Đảng Dân chủ chuẩn bị điều tra loạt thương vụ của gia đình ông Trump, tỷ phú Elon Musk cũng 'vào tầm ngắm'

Theo Reuters ngày 5/11, đảng Dân chủ đang chuẩn bị sử dụng quyền giám sát và điều tra của Quốc hội để xem xét những hoạt động kinh doanh có liên quan đến gia đình Tổng thống Donald Trump, các doanh nghiệp lớn và những cá nhân có quan hệ mật thiết với chính quyền.

Kế hoạch được đưa ra sau khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ.

Chiến thắng này mang lại cho đảng Dân chủ khả năng tổ chức các phiên điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và ban hành trát triệu tập thông qua các ủy ban của Quốc hội, khi cơ quan lập pháp khóa mới chính thức hoạt động.

Ngay sau khi kết quả bầu cử được xác định, nhiều nghị sĩ Dân chủ đã phát đi những thông điệp cứng rắn. "Hãy thuê luật sư", nghị sĩ Robert Garcia, người dự kiến trở thành Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện, viết trên mạng xã hội X tối 3/11.

Khoảng một giờ sau, Thượng nghị sĩ Ron Wyden, người được kỳ vọng tiếp quản vị trí Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện, đăng thông điệp ngắn gọn: "Trát triệu tập". Trong khi đó, nghị sĩ Delia Ramirez cũng gửi lời cảnh báo tới một số quan chức chính quyền Trump: "Hãy sắp xếp lại lịch làm việc".

Các phát biểu cho thấy đảng Dân chủ muốn nhanh chóng tận dụng quyền lực mới để tăng cường giám sát Nhà Trắng, thay vì chỉ tập trung vào việc ngăn chặn các dự luật của đảng Cộng hòa.

Tuy nhiên, quyền kiểm soát của đảng Dân chủ tại Quốc hội chỉ chính thức bắt đầu khi khóa mới nhậm chức vào ngày 3/1/2027.

Hai con trai ông Trump và Elon Musk có thể nằm trong tầm ngắm

Theo Reuters, khoảng một chục luật sư, nghị sĩ, trợ lý Quốc hội và chuyên gia tư vấn chính trị nhận định những cuộc điều tra sắp tới có thể mở rộng tới các thành viên gia đình ông Trump, tỷ phú Elon Musk và nhiều doanh nghiệp có quan hệ kinh doanh với chính quyền.

Trong số những người có thể bị xem xét có Donald Trump Jr. và Eric Trump, 2 người con trai của Tổng thống Mỹ.

Những năm gần đây, gia đình ông Trump đã mở rộng hoạt động kinh doanh sang nhiều lĩnh vực, bao gồm tiền điện tử, bất động sản và những dự án có liên quan đến công nghệ.

Một số nghị sĩ Dân chủ đặt câu hỏi liệu các giao dịch này có tạo ra xung đột lợi ích khi thành viên gia đình Tổng thống tham gia kinh doanh trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng từ chính sách của chính quyền liên bang hay không.

Tỷ phú Elon Musk cũng có thể chịu sức ép giám sát đáng kể do các doanh nghiệp của ông đang tham gia nhiều dự án và hợp đồng với chính phủ Mỹ. Trước đó, các nghị sĩ Dân chủ từng đặt câu hỏi về hoạt động của những doanh nghiệp liên quan đến Musk, các khoản hỗ trợ của chính phủ cũng như vai trò của ông trong chương trình cắt giảm nhân sự liên bang.

Luật sư Rachel Cotton, chuyên gia về hoạt động giám sát Quốc hội tại hãng luật Arnold & Porter, dự báo phe Dân chủ sẽ triển khai số lượng lớn các cuộc điều tra với phạm vi rộng, nhắm tới cả chính quyền lẫn khu vực tư nhân. Theo bà, những cuộc điều tra có thể trở thành một trong những hoạt động nổi bật nhất của Quốc hội trong nửa cuối nhiệm kỳ Tổng thống Trump.

Ông Wyden cho biết một trong những vấn đề ông muốn xem xét là các thỏa thuận giữa chính quyền Trump với những doanh nghiệp dược phẩm liên quan đến giá thuốc.

Ngoài ra, cách chính quyền và các nghị sĩ Cộng hòa xử lý thông tin liên quan đến Jeffrey Epstein, người từng bị kết án về tội phạm tình dục, cũng có thể trở thành một chủ đề điều tra gây chú ý.

Theo bà Sarah Longwell, cựu chiến lược gia Cộng hòa và là người thường xuyên chỉ trích ông Trump, mục tiêu chính trị của đảng Dân chủ có thể không chỉ giới hạn ở Tổng thống. Bà cho rằng phe Dân chủ sẽ tìm cách gắn những nghi vấn tham nhũng hoặc xung đột lợi ích với hoạt động của cả chính quyền và rộng hơn là đảng Cộng hòa, qua đó tạo sức ép đối với các quan chức có tham vọng tranh cử trong tương lai.

Bà Longwell cũng nhận định việc tiếp tục làm rõ những thông tin liên quan đến hồ sơ Epstein có thể mang lại lợi thế chính trị cho đảng Dân chủ, dù hiệu quả thực tế của các cuộc điều tra vẫn phụ thuộc vào tài liệu và bằng chứng được công bố.

