Giáo sư Toán học người Việt là con trai của nhà thơ, nhà báo nổi tiếng, được đại học top 1 châu Á chiêu mộ

Gia đình trí thức tiêu biểu

Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hà Văn là một trong những nhà Toán học nổi tiếng của Việt Nam. Giáo sư Văn sinh năm 1970 tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống học tập và hoạt động văn hóa, nghệ thuật.

Cha của Giáo sư là nhà thơ, nhà báo, nhà phê bình văn học Vũ Quần Phương, tên thật là Vũ Ngọc Chúc, sinh năm 1940.

Ít ai biết, trước khi đến với văn chương, nhà thơ Vũ Quần Phương từng theo học ngành y. Ông đỗ Đại học Y Dược, tiền thân của Đại học Y Hà Nội và tốt nghiệp năm 1965 với thành tích cao. Trong số 350 bác sĩ của khóa, ông là người duy nhất được lựa chọn về công tác tại Bộ Y tế.

Tuy nhiên, sau khoảng 5 năm làm việc trong ngành y, ông nhận thấy công việc ngày càng khiến mình xa rời chuyên môn và những điều thực sự muốn theo đuổi. Theo lời khuyên của nhà thơ Chế Lan Viên, ông dành thêm khoảng 2 năm suy nghĩ trước khi quyết định rời ngành y, chuyển hẳn sang con đường sáng tác và hoạt động văn học.

Từ đây, ông gắn bó lâu dài với đời sống văn chương và từng đảm nhiệm nhiều vị trí trong lĩnh vực báo chí, xuất bản, văn học nghệ thuật. Nhà thơ Vũ Quần Phương từng phụ trách chương trình “Tiếng thơ” của Đài Tiếng nói Việt Nam, làm Trưởng ban Biên tập văn học hiện đại của Nhà xuất bản Văn học, giữ cương vị Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội, Tổng Biên tập báo Người Hà Nội và Chủ tịch Hội đồng Thơ của Hội Nhà văn Việt Nam. Ông cũng từng là Đại biểu Quốc hội khóa IX.

Bên cạnh sáng tác, nhà thơ dành nhiều tâm huyết cho công việc phê bình, nghiên cứu thơ. Năm 2007, ông được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật.

Qua nhiều thập niên cầm bút, ông để lại nhiều tập thơ như Cỏ mùa xuân (1966), Hoa trong cây (1977), Những điều cùng đến (1983), Đợi (1988), Vầng trăng trong xe bò (1988), Vết thời gian (1996), Quên chữ… quên câu (2000), Giấy mênh mông trắng (2003) và Chỗ ấy sóng… (2008).

Không chỉ có người cha nổi tiếng trong lĩnh vực văn chương, gia đình Giáo sư Vũ Hà Văn còn có người em trai cũng theo đuổi con đường khoa học. Đó chính là Tiến sĩ Vũ Thanh Điềm, hiện đang làm việc tại Google.

Ngay từ thời phổ thông, Tiến sĩ Điềm đã nổi bật với thành tích học tập, thi đỗ vào 4 trường đại học với điểm số cao, trong đó trở thành Thủ khoa Đại học Bách khoa Hà Nội và Á khoa Trường Đại học Mỏ - Địa chất.

Hành trình đến với Toán học

Từ thời phổ thông, Giáo sư Vũ Hà Văn đã bộc lộ năng khiếu Toán học khi giành giải Nhì trong kỳ thi học sinh giỏi Toán toàn quốc.

Sau khi tốt nghiệp Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam, ông thi đỗ khoa Điện tử - Tin học, Đại học Bách khoa Hà Nội, rồi nhận học bổng sang Hungary học tại Đại học Bách khoa Budapest.

Ban đầu, ông theo ngành kỹ thuật nhưng niềm say mê Toán học khiến ông chuyển hướng. Trong thời gian ở Hungary, ông gây ấn tượng tại cuộc thi Toán sinh viên Schweitzer Miklos và được Giáo sư László Lovász - một nhà Toán học hàng đầu, khuyên theo đuổi Toán học.

Từ năm thứ hai, ông chuyển sang khoa Toán và liên tiếp đạt thành tích cao tại cuộc thi này trong giai đoạn 1991-1993.

Năm 1994, ông tốt nghiệp loại xuất sắc ngành Toán và nhận giải thưởng của Hội Toán học Hungary. Khi còn là sinh viên, ông từng tham dự hội nghị Toán học trẻ tại Mỹ và nhận học bổng nghiên cứu tại Đại học Gent (Bỉ).

Sau đó, Giáo sư Văn sang Mỹ làm nghiên cứu và hoàn thành bằng Tiến sĩ tại Đại học Yale dưới sự hướng dẫn của Giáo sư László Lovász. Ông tiếp tục nghiên cứu sau Tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton, đồng thời từng giảng dạy, nghiên cứu tại nhiều trường đại học như California San Diego, Rutgers và Yale - nơi ông từng giữ vị trí Giáo sư và Giáo sư danh dự Percey F. Smith.

Trong sự nghiệp, ông nhận nhiều giải thưởng quốc tế, tiêu biểu có thể kể đến Sloan Fellowship (2001), CAREER Award của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (2002), giải Polya của SIAM (2008) và giải Fulkerson của Hội Toán học Hoa Kỳ (2012).

Đặc biệt, năm 2020, ông là một trong 35 nhà khoa học được bầu làm Fellow của Institute of Mathematical Statistics.

Bên cạnh các giải thưởng, Giáo sư Vũ Hà Văn còn được mời tham gia nhiều hoạt động học thuật quốc tế. Năm 2007, ông chủ trì chương trình đặc biệt về Tổ hợp số học tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton. Năm 2012, ông là diễn giả Medallion tại Đại hội Thế giới lần thứ 8 về Xác suất và Thống kê ở Istanbul, trước khi được mời trình bày tại Đại hội Toán học Thế giới năm 2014 ở Seoul.

Các nghiên cứu của ông tập trung vào lý thuyết xác suất, tổ hợp và đặc biệt là lý thuyết ma trận ngẫu nhiên. Ông đã công bố hơn 70 công trình trên các tạp chí khoa học quốc tế và là đồng tác giả cuốn chuyên khảo Additive Combinatorics do Đại học Cambridge xuất bản.

Không chỉ hoạt động trong môi trường học thuật quốc tế, Giáo sư Vũ Hà Văn còn có nhiều đóng góp cho khoa học công nghệ trong nước. Năm 2018, ông gia nhập Tập đoàn Vingroup và tham gia sáng lập Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn VinBigdata, giữ vai trò Giám đốc Khoa học, tập trung thúc đẩy nghiên cứu về dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.

Ngoài ra, Giáo sư Văn còn là Giám đốc Quỹ Đổi mới Sáng tạo VinIF.

Đầu năm 2026, ông gia nhập Đại học Hong Kong - ngôi trường giữ vị trí số 1 châu Á trong bảng xếp hạng của QS. Tại đây, ông tập trung nghiên cứu tổ hợp, xác suất và lý thuyết ma trận ngẫu nhiên - những lĩnh vực có liên hệ với nhiều ngành hiện đại như khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và vật lý lượng tử.