‘Giải mã’ sự lệch pha giữa vàng và kim cương qua góc nhìn tài chính của TS. Nguyễn Trí Hiếu

Sự khác biệt ‘chết người’ giữa vàng và kim cương

Theo chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu, một kênh đầu tư đúng nghĩa phải đáp ứng được 3 tiêu chí cốt lõi: an toàn vốn (vốn bỏ ra phải được bảo vệ), khả năng sinh lời (bán đi phải có lợi nhuận) và tính thanh khoản (chuyển đổi thành tiền mặt nhanh chóng).

"Thế thì cả ba tiêu chí an toàn vốn, sinh lời và thanh khoản, kim cương không đáp ứng được bất cứ một cái tiêu chí nào. Kim cương không phải là sản phẩm để đầu tư, đó là sản phẩm tiêu dùng”, TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

Thanh khoản là khả năng biến tài sản thành tiền mặt. Trong khi vàng hay chứng khoán đều có kênh thanh khoản minh bạch, thì kim cương tại Việt Nam lại rơi vào cảnh "đóng băng" thanh khoản. Sự khác biệt này thể hiện rõ qua các khía cạnh:

-Thị trường thứ cấp và sự giao dịch giữa người dân: Vàng có tính chuẩn hóa cao, dễ chia nhỏ (chỉ, phân, thỏi) và có thể mua bán dễ dàng giữa người dân với nhau hoặc với các tiệm vàng. Trong khi đó, kim cương là đá quý rất cứng, không thể chia nhỏ để giao dịch lẻ. Khi các tiệm đóng cửa, người dân hoàn toàn không dám mua lại của nhau vì lo sợ hàng giả, lừa đảo.

-Cơ chế thị trường và khung pháp lý: Vàng được điều chỉnh bởi các quy định pháp lý chặt chẽ của Nhà nước, công khai niêm yết giá và hướng tới xây dựng sàn giao dịch. Ngược lại, thị trường kim cương tại Việt Nam chưa có sàn giao dịch chuẩn mực, giá cả hoàn toàn do thỏa thuận cá nhân và thiếu hẳn bộ luật, quy định pháp lý riêng biệt.

Thị trường kim cương Việt Nam hiện tại chủ yếu tập trung ở nhóm người giàu có mua để "để dành" hoặc tôn vinh giá trị bản thân, hoàn toàn chưa hình thành thị trường sơ cấp và thứ cấp chuẩn mực.

"Bẫy" Mark-up 100%: Lý do bán lại kim cương luôn cầm chắc lỗ

Một viên kim cương dù có xu hướng tăng giá trên toàn cầu nhưng khi người mua tại Việt Nam bán lại cho tiệm kim hoàn, họ thường chịu chiết khấu từ 15% - 25% ở điều kiện bình thường, và lên tới 30% - 50% lúc thị trường khủng hoảng. Bản chất nằm ở công thức cấu thành giá bán lẻ:

-Giá trị thực và pháp lý (Chiếm khoảng 50% giá bán): Dựa trên tiêu chuẩn 4C bao gồm Trọng lượng (Carat), Màu sắc (Color), Độ tinh khiết (Clarity), Giác cắt (Cut) cùng nguồn gốc xuất xứ và giấy chứng nhận từ các Viện ngọc học.

-Chi phí Mark-up đắp thêm (Chiếm khoảng 50% giá bán còn lại): Do nhà kinh doanh cộng thêm vào giá sỉ để bù đắp chi phí vận chuyển, marketing, mặt bằng, nhân công, thuế và biên lợi nhuận. Với các dòng kim cương cấp thấp, tỷ lệ Mark-up này có thể lên tới 50% - 100%.

Khi mua lại, các tiệm kim hoàn chỉ thu mua lại giá trị thực của viên kim cương chứ không bao giờ trả lại khoản chi phí Mark-up mà họ đã thu của khách. Người bán bắt buộc phải chịu mất trắng khoản tiền chênh lệch này.

Hành trang sinh tồn cho người mua và người nắm giữ kim cương

Đối với những người đang nắm giữ kim cương giữa lúc thị trường lao dốc, TS. Nguyễn Trí Hiếu khuyến nghị không nên bán tháo cắt lỗ. Trong giai đoạn thị trường biến động và giá rơi tự do, việc bán lại sẽ chịu mức thiệt hại rất lớn. Trừ trường hợp bắt buộc phải giải quyết nhu cầu tiền mặt cấp thiết, người sở hữu nên kiên nhẫn giữ kim cương cho đến khi thị trường ổn định trở lại.

Đối với người có ý định mua kim cương, cần tuân thủ 5 bước tự bảo vệ:

-Xác định rõ mục đích & ngân sách: Nhận thức rõ đây là chi phí tiêu dùng trang sức hoặc thể hiện uy tín cá nhân, không phải kênh đầu tư sinh lời.

-Nguyên tắc "Bốn mắt": Làm việc trực tiếp tại các cửa hàng uy tín có giấy phép, yêu cầu tối thiểu 2 nhân viên tư vấn minh bạch.

-Thanh toán qua ngân hàng: Tuyệt đối không dùng tiền mặt để tạo dấu vết giao dịch, làm cơ sở pháp lý khi xảy ra tranh chấp.

-Kiểm tra mã Laser Girdle: Dùng kính phóng đại soi mã số khắc bằng laser ở vành viên kim cương, đối chiếu trực tiếp với Giấy chứng nhận và kiểm tra mã đó trên hệ thống online của viện ngọc học (như GIA).

-Ràng buộc bằng Hợp đồng pháp lý: "Lời hứa miệng hay giấy cam kết thu mua 90% thông thường không có giá trị pháp lý. Cam kết thu mua phải được lập thành Hợp đồng, do Giám đốc hoặc người có thẩm quyền ký duyệt, ghi rõ thời hạn hiệu lực (6 tháng, 1 năm, 3 năm...). Thà bỏ ra vài triệu đồng tư vấn luật sư còn hơn rủi ro trên tài sản hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng”, TS. Nguyễn Trí Hiếu khuyến nghị.