Nhà Trắng phản ứng, cảnh báo điều tra mang động cơ chính trị

Trước những tuyên bố từ phía đảng Dân chủ, Nhà Trắng bác bỏ các cáo buộc sai phạm và cho rằng những kế hoạch điều tra có nguy cơ bị sử dụng vì mục đích chính trị.

Bà Lauren Bis, người phát ngôn Nhà Trắng, tuyên bố nếu đảng Dân chủ lựa chọn theo đuổi các cuộc điều tra thiếu cơ sở và những chính sách cực tả, họ sẽ đi ngược lại lợi ích của người dân Mỹ.

Một quan chức Nhà Trắng khác, đề nghị giấu tên, cũng đưa ra phản ứng cứng rắn trước các thông điệp từ phía nghị sĩ Dân chủ.

Theo quan chức này, các đối thủ chính trị cần nhớ rằng đảng Cộng hòa vẫn kiểm soát chính quyền liên bang và những quyền hạn hành pháp liên quan.

Phản ứng trên báo hiệu các cuộc điều tra sắp tới, nếu được triển khai, có thể dẫn đến những tranh chấp pháp lý kéo dài giữa Quốc hội và Nhà Trắng.

Theo các chuyên gia, đảng Dân chủ sẽ có quyền yêu cầu cung cấp tài liệu, triệu tập nhân chứng và tổ chức những phiên điều trần nhằm làm rõ hoạt động của chính quyền khi các ủy ban mới được thành lập.

Tuy nhiên, việc thu thập tài liệu từ nhánh hành pháp có thể gặp nhiều trở ngại nếu Nhà Trắng viện dẫn đặc quyền hành pháp hoặc các quy định bảo mật.

Trong trường hợp đó, Quốc hội có thể phải đưa tranh chấp ra tòa án, khiến quá trình điều tra kéo dài hàng tháng, thậm chí lâu hơn.

Đây cũng là một trong những lý do các doanh nghiệp tư nhân và nhà thầu chính phủ có thể trở thành mục tiêu được ưu tiên.

Khác với Nhà Trắng, doanh nghiệp không thể tự viện dẫn đặc quyền hành pháp để từ chối mọi yêu cầu của Quốc hội, dù chính quyền vẫn có thể can thiệp hoặc phản đối việc cung cấp một số loại thông tin.

Luật sư Kimberly Hamm thuộc hãng Morrison Foerster nhận định các nghị sĩ Dân chủ sẽ chịu nhiều sức ép phải sớm đưa ra trát yêu cầu tài liệu và triệu tập nhân chứng.

Tuy nhiên, bà cho rằng mỗi quyết định cần được cân nhắc kỹ, bởi việc theo đuổi những tranh chấp pháp lý phức tạp có thể tiêu tốn đáng kể thời gian và nguồn lực của Quốc hội.

Theo bà Hamm, Hạ viện có khả năng hành động nhanh hơn Thượng viện, nhưng nên tập trung vào những yêu cầu cụ thể, có phạm vi rõ ràng để hạn chế nguy cơ bị Nhà Trắng phản đối.

Trong khi đó, luật sư Mike Fragoso thuộc Torridon Law cho rằng chiến thắng tại Thượng viện giúp đảng Dân chủ có thêm không gian triển khai hoạt động giám sát.

Dù vậy, ông nhấn mạnh thời gian của mỗi nhiệm kỳ Quốc hội là hữu hạn, nên vấn đề quan trọng sẽ là khả năng lựa chọn đúng đối tượng và duy trì sự tập trung.

Canh bạc chính trị trước cuộc bầu cử Tổng thống năm 2028

Trong cuộc khảo sát Reuters/Ipsos được thực hiện từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11, khoảng 48% cử tri đăng ký bỏ phiếu cho biết chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định của họ. Các vấn đề như giá thực phẩm, xăng dầu, nhà ở và chăm sóc sức khỏe tiếp tục tạo sức ép lên các hộ gia đình Mỹ.

Do đó, một số chiến lược gia cảnh báo đảng Dân chủ có thể phải trả giá chính trị nếu dành quá nhiều thời gian cho các cuộc điều tra mà không có những kết quả cụ thể về cải thiện đời sống.

Ông Ron Bonjean, nhà tư vấn chính trị Cộng hòa, cho rằng cử tri quan tâm nhiều hơn đến khả năng chi trả các nhu cầu thiết yếu. Theo ông, nếu các cuộc điều tra bị nhìn nhận là hành động trả đũa chính trị và lấn át chương trình lập pháp, đảng Dân chủ có nguy cơ đánh mất thế đa số tại Quốc hội chỉ sau một nhiệm kỳ.

Đây cũng là lý do nhiều lãnh đạo Dân chủ đang ưu tiên các cuộc điều tra thay vì lập tức tìm cách luận tội Tổng thống Trump.

Theo Reuters, chiến lược này nhằm tận dụng quyền giám sát của Quốc hội để thu thập bằng chứng và làm rõ những nghi vấn sai phạm, thay vì sớm lao vào một cuộc đối đầu luận tội có thể khó đạt được kết quả cuối cùng.

Về mặt pháp lý, Hạ viện có quyền thông qua các điều khoản luận tội tổng thống, nhưng việc kết tội và phế truất đòi hỏi ít nhất 2/3 số phiếu tại Thượng viện. Ngay cả khi kiểm soát cả 2 viện, đảng Dân chủ vẫn khó đạt ngưỡng phiếu này nếu không có sự ủng hộ đáng kể từ các nghị sĩ Cộng hòa.