Đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ cơ chế Nhà nước thu hồi phần đất còn lại khi đã thỏa thuận 75% diện tích

Sáng 21/8, thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, nhiều đại biểu Quốc hội tập trung góp ý về các quy định liên quan đến thu hồi đất và bảo đảm quyền lợi của người sử dụng đất.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) đề nghị rà soát quy định tại khoản 6 Điều 35 của dự thảo, trong đó lưu ý không nên mặc nhiên coi việc dự án thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ là đủ cơ sở để thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Theo bà Nga, quyết định chủ trương đầu tư nên được xem là căn cứ để triển khai các thủ tục tiếp theo, thay vì tự trở thành một trường hợp thu hồi đất độc lập. Dự án vẫn cần được đánh giá dựa trên mục tiêu, tính chất và mức độ cần thiết của việc Nhà nước thu hồi đất.

Đáng chú ý, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ phương án cho phép Nhà nước thu hồi phần đất còn lại khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số người sử dụng đất.

Bà Nga phân tích, khi Nhà nước thu hồi 25% diện tích còn lại, bản chất quan hệ đã chuyển từ thỏa thuận dân sự sang sử dụng quyền lực công. Vì vậy, ngoài tỷ lệ 75%, cần xem xét thêm quy mô dự án, số lượng người chưa đồng thuận, loại đất bị thu hồi, đặc biệt là đất ở, cũng như mức độ tác động đến nơi ở và sinh kế của người dân.

Liên quan đến phương án bồi thường, đại biểu cũng đề nghị làm rõ cách xác định mức bồi thường "không thấp hơn mức trung bình của giá đất đã thỏa thuận". Theo bà, dự thảo cần quy định rõ phương pháp xác định mức giá trung bình để hạn chế tranh chấp trong quá trình thực hiện.

Một vấn đề khác được đại biểu đặt ra là sự cân bằng giữa chính sách giá đất và quyền lợi của người bị thu hồi đất. Giá đất có thể được sử dụng như một công cụ điều tiết kinh tế, góp phần kiểm soát chi phí đầu vào cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, trong trường hợp Nhà nước bắt buộc thu hồi đất, mức bồi thường lại tác động trực tiếp đến quyền tài sản và khả năng ổn định cuộc sống của người dân.

Từ đó, đại biểu cho rằng không nhất thiết phải thiết kế hai bảng giá đất, nhưng cần có cơ chế áp dụng phù hợp để việc điều tiết giá đất không làm suy giảm mức độ bảo vệ quyền lợi của người có đất bị thu hồi.

Những ý kiến này đặt trọng tâm vào yêu cầu cân bằng giữa mục tiêu tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, tạo điều kiện triển khai dự án và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.