Cử tri đề nghị sớm tái khởi động dự án tuyến đường sắt đã trì hoãn hơn chục năm, Bộ Xây dựng lên tiếng

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cùng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh. Nội dung nhằm trả lời kiến nghị của cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI liên quan đến việc đầu tư tuyến đường sắt Lim - Phả Lại.

Tuyến đường sắt đã trì hoãn chục năm có tín hiệu mới

Theo nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Bắc Ninh, ngày 29/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, đã định hướng đầu tư tuyến đường sắt Lim - Phả Lại theo hướng phát triển tuyến đường sắt vận tải hành khách kết nối Hà Nội với Quảng Ninh.

Do vậy, cử tri kiến nghị Bộ Xây dựng tham mưu Chính phủ sớm triển khai dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống người dân địa phương.

Trả lời kiến nghị, Bộ Xây dựng cho biết tuyến Lim - Phả Lại là một phần của Dự án đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân. Dự án này được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu tư từ năm 2004 bằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, có chiều dài khoảng 131km, kết nối ga Yên Viên (Hà Nội) với cảng Cái Lân (Quảng Ninh). Tổng mức đầu tư ban đầu hơn 7.660 tỷ đồng.

Tuy nhiên, đến năm 2011 sau khi đã triển khai một số hạng mục, dự án bị đình hoãn do chủ trương cắt giảm đầu tư công của Chính phủ.

Mới đây, trong quá trình rà soát để nghiên cứu tái khởi động, Bộ Xây dựng cho biết bối cảnh phát triển giao thông đã có nhiều thay đổi theo hướng ưu tiên vận tải hành khách thay vì tiếp tục bám theo định hướng vận tải hàng hóa như ban đầu. Đồng thời, chuyển sang đường đơn khổ tiêu chuẩn 1.435mm thay vì đường lồng khổ như thiết kế ban đầu.

Theo phương án đề xuất mới đó, ngoài cải thiện tốc độ thiết kế còn xây mới 4 ga gồm Nam Sơn, Châu Cầu, Chí Linh mới và Cái Lân, cải tạo 8 ga hiện hữu, xây mới 19 cầu và nâng cấp 36 cầu trên tuyến.

Với phương án điều chỉnh này, tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án được ước tính khoảng 9.989 tỷ đồng.

Tuyến Lim - Phả Lại không còn giữ vai trò kết nối Hà Nội - Quảng Ninh

Theo Quyết định số 2404/QĐ-TTg ban hành cuối năm 2025, quy hoạch đường sắt quốc gia đã bổ sung tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh phục vụ vận tải hành khách, đồng thời nâng cấp tuyến Kép - Hạ Long - Cái Lân để khai thác vận tải hành khách kết hợp hàng hóa.

Đối với đoạn Lim - Phả Lại, quy hoạch xác định tận dụng phần hạ tầng hiện có để làm đường gom hoặc đường song hành phục vụ tuyến cao tốc Nội Bài - Hạ Long.

Điểm đáng chú ý nhất trong văn bản trả lời là định hướng quy hoạch đã có sự thay đổi đáng kể.

Ngày 30/6/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng tiếp tục phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt tại Quyết định số 1093/QĐ-BXD nhằm phù hợp với Luật Quy hoạch năm 2025 và bối cảnh phát triển hạ tầng mới.

Theo quy hoạch điều chỉnh, khi tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được triển khai, đoạn Lim - Phả Lại sẽ được nghiên cứu chuyển đổi công năng, để phục vụ nhiều mục đích khác nhau như đường sắt địa phương; công trình hạ tầng giao thông...

Theo Bộ Xây dựng, hiện Ban Quản lý dự án Đường sắt đang được giao rà soát toàn bộ các nội dung liên quan đến dự án Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân theo định hướng quy hoạch mới để báo cáo cấp có thẩm quyền lựa chọn phương án triển khai phù hợp với nhu cầu thực tế.

Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục cập nhật kết quả tới cử tri tỉnh Bắc Ninh và các cơ quan của Quốc hội khi có yêu cầu.

Xuất hiện phương án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh

Mới đây, Tập đoàn Vingroup (VIC) đã đề xuất đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh và bổ sung dự án vào quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đề xuất, tuyến đường sắt có chiều dài khoảng 120,9km, sử dụng khổ đường tiêu chuẩn 1.435mm, điện khí hóa hoàn toàn, tốc độ thiết kế 350km/h và chỉ khai thác tàu khách.

Điểm đầu tuyến dự kiến đặt tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (Hà Nội) và kết thúc tại khu vực Tuần Châu.

Theo tính toán sơ bộ, tổng vốn đầu tư khoảng 133.175 tỷ đồng (tương đương 5,4 tỷ USD) và mục tiêu hoàn thành trước năm 2030.