Giáo sư người Việt được bầu làm Fellow Hội Vật lý Mỹ, được đại học 'tinh hoa' của tỷ phú Phạm Nhật Vượng chiêu mộ

Giáo sư Phan Mạnh Hưởng sinh năm 1978, là nhà khoa học thuộc nhóm top 1% thế giới trong lĩnh vực Vật lý và Khoa học Vật liệu. Hiện nay, ông giữ chức Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo và Công nghệ Vật liệu (CMIT) tại Đại học VinUni thuộc Tập đoàn Vingroup.

Sinh ra tại thôn Nguyệt Giám, xã Minh Tân, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình cũ, nay thuộc tỉnh Hưng Yên, ông theo học ở trường làng. Mặc dù được thầy cô khen thông minh nhưng ông nghịch ngợm, ham chơi.

Ngày đi học, ông có sở trường về môn Toán. Trong 3 tháng hè của năm lớp 11, ông theo học các thầy cô tại Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy, qua đó xây dựng nền tảng khá vững chắc về Vật lý và Hóa học.

Sau khi trúng tuyển Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hưởng ban đầu dự định theo đuổi ngành Toán. Tuy nhiên, một buổi trò chuyện với Giáo sư Nguyễn Châu vào năm nhất đại học đã khiến ông dần bị cuốn hút bởi Vật lý. Từ đó, ông quyết định chuyển hướng theo đuổi lĩnh vực này, trở thành sinh viên Khóa 41, Khoa Vật lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Nhờ sự dìu dắt nhiệt tình của các thầy cô, đàn anh, niềm đam mê Vật lý ngày một lớn dần, giúp ông thêm gắn bó với con đường nghiên cứu khoa học và đạt được nhiều thành tựu.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Phan Mạnh Hưởng bắt đầu con đường nghiên cứu khoa học tại Trung tâm Khoa học Vật liệu thuộc Khoa Vật lý. Không dừng lại ở đó, ông tiếp tục sang Hàn Quốc học cao học tại Trường Đại học Chungbuk, từng bước xây dựng nền tảng cho hành trình nghiên cứu chuyên sâu.

Sau khi hoàn thành chương trình cao học, ông nhận học bổng của Chính phủ Anh để theo học bậc nghiên cứu sinh tại Đại học Bristol (Vương quốc Anh).

Năm 2006, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại ngôi trường này. Sau một thời gian tiếp tục làm việc tại Đại học Bristol, năm 2008, ông chuyển đến Đại học Nam Florida (Mỹ) và gắn bó với cơ sở giáo dục này trong nhiều năm.

Trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy, Giáo sư Phan Mạnh Hưởng đã đạt được nhiều thành tựu đáng chú ý. Hơn 300 công trình xuất hiện trên các tạp chí thuộc danh mục ISI là một trong những dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp nghiên cứu của GS.TS Phan Mạnh Hưởng. Những nghiên cứu này đã được cộng đồng khoa học trích dẫn trên 14.000 lần, đưa chỉ số h-index của ông lên mức 57.

Các nghiên cứu của ông tập trung vào nhiều hướng chuyên sâu của khoa học vật liệu và từ học. Trong đó có vật liệu nano siêu mỏng; vật liệu từ nhiệt dưới dạng gốm và dây phục vụ công nghệ làm lạnh từ; vật liệu từ mềm dạng băng và dây ứng dụng trong cảm biến từ trở khổng lồ và cảm biến sinh học. Ông cũng nghiên cứu vật liệu nano từ với những ứng dụng trong y sinh, trong đó có hướng hỗ trợ điều trị ung thư.

Bên cạnh hoạt động nghiên cứu, Giáo sư Phan Mạnh Hưởng còn tham gia tích cực vào cộng đồng khoa học quốc tế. Ông giữ vai trò Trưởng ban biên tập của ba tạp chí khoa học gồm Journal of Science: Advanced Materials and Devices, Applied Sciences và Scientific Reports, đồng thời là thành viên hội đồng biên tập và chuyên gia phản biện cho nhiều tạp chí khoa học quốc tế.

Những đóng góp trong nghiên cứu và đào tạo đã mang về cho ông nhiều giải thưởng. Các năm 2017, 2019 và 2021, Giáo sư Phan Mạnh Hưởng đã vượt qua hàng trăm nhà nghiên cứu để nhận Giải thưởng Nghiên cứu xuất sắc do Đại học Nam Florida trao tặng. Năm 2018, ông tiếp tục được trường đại học này vinh danh với giải thưởng Giáo sư hướng dẫn nghiên cứu sinh xuất sắc nhất năm.

Cũng trong năm 2018, Đại học Quốc gia Hà Nội trao Kỷ niệm chương cho Giáo sư Phan Mạnh Hưởng nhằm ghi nhận những đóng góp quan trọng của ông trong việc phát triển Tạp chí Khoa học: Vật liệu và Linh kiện tiên tiến, đưa tạp chí vào hệ thống WoS và Scopus.

Đến năm 2022, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức lễ trao bằng Tiến sĩ danh dự cho Giáo sư Phan Mạnh Hưởng. Cùng năm, ông nhận bằng khen của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam vì những đóng góp xuất sắc cho lĩnh vực khoa học Vật lý của Việt Nam.

Một dấu mốc quan trọng khác trong sự nghiệp của nhà khoa học là năm 2025, khi ông được bầu làm Fellow của Hội Vật lý Mỹ (American Physical Society Fellow - APS Fellow). Đây là danh hiệu có tính chọn lọc cao, mỗi năm chỉ được trao cho không quá 0,5% tổng số thành viên của Hội.

Hội Vật lý Mỹ đặc biệt ghi nhận những đóng góp tiên phong của Giáo sư Phan Mạnh Hưởng trong lĩnh vực từ học hai chiều (two-dimensional magnetism).

Hiện nay, Giáo sư Phan Mạnh Hưởng là Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo và Công nghệ Vật liệu (CMIT) tại VinUni. Trung tâm hướng tới mục tiêu đến năm 2030 trở thành một trong những đơn vị nghiên cứu hàng đầu thế giới về phát triển bền vững và đổi mới công nghệ cao, qua đó góp phần nâng cao vị thế của VinUni trên bản đồ giáo dục và nghiên cứu toàn cầu.

Bên cạnh công việc tại VinUni, ông còn là thành viên Hội đồng chuyên ngành Vật lý của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) nhiệm kỳ 2025-2027, đồng thời tham gia với vai trò cố vấn chiến lược về nghiên cứu và phát triển cho Bộ Khoa học và Công nghệ.

Hiện nay, tên tuổi của ông được giới khoa học ghi nhận. Những dấu ấn trong nghiên cứu, đào tạo và kết nối khoa học quốc tế cũng cho thấy sự đóng góp của ông đối với quá trình phát triển của lĩnh vực Vật lý Việt Nam.