EVN thoát đáy tài chính nhờ đâu?

Sau giai đoạn khó khăn kéo dài bởi giá nhiên liệu tăng cao và áp lực đảm bảo cung ứng điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã ghi nhận một năm đảo chiều mạnh về tài chính.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025, EVN ghi nhận doanh thu đạt 645.658 tỷ đồng, tăng 11,2% so với năm trước. Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế đạt 51.881 tỷ đồng, gấp 6,3 lần năm 2024.

Ở cấp công ty mẹ, doanh thu đạt 535.220 tỷ đồng, tăng 11,5%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 39.762 tỷ đồng, gấp 7,6 lần năm trước.

Nhờ kết quả kinh doanh tích cực, khoản lỗ lũy kế của công ty mẹ giảm mạnh từ 45.374 tỷ đồng xuống còn 5.611 tỷ đồng. Đồng thời, EVN đã chính thức xóa toàn bộ lỗ lũy kế hợp nhất tại thời điểm cuối năm 2025 – một bước ngoặt đáng chú ý sau nhiều năm đối mặt với áp lực tài chính lớn.

Điều đáng chú ý là tốc độ tăng lợi nhuận vượt xa tăng trưởng doanh thu. Trong khi doanh thu chỉ tăng hơn 11%, lợi nhuận sau thuế lại tăng hơn 530%, cho thấy sự cải thiện không chỉ đến từ tăng sản lượng điện thương phẩm hay doanh thu bán điện mà chủ yếu đến từ hiệu quả vận hành.

Thủy điện trở thành “cứu cánh”

Một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp EVN đảo chiều tài chính trong năm qua là điều kiện thủy văn thuận lợi, giúp gia tăng huy động nguồn điện có chi phí thấp.

Theo EVN, sản lượng thủy điện năm 2025 đạt khoảng 105,7 tỷ kWh, tăng 17,5 tỷ kWh so với năm trước và là mức cao nhất từ trước tới nay. Trong khi đó, sản lượng thủy điện năm 2024 đạt khoảng 88,2 tỷ kWh và năm 2023 chỉ khoảng 81 tỷ kWh do điều kiện thời tiết kém thuận lợi hơn.

Trong cơ cấu nguồn điện, thủy điện là nguồn có chi phí phát điện thấp nhất. Vì vậy, việc gia tăng huy động thủy điện đã giúp EVN kéo giảm đáng kể chi phí sản xuất điện, qua đó cải thiện mạnh hiệu quả kinh doanh.

Điều này thể hiện khá rõ trong biên lợi nhuận của tập đoàn. Biên lợi nhuận gộp hợp nhất của EVN tăng mạnh từ 8,5% năm 2024 lên 14,9% trong năm 2025. Riêng hoạt động bán điện ghi nhận biên lợi nhuận tăng từ 8% lên 14,55%.

Đối với một doanh nghiệp có doanh thu hàng trăm nghìn tỷ đồng như EVN, chỉ cần biên lợi nhuận cải thiện thêm vài điểm phần trăm cũng đủ tạo ra hàng chục nghìn tỷ đồng lợi nhuận bổ sung.

Không chỉ nhờ “thiên thời”

Bên cạnh điều kiện thủy văn thuận lợi, việc giá nhiên liệu đầu vào tương đối ổn định hơn so với giai đoạn trước cũng góp phần đáng kể giúp EVN cải thiện kết quả kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Đình Phước, Phó Tổng Giám đốc EVN, giá than, khí và dầu trong năm 2025 không còn xuất hiện các đợt biến động đột biến như giai đoạn trước, giúp chi phí phát điện được kiểm soát tốt hơn.

Một yếu tố khác góp phần cải thiện tài chính EVN là việc điều chỉnh giá bán lẻ điện trong năm 2025. Tuy nhiên, với việc doanh thu chỉ tăng hơn 11% trong khi lợi nhuận tăng hơn 6 lần, có thể thấy yếu tố quyết định không nằm ở việc tăng giá bán điện mà chủ yếu đến từ chi phí đầu vào và cơ cấu huy động nguồn điện thuận lợi hơn.

Không chỉ được hưởng lợi từ điều kiện thị trường, EVN cũng ghi nhận những cải thiện về hiệu quả quản trị.

Theo lãnh đạo EVN, tập đoàn đã đẩy mạnh chuyển đổi số, tiết giảm chi phí thường xuyên, tối ưu hóa sử dụng vốn và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính.

Trên báo cáo tài chính, điều này thể hiện ở việc tốc độ tăng chi phí thấp hơn tăng trưởng doanh thu. Chi phí tài chính năm 2025 đạt 23.654 tỷ đồng, tăng 7,8%, thấp hơn mức tăng doanh thu. Trong đó, chi phí lãi vay chiếm khoảng 16.647 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, mức tăng trưởng lợi nhuận năm 2025 cũng phản ánh phần nào nền so sánh thấp của năm trước – thời điểm EVN vẫn chịu tác động mạnh từ giá nhiên liệu tăng cao và áp lực tài chính kéo dài.

Công ty mẹ EVN đóng góp phần lớn lợi nhuận

Kết quả kinh doanh tích cực không chỉ đến từ công ty mẹ mà còn ghi nhận sự cải thiện mạnh tại các đơn vị phát điện thành viên.

Hiện EVN sở hữu ba tổng công ty phát điện gồm GENCO 1, GENCO 2 và GENCO 3.

Trong năm 2025, GENCO 1 ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 4.099 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 167,8 tỷ đồng năm trước. GENCO 2 báo lãi 2.397 tỷ đồng, gần gấp đôi năm 2024. Đáng chú ý nhất là GENCO 3 khi chuyển từ mức lỗ 878 tỷ đồng sang lãi 3.732 tỷ đồng.

Điểm chung tại các đơn vị phát điện là doanh thu chỉ tăng nhẹ, thậm chí GENCO 2 còn ghi nhận doanh thu giảm hơn 5%, song lợi nhuận vẫn tăng mạnh nhờ biên lợi nhuận được cải thiện đáng kể.

Riêng công ty mẹ EVN ghi nhận gần 39.800 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tương đương khoảng 77% lợi nhuận hợp nhất của toàn tập đoàn.

Thoát đáy tài chính nhưng áp lực vẫn lớn

Dù đã ghi nhận cú đảo chiều mạnh trong năm 2025, EVN vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong thời gian tới.

Xung đột tại Trung Đông đang tạo áp lực tăng giá đối với nhiều loại nhiên liệu đầu vào cho phát điện như than, dầu và khí trên thị trường quốc tế. Trong khi đó, điều kiện thủy văn được dự báo không còn thuận lợi như năm trước.

Theo các dự báo khí hậu, xác suất xảy ra El Nino trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 9/2026 ở mức cao, từ 82-98%. Điều này có thể làm giảm lượng nước về hồ chứa, qua đó ảnh hưởng đến khả năng huy động thủy điện – nguồn điện có chi phí thấp nhất trong hệ thống.

Không chỉ chịu áp lực từ chi phí đầu vào, EVN còn đứng trước yêu cầu rất lớn về đầu tư nguồn điện và lưới điện nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng điện cho nền kinh tế trong những năm tới.

Sau khi cơ bản thoát khỏi “đáy” tài chính, bài toán lớn hơn với EVN không chỉ là duy trì lợi nhuận mà còn là khả năng đảm bảo đủ điện cho tăng trưởng kinh tế trong khi vẫn duy trì cân bằng tài chính dài hạn.