Doanh nghiệp nước ngoài làm nhà máy điện 4 tỷ USD tại Việt Nam, hơn 5 năm vẫn chưa thể khởi công

Ngày 27/6, Thanh tra tỉnh Cà Mau xác nhận đã công bố kết luận thanh tra chuyên đề đối với Dự án Nhà máy điện khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Bạc Liêu. Kết luận cho thấy, đến thời điểm thanh tra, dự án vẫn chưa được triển khai xây dựng, mới dừng ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Theo giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, dự án được triển khai tại Trung tâm Nhiệt điện LNG Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau, do Công ty Delta Offshore Energy Pte. Ltd (Singapore) làm chủ đầu tư, có công suất thiết kế 3.200MW, tổng vốn đăng ký khoảng 93.600 tỷ đồng (khoảng 4 tỷ USD), sử dụng khoảng 69,81ha đất và 183ha mặt nước tại xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau.

Tuy nhiên, kết luận của Thanh tra tỉnh Cà Mau xác định Công ty Delta Offshore Energy Pte. Ltd, dù được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư từ đầu năm 2020, vẫn chưa thực hiện nghĩa vụ ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án theo quy định của Luật Đầu tư. Do đó, địa phương chưa có cơ sở để ban hành quyết định thu hồi đất, giao đất hoặc cho thuê đất phục vụ triển khai dự án.

Bên cạnh đó, mặc dù cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Công Thương đã có văn bản thẩm định thiết kế cơ sở và góp ý đối với báo cáo nghiên cứu khả thi từ cuối năm 2021, đến thời điểm thanh tra, chủ đầu tư vẫn chưa phê duyệt báo cáo này để triển khai các bước tiếp theo.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra một số phần việc thuộc trách nhiệm của địa phương, như chậm thực hiện hợp đồng phối hợp bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng đã ký với chủ đầu tư. Đồng thời, UBND xã Vĩnh Hậu chưa hoàn thành việc rà soát, cập nhật dự án vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cũng như điều chỉnh các nội dung liên quan sau khi thay đổi địa giới hành chính.

Liên quan đến dự án này, trước đó UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ) nhiều lần báo cáo Bộ Công Thương và kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, giải quyết các nội dung vượt thẩm quyền. Sau khi hợp nhất với tỉnh Cà Mau, UBND tỉnh Cà Mau tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng và xử lý các phần việc còn tồn đọng.

Kết luận thanh tra cũng cho thấy nhiều khó khăn của dự án hiện thuộc thẩm quyền giải quyết của các bộ, ngành Trung ương.

Một trong những nội dung được đề cập là tuyến đường dây truyền tải 500kV Bạc Liêu - Thốt Nốt đến thời điểm thanh tra vẫn chưa được quyết định chủ trương đầu tư, chưa giao đơn vị thực hiện, đồng thời chưa xác định nguồn vốn cũng như tiến độ triển khai.

Theo Thanh tra tỉnh Cà Mau, đây là một trong những nút thắt khiến dự án chưa đủ điều kiện ký hợp đồng mua bán điện (PPA) với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Ngoài ra, Công ty Delta Offshore Energy Pte. Ltd và EVN đã nhiều lần đàm phán hợp đồng mua bán điện nhưng chưa đạt được thống nhất do còn khác biệt về các điều khoản đáp ứng yêu cầu thu xếp vốn quốc tế.

Để tháo gỡ các khó khăn còn tồn tại, UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ) đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm phê duyệt chủ trương đầu tư và giao đơn vị thực hiện tuyến đường dây truyền tải 500kV Bạc Liêu - Thốt Nốt. Địa phương cũng đề nghị các bộ, ngành sớm hoàn thiện cơ chế liên quan để dự án đủ điều kiện ký hợp đồng mua bán điện và triển khai đầu tư.

Theo quyết định điều chỉnh tiến độ, giai đoạn chuẩn bị đầu tư của dự án được kéo dài đến quý III/2026, trong khi nhà máy dự kiến đưa vào vận hành vào cuối năm 2030.

Thanh tra tỉnh Cà Mau nhận định khối lượng công việc còn rất lớn. Để bảo đảm tiến độ theo kế hoạch điều chỉnh, chủ đầu tư, địa phương cùng các bộ, ngành liên quan cần khẩn trương hoàn thành các phần việc thuộc thẩm quyền theo quy định.

Cơ quan thanh tra cũng kiến nghị xử lý hành chính theo hướng chấn chỉnh, rút kinh nghiệm đối với các đơn vị liên quan. Theo đó, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Cà Mau được yêu cầu chấn chỉnh công tác phối hợp với UBND xã Vĩnh Hậu và nhà đầu tư nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện theo hợp đồng đã ký. UBND xã Vĩnh Hậu được yêu cầu rút kinh nghiệm do chưa kịp thời cập nhật dự án vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng phù hợp với điều chỉnh ranh giới dự án.

Đối với chủ đầu tư, Thanh tra tỉnh Cà Mau kiến nghị rút kinh nghiệm do chưa thực hiện ký quỹ bảo đảm dự án theo quy định, chưa hoàn tất các thủ tục về đất đai, chưa phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và chưa giải quyết xong các vướng mắc liên quan đến hợp đồng mua bán điện.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, điện khí, đặc biệt là điện sử dụng LNG nhập khẩu, được xác định là một trong những trụ cột của quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam nhằm thay thế dần nhiệt điện than và bảo đảm an ninh năng lượng. Quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa vào vận hành khoảng 22.524MW điện LNG. Tuy nhiên, nhiều dự án vẫn chậm tiến độ do vướng mắc về cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện (PPA), hạ tầng truyền tải, thu xếp vốn và chuỗi cung ứng LNG.

Bên cạnh dự án LNG Bạc Liêu của Delta Offshore Energy, nhiều doanh nghiệp niêm yết cũng đang đẩy mạnh đầu tư lĩnh vực điện khí. Trong đó, PV Power (HoSE: POW) là chủ đầu tư Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 - hai dự án LNG đầu tiên của Việt Nam. Trong khi đó, PV GAS (HoSE: GAS) phát triển hệ thống kho cảng LNG với kho LNG Thị Vải đã đi vào hoạt động và kho LNG Sơn Mỹ đang được triển khai, đóng vai trò cung cấp nhiên liệu cho các trung tâm điện khí.