Đường Hồ Chí Minh chậm tiến độ 6 năm, ba đoạn tuyến chưa hoàn thành

Ngày 18/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội báo cáo tổng kết thực hiện Nghị quyết 66/2013 và đề xuất kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh.

Theo quy hoạch, tuyến đường có điểm đầu tại Pác Bó (Cao Bằng), điểm cuối tại Đất Mũi (Cà Mau), tổng chiều dài 3.183km, gồm tuyến chính 2.499km và nhánh phía Tây 684km, quy mô từ 2 đến 6 làn xe.

Đến nay, dự án đã hoàn thành 2.488km trên tổng số 2.744km tuyến chính; ba dự án với tổng chiều dài 168,5km đang được thi công. Một số đoạn tận dụng quốc lộ 2 và quốc lộ 21 với chiều dài 87,5km. Tổng cộng 777,5km đã và đang được nâng cấp đạt tiêu chuẩn cao tốc.

Ba đoạn tuyến còn lại gồm Chợ Chu - ngã ba Trung Sơn, Chơn Thành - Đức Hòa và Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận. Trong đó, hai đoạn đầu đạt sản lượng thi công lần lượt khoảng 99% và 96%, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.

Riêng đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận mới đạt khoảng 73%, do vướng mắc trong bàn giao mặt bằng và khan hiếm vật liệu. Dự án dự kiến cơ bản thông tuyến trong năm 2026, đưa vào khai thác trong quý I/2027.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhìn nhận quá trình triển khai còn tồn tại hạn chế trong chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và tổ chức thực hiện. Năng lực quản trị, khả năng ứng phó rủi ro của một số chủ đầu tư còn hạn chế; công tác phối hợp giữa các bên có lúc chưa đồng bộ, trong khi một số địa phương chưa quyết liệt tháo gỡ vướng mắc.

Chính phủ kiến nghị khẩn trương hoàn thành quyết toán các dự án thành phần đã đưa vào khai thác, phấn đấu hoàn tất toàn bộ công tác quyết toán chậm nhất vào cuối năm 2027. Đồng thời, cần sớm cân đối nguồn vốn đầu tư đoạn Cổ Tiết - Yên Bài, triển khai các đoạn tuyến theo quy hoạch và tháo gỡ khó khăn tại một số dự án BOT giao thông.

Thẩm tra báo cáo, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cơ bản tán thành việc ban hành nghị quyết kết thúc giai đoạn nối thông tuyến quy mô 2 làn xe, tạo cơ sở chuyển sang giai đoạn nâng cấp, mở rộng theo quy hoạch.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý dự án đã chậm 6 năm so với mục tiêu năm 2020. Mốc hoàn thành cuối năm 2026 vẫn là dự kiến, trong khi đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận còn 15,06km trên tổng chiều dài 51,94km đang gia tải nền đất yếu, đặt ra thách thức lớn về kỹ thuật và tiến độ.

Về nguồn vốn, tổng mức đầu tư giai đoạn nối thông toàn tuyến là 129.075 tỷ đồng, nhưng khoản chênh lệch 7.471 tỷ đồng chưa được làm rõ về nhu cầu quyết toán. Bên cạnh đó, đoạn Cổ Tiết - Chợ Bến có sơ bộ tổng mức đầu tư 37.684 tỷ đồng nhưng chưa được triển khai.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ rà soát, thống nhất số liệu về tổng mức đầu tư, tiến độ và giải ngân; đồng thời khắc phục các tồn tại theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước và yêu cầu tại các nghị quyết của Quốc hội.