Hơn 1.200 tấn CO2e được giao dịch trong phiên khai trương sàn giao dịch carbon

Ngày 29/6, Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức khai trương sàn giao dịch carbon trong nước, đánh dấu phiên giao dịch đầu tiên của thị trường carbon Việt Nam. Ngay trong ngày đầu vận hành, sàn ghi nhận hơn 1.200 tấn CO2e được giao dịch với tổng giá trị 161,7 triệu đồng, giá dao động từ 130.000-136.000 đồng/tấn.

Đây là bước đi quan trọng trong lộ trình thực hiện cam kết đưa phát thải ròng về mức "0" vào năm 2050 (Net Zero), đồng thời hình thành thị trường mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính đầu tiên tại Việt Nam.

Sản phẩm được giao dịch trong giai đoạn thí điểm là hạn ngạch phát thải khí nhà kính mang mã VN2025. Hạn ngạch là lượng phát thải tối đa mà doanh nghiệp được phép thải ra trong một khoảng thời gian nhất định. Doanh nghiệp phát thải vượt mức được phân bổ sẽ phải mua thêm hạn ngạch từ doanh nghiệp khác hoặc sử dụng tín chỉ carbon để bù đắp theo quy định.

Theo quyết định của Thủ tướng, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2026 dành cho ba ngành phát thải lớn gồm nhiệt điện, sắt thép và xi măng lên tới hơn 511 triệu tấn CO2e.

Sàn giao dịch được xây dựng trên cơ sở Nghị định 29/2026/NĐ-CP. Hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán do Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), BIDV cùng các đơn vị liên quan phát triển và đã hoàn tất quá trình vận hành thử nghiệm trước khi đưa vào hoạt động.

Theo cơ quan quản lý, việc hình thành thị trường carbon sẽ tạo cơ chế định giá phát thải theo nguyên tắc thị trường, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí giảm phát thải, khuyến khích đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt khi nhiều thị trường xuất khẩu lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn môi trường.

Đối với thị trường tài chính, sàn giao dịch carbon được xem là một cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh, mở thêm kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, đồng thời đưa thị trường vốn Việt Nam tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Theo nguyên tắc vận hành, doanh nghiệp tham gia giao dịch sử dụng tài khoản tại các công ty chứng khoán được chấp thuận, tương tự như giao dịch cổ phiếu. Sau khi lệnh được khớp, kết quả giao dịch được xác nhận ngay và doanh nghiệp được theo dõi biến động hạn ngạch