Di dời hơn 200.000 người dân làm đại lộ sông Hồng 730.000 tỷ, chuyên gia khẳng định 'phải giữ được sinh kế cho người dân'

Trong suốt nhiều thế kỷ hình thành và phát triển, sông Hồng luôn là một phần không thể tách rời của Hà Nội, đóng vai trò nuôi dưỡng các làng nghề và cộng đồng dân cư lâu đời. Tuy nhiên, trong quá trình đô thị hóa hiện đại, dòng sông này chưa thực sự trở thành trung tâm phát triển.

Hiện nay, tư duy đó đang thay đổi mạnh mẽ với sự ra đời của dự án trục đại lộ sông Hồng - một tham vọng tái định hình cấu trúc phát triển của Thủ đô trong cả thế kỷ tới theo Quyết định 2512/QĐ-UBND ngày 13/01/2026 về quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Mô hình phát triển đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm được xác lập, trong đó sông Hồng được xem là trục cảnh quan sinh thái, văn hóa chủ đạo và là động lực phát triển chiến lược.

Quy hoạch đại lộ sông Hồng từ ranh giới tự nhiên thành trục phát triển chiến lược của Hà Nội

Nhìn nhận về sự chuyển dịch này dưới góc độ lịch sử, chia sẻ mới đây trong talkshow do VTC News thực hiện, Chuyên gia kinh tế - TS. Bùi Ngọc Sơn cho rằng trước đây Hà Nội chủ yếu nằm ở bên trong sông, coi dòng sông như một ranh giới tự nhiên hoặc chướng ngại vật quân sự. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên hòa bình và công nghệ, việc tổ chức lại Hà Nội với sông Hồng ở vị trí trung tâm là một bước đi tuyệt vời cả về thực tế vận hành đô thị lẫn thực tế kinh tế.

Ông nhấn mạnh rằng các thành phố lớn trên thế giới như Paris cũng có dòng sông Seine chảy qua trung tâm, phân tách các khu vực cũ và mới. Hà Nội đang tiến tới một cấu trúc tương tự để tạo ra sức sống mạnh mẽ cho thành phố.

Dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng có quy mô sử dụng đất khoảng 11.418 ha, trải dài qua 16 xã, phường với tổng mức đầu tư sơ bộ ban đầu khoảng 737.000 tỷ đồng, tương đương gần 28 tỷ USD. Trọng tâm của dự án gồm hai tuyến đại lộ chiến lược dọc đê Hữu Hồng dài khoảng 45,35 km và đê Tả Hồng dài khoảng 35 km.

Với quy mô đầu tư lên tới hàng chục tỷ USD, việc xây dựng phương án tài chính phù hợp được xem là một trong những yếu tố quan trọng quyết định tính khả thi của dự án.

GS. Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam cho rằng nguồn lực tài chính cần được xác định rõ ngay từ đầu, bởi đây là cơ sở để hiện thực hóa các mục tiêu quy hoạch. Theo ông, một quy hoạch dù có tầm nhìn và chất lượng đến đâu cũng cần đi kèm nguồn vốn và lộ trình triển khai cụ thể để có thể đưa vào thực tiễn.

Theo GS. Đặng Hùng Võ, thành phố cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong việc khai thác nguồn lực từ giá trị gia tăng của đất đai để tái đầu tư cho hạ tầng. Ông gợi ý nhiều phương thức huy động vốn như phát hành trái phiếu, vay từ các tổ chức tài chính trong và ngoài nước hoặc huy động nguồn lực từ chính người dân thông qua cổ phiếu, trái phiếu.

GS. Đặng Hùng Võ cũng lưu ý rằng kế hoạch tài chính phải được tính toán và phải đi đôi với kế hoạch triển khai quy hoạch nhằm tránh tình trạng thủ tục kéo dài, làm mất chi phí cơ hội cũng như gia tăng áp lực lãi suất tiền vay.

Bài toán sinh kế và tái định cư cho hơn 200.000 người dân

Bên cạnh bài toán nguồn lực, GS. Đặng Hùng Võ cũng lưu ý đến yêu cầu bảo đảm tính bền vững trong quá trình phát triển đô thị. Theo ông, quy hoạch cần hướng tới việc xây dựng những khu đô thị thực sự thu hút người dân đến sinh sống, làm việc và tạo ra giá trị kinh tế.

Một vấn đề khác được GS. Đặng Hùng Võ đặc biệt lưu ý là nguy cơ hình thành những khu đô thị thiếu sức sống nếu quy hoạch chỉ tập trung vào phát triển bất động sản mà chưa chú trọng đến các yếu tố tạo sinh kế và thu hút cư dân đến sinh sống lâu dài.

Theo ông, giá trị của một đô thị không chỉ được đo bằng quy mô hạ tầng hay số lượng công trình được xây dựng, mà còn ở khả năng tạo ra việc làm, cơ hội kinh doanh và môi trường sống hấp dẫn cho người dân. Một thành phố chỉ thực sự phát triển bền vững khi người dân có thể sinh sống, làm việc và tạo ra thu nhập ngay tại đó.

Trong bối cảnh giá nhà tại Hà Nội đang ở mức cao, việc tiếp tục phát triển các khu nhà ở cao cấp vượt quá khả năng tiếp cận của phần lớn người dân có thể dẫn đến nguy cơ dư thừa nguồn cung, trong khi không thu hút được cư dân đến ở thực chất.

Vì vậy, GS. Đặng Hùng Võ cho rằng Hà Nội cần chú trọng xây dựng môi trường đầu tư hấp dẫn để thu hút các doanh nghiệp lớn, tập đoàn kinh tế và các trung tâm điều hành, trụ sở chính đến hoạt động. Đây mới là yếu tố tạo việc làm, thu hút dân cư và hình thành động lực tăng trưởng bền vững cho đô thị trong dài hạn.

Về vấn đề an sinh xã hội và tái định cư, chính quyền thành phố khẳng định nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Mục tiêu được đặt ra là nơi ở mới phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Hà Nội dự kiến triển khai ba vị trí tái định cư với tổng quy mô hơn 2.000 ha tại khu vực bãi sông Long Biên - Cự Khối (465 ha), phường Lĩnh Nam (325 ha) và xã Thư Lâm (1.415 ha). Các khu đô thị này sẽ được đầu tư đồng bộ hệ thống trường học, y tế, văn hóa cùng các khu vực hỗ trợ sinh kế nhằm tạo ra môi trường sống hoàn chỉnh, thay vì chỉ đơn thuần di dời chỗ ở.

Đặc biệt, thành phố đã giao nhiệm vụ xây dựng khu trưng bày quy hoạch và căn hộ mẫu để người dân có thể trực tiếp tham quan, đóng góp ý kiến trước khi triển khai. Đây được xem là giải pháp nhằm tăng tính minh bạch và tạo sự đồng thuận xã hội.

Để bảo vệ hành lang quy hoạch, chính quyền phường Hồng Hà đã thông báo tạm dừng cấp phép xây dựng đối với các công trình nằm trong ranh giới dự án để phục vụ công tác rà soát tổng thể.

Về phía nhà đầu tư, sau khi một số doanh nghiệp rút lui, liên danh thực hiện dự án hiện gồm các tập đoàn lớn như Đại Quang Minh, THACO và Hòa Phát. Sự tham gia của các tập đoàn kinh tế hàng đầu theo mô hình đối tác công tư (PPP) được kỳ vọng sẽ bảo đảm tính khả thi cũng như tiến độ triển khai của dự án.

Dưới góc nhìn chiến lược, TS. Bùi Ngọc Sơn đánh giá cao Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị và cho rằng đây là định hướng quan trọng cho quá trình phát triển đô thị theo các mô hình hiện đại trên thế giới. Theo ông, cách tiếp cận TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) cùng việc tạo sự đồng thuận trong xã hội sẽ là nền tảng để xây dựng một Hà Nội đa tầng, đa trung tâm, nơi các khu vực hỗ trợ và thúc đẩy lẫn nhau trong quá trình phát triển.

Trong tầm nhìn dài hạn, sông Hồng sẽ không còn là khoảng cách chia cắt mà trở thành xương sống kết nối toàn bộ hệ thống đô thị mới.