Elon Musk phá vỡ mọi quy tắc IPO với SpaceX: Chốt giá cổ phiếu trước 1 tuần, nhắm huy động kỷ lục 75 tỷ USD

Ngày 3/6, SpaceX công bố mức giá chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) là 135 USD/cổ phiếu, sớm hơn một tuần so với thông lệ. Động thái hiếm thấy này cho thấy quyết tâm của Musk trong việc huy động số vốn kỷ lục theo cách riêng của mình, thay vì tuân theo quy trình định giá truyền thống của các ngân hàng đầu tư.

Theo hồ sơ IPO sửa đổi, SpaceX dự kiến huy động tới 75 tỷ USD, trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử. Mức giá trên đồng nghĩa công ty được định giá khoảng 1.750 tỷ USD, ngay lập tức lọt vào nhóm 10 doanh nghiệp niêm yết giá trị nhất nước Mỹ.

SpaceX sẽ bắt đầu chuỗi gặp gỡ nhà đầu tư (roadshow) từ ngày 5/6. Giá chào bán chính thức dự kiến được xác định vào ngày 11/6 và cổ phiếu sẽ bắt đầu giao dịch trên sàn Nasdaq ngay ngày hôm sau.

Không chỉ thay đổi cách định giá, Musk còn viết lại toàn bộ "cẩm nang IPO" của Phố Wall. Ông muốn dành tỷ lệ phân bổ cổ phiếu lớn hơn cho nhà đầu tư cá nhân, thúc đẩy việc đưa cổ phiếu vào các chỉ số chứng khoán ngay từ giai đoạn đầu và thiết kế cấu trúc quản trị nhằm duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ của nhà sáng lập.

"Mọi thứ trong thương vụ IPO này đều khác thường. Nhưng đây cũng là đợt IPO lớn nhất lịch sử nên điều đó có lẽ không quá bất ngờ", một nhà đầu tư có kế hoạch mua cổ phiếu SpaceX nhận xét.

Quyền lực áp đảo của Musk

Dù nhiều nhà đầu tư lo ngại mức định giá quá cao, các tổ chức tài chính vẫn đang đổ xô tìm cách tham gia thương vụ. Nguyên nhân không chỉ nằm ở sức hút của Elon Musk mà còn bởi các ngân hàng đầu tư có thể thu về hàng trăm triệu USD phí tư vấn từ thương vụ lịch sử này.

Dù vậy, nhiều nhà đầu tư vẫn tỏ ra lo ngại trước mức định giá được cho là rất "đắt đỏ" của công ty.

Một nhà đầu tư cho biết nhiều tổ chức tài chính đang tìm cách thể hiện mình là những bên tham gia sớm nhất vào thương vụ, điều vừa phản ánh vừa củng cố vị thế áp đảo của Musk trong quá trình gọi vốn.

Việc định giá SpaceX cũng gặp nhiều khó khăn vì công ty gần như không có đối thủ niêm yết tương đương để so sánh. SpaceX hoạt động đồng thời trong các lĩnh vực hàng không vũ trụ, viễn thông và quốc phòng, trong khi số lượng doanh nghiệp không gian niêm yết trên sàn chứng khoán hiện rất ít.

Năm 2025, SpaceX ghi nhận khoản lỗ ròng 4,94 tỷ USD, dù doanh thu tăng 33% lên 18,67 tỷ USD.

Ông Tim Hatt, Giám đốc nghiên cứu của GSMA Intelligence, nhận định rằng mức định giá tương đương hơn 90 lần doanh thu là rất cao theo mọi tiêu chuẩn thông thường.

"Tuy nhiên, SpaceX chưa bao giờ là một công ty truyền thống và cũng không có doanh nghiệp niêm yết nào thực sự tương đồng để làm cơ sở so sánh", ông nói.

Roadshow chỉ còn mang tính hình thức?

Thông thường, các doanh nghiệp sẽ sử dụng chương trình roadshow để thăm dò nhu cầu nhà đầu tư trước khi xác định khoảng giá chào bán. Đây cũng là giai đoạn các ngân hàng đầu tư tận dụng mạng lưới quan hệ nhằm tìm kiếm người mua lớn.

Tuy nhiên, với SpaceX, nhiều nhà đầu tư cho rằng mức định giá gần như đã được Musk quyết định từ trước.

Sau các cuộc gặp sơ bộ với nhà đầu tư, SpaceX cho biết họ hướng tới mức định giá khoảng 1.750 tỷ USD, trong khi một số quỹ đầu tư cho rằng giá trị hợp lý chỉ ở mức 1.500 tỷ USD hoặc thấp hơn.

Một nhà đầu tư tổ chức có quan hệ với Goldman Sachs cho biết ông từng tìm cách mua cổ phiếu trong đợt IPO nhưng được thông báo rằng việc phân bổ cổ phần SpaceX là quyết định ở cấp độ CEO David Solomon.

Ngân hàng thậm chí khuyên ông nên chờ mua cổ phiếu sau khi công ty chính thức niêm yết.

Nhà đầu tư nhỏ lẻ được ưu ái chưa từng có

Một điểm khác biệt đáng chú ý của thương vụ là các ngân hàng quốc tế lớn như Mizuho Financial Group, Deutsche Bank, UBS và Barclays được khuyến khích tìm kiếm khách hàng cá nhân giàu có tại các thị trường sở tại.

Trong các đợt IPO truyền thống, trọng tâm thường là các quỹ đầu tư lớn như Fidelity Investments hoặc các quỹ phòng hộ quyền lực như Citadel.

Theo các nguồn tin trước đó, SpaceX đang cân nhắc phân bổ tới 30% lượng cổ phiếu chào bán cho nhà đầu tư cá nhân, tỷ lệ rất hiếm gặp đối với một thương vụ IPO quy mô lớn. Mục tiêu là tận dụng lượng người hâm mộ đông đảo của Elon Musk, đồng thời mở rộng cơ cấu sở hữu của công ty.

Ông Robert Pavlik, quản lý danh mục cấp cao tại Dakota Wealth, cho biết ông sẽ không tham gia mua cổ phiếu SpaceX.

"Tại sao mọi người muốn sở hữu cổ phiếu này? Đơn giản vì sức hút mà Elon Musk mang lại", ông nói. "Tôi quan tâm đến nó như một hiện tượng đáng quan sát hơn là một khoản đầu tư thực sự".