Gần 21 tỷ hóa đơn, 163 triệu tài khoản ngân hàng và 478 sàn thương mại điện tử: 'Mắt lưới' dữ liệu giúp ngành Thuế thu ngân sách kỷ lục

Sách trắng Thuế Việt Nam 2026 lần đầu tiên xuất bản đã phác họa khá đầy đủ bức tranh thu ngân sách và sự thay đổi trong cách quản lý thuế những năm gần đây.

Một trong những con số đáng chú ý nhất là 2.356.740 tỷ đồng. Đây là số thu ngân sách Nhà nước theo khoản thu và sắc thuế trong năm 2025. Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, thu ngân sách vượt mốc 2,3 triệu tỷ đồng. So với mức gần 1,36 triệu tỷ đồng năm 2021, quy mô thu đã tăng gần 1 triệu tỷ đồng chỉ sau 4 năm.

Theo Cục Thuế, kết quả này đến từ sự kết hợp của tăng trưởng kinh tế, mở rộng cơ sở thu, nâng cao hiệu quả quản lý và các chính sách tài khóa hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh.

Hơn 2,3 triệu tỷ đồng ngân sách đến từ đâu?

Đáng chú ý, trong tổng số gần 2,36 triệu tỷ đồng, thu nội địa chiếm áp đảo với hơn 2,3 triệu tỷ đồng, tương đương 98%; thu từ dầu thô đạt hơn 48.300 tỷ đồng.

Riêng các sắc thuế mang về gần 1,3 triệu tỷ đồng. Trong đó, hai nguồn thu lớn nhất tiếp tục là thuế thu nhập doanh nghiệp với 458.806 tỷ đồng và thuế giá trị gia tăng với 404.710 tỷ đồng. Thuế thu nhập cá nhân đứng tiếp theo với hơn 235.000 tỷ đồng, trong khi thuế tiêu thụ đặc biệt đóng góp gần 118.000 tỷ đồng.

Một nguồn thu lớn khác là nhà, đất, mang về gần 580.000 tỷ đồng, chiếm 24,6% tổng thu và cao hơn gấp đôi năm 2021.

Cơ cấu nguồn thu cũng cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý của nền kinh tế. Trong ba khu vực doanh nghiệp, khu vực ngoài quốc doanh đóng góp 502.615 tỷ đồng, chiếm 49,3%; khu vực FDI đóng gần 323.900 tỷ đồng và doanh nghiệp Nhà nước hơn 192.000 tỷ đồng.

Như vậy, cứ 2 đồng thu ngân sách từ ba khu vực doanh nghiệp thì gần 1 đồng đến từ khu vực ngoài quốc doanh.

Thu gần 209.000 tỷ đồng từ thương mại điện tử

Bên cạnh những nguồn thu truyền thống, thương mại điện tử đang nổi lên như một "mỏ thu" mới. Trong 4 năm gần nhất, số thuế ghi nhận từ các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử đạt 504.800 tỷ đồng.

Riêng năm 2025, con số này lên tới gần 208.800 tỷ đồng, tăng 66,5% so với năm trước.

Đáng chú ý, tiền thuế không chỉ đến từ doanh nghiệp hay cá nhân trong nước. Đến cuối năm 2025, đã có 202 nhà cung cấp nước ngoài đăng ký thuế, kê khai và nộp thuế trực tiếp qua cổng thông tin dành riêng cho nhóm này. Lũy kế từ khi vận hành, nhóm này đã đóng góp 31.400 tỷ đồng; riêng năm 2025 nộp 13.900 tỷ đồng, tăng gần 60%.

Từ tháng 7/2025, 68 tổ chức quản lý sàn TMĐT trong và ngoài nước cũng đã kê khai, nộp thuế thay gần 2.700 tỷ đồng.

Gần 178.000 hộ, cá nhân đăng ký và kê khai qua Cổng TMĐT đã nộp khoảng 2.450 tỷ đồng. Nếu tính rộng hơn, hơn 1 triệu hộ, cá nhân có hoạt động kinh doanh TMĐT được ghi nhận với số thuế ước nộp gần 2.180 tỷ đồng.

"Mắt lưới" 20,89 tỷ hóa đơn, 163 triệu tài khoản ngân hàng

Đằng sau khả năng mở rộng cơ sở thu là một thay đổi lớn trong cách cơ quan thuế quản lý hoạt động kinh tế. Đến cuối năm 2025, ngành Thuế đã có dữ liệu của hơn 20,89 tỷ hóa đơn điện tử, qua đó có thể phân tích các giao dịch mua bán và chuỗi cung ứng.

Với hoạt động thương mại điện tử và thanh toán số, hệ thống kết nối dữ liệu giao dịch từ 478 sàn TMĐT, cùng thông tin về 163,3 triệu tài khoản thanh toán tại 96 ngân hàng thương mại.

"Mắt lưới" này còn được mở rộng sang dữ liệu dân cư để đồng bộ mã số thuế với CCCD, xác thực VNeID; dữ liệu đăng ký kinh doanh để theo dõi hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động; cùng dữ liệu từ hải quan, kho bạc và ngân hàng phục vụ kiểm tra chéo.

Điều đó tạo ra một phương thức quản lý khác trước: thay vì chỉ dựa vào những gì người nộp thuế kê khai, các nguồn dữ liệu có thể được đặt cạnh nhau để nhận diện những giao dịch và đối tượng có dấu hiệu bất thường.

Hiệu quả của mô hình quản lý dựa trên dữ liệu thể hiện khá rõ qua một nghịch lý: Số cuộc thanh, kiểm tra có xu hướng giảm nhưng số tiền tăng thu lại tăng mạnh.

Năm 2025, ngành Thuế thực hiện 72.207 cuộc thanh, kiểm tra, qua đó kiến nghị xử lý 86.583 tỷ đồng và tăng thu 27.672 tỷ đồng.

So với năm 2021, số kiến nghị xử lý tăng 80,5%, còn số tăng thu tăng tới 152,9%, từ 10.942 tỷ đồng lên 27.672 tỷ đồng.

Một chỉ dấu khác là số hồ sơ được cơ quan thuế chuyển sang công an kiến nghị khởi tố tăng mạnh. Năm 2024 có 58 hồ sơ, nhưng sang năm 2025 con số lên tới 238 hồ sơ, tức hơn gấp 4 lần.

Cùng với đó, công tác thu hồi nợ thuế năm 2025 đạt khoảng 65.000 tỷ đồng, gấp 2,6 lần năm 2021.