũy hàng tồn kho trong hai quý cuối năm, qua đó trực tiếp gia tăng lưu lượng container qua hệ thống cảng biển Việt Nam.

Ngoài ra, MBS đánh giá trong giai đoạn 2026-2027, giá cước cho thuê tàu ở phân khúc 1.000-3.000 TEU sẽ tiếp tục tăng và duy trì ở mức cao. Đây là điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp sở hữu đội tàu chuyên cho thuê tiếp tục mở rộng công suất, đồng thời chốt các hợp đồng dài hạn 1-2 năm với mức giá cước hấp dẫn.

Hạ tầng cảng biển bước vào chu kỳ phát triển mới

Để đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng lớn và củng cố vị thế trên bản đồ hàng hải quốc tế, hệ thống cảng biển Việt Nam đang bước vào chu kỳ phát triển hạ tầng mạnh mẽ, tập trung vào hai hướng chính: nâng cấp các cụm cảng nước sâu và tối ưu hiệu suất khai thác cảng nội đô.

Thứ nhất, đối với động lực từ cảng nước sâu, tại hai cực tăng trưởng chính, sản lượng container qua cụm Hải Phòng và cụm TP. HCM - Bà Rịa - Vũng Tàu dự kiến đến năm 2030 đạt lần lượt khoảng 14,92 triệu TEU và 18,25 triệu TEU.

Tại phía Bắc, động lực tăng trưởng đến từ việc đẩy nhanh tiến độ các bến 7, 8 và phê duyệt kế hoạch đầu tư bến 9-12 tại Lạch Huyện, cùng quy hoạch siêu cảng Nam Đồ Sơn.

Tại miền Trung, cảng Liên Chiểu (Đà Nẵng) đã hoàn thành hạ tầng dùng chung (Hợp phần A) và đang thu hút đầu tư bến bãi (Hợp phần B), hướng tới hình thành trung tâm logistics liên vùng.

Tại phía Nam, năng lực tiếp nhận tàu mẹ được kỳ vọng tăng mạnh nhờ các dự án Gemalink giai đoạn 2 và 3, Cảng tổng hợp Cái Mép Hạ và siêu cảng trung chuyển Cần Giờ.

Thứ hai, đối với việc tối ưu hiệu suất khai thác cảng sông, năng lực của các cảng sông đang được cải thiện thông qua việc mở rộng kênh Hà Nam và nâng cấp vũng quay tàu khu vực Đình Vũ với đường kính 320m, nạo vét đến độ sâu -8,5m.

Việc tháo gỡ các nút thắt về luồng lạch giúp các bến cảng sông tiếp nhận an toàn tàu có trọng tải lên đến 55.000 DWT giảm tải, tương đương tàu khoảng 3.000 TEU. Qua đó, các cảng có thể duy trì hiệu suất khai thác và tối ưu hóa chi phí trên mỗi TEU cho các hãng tàu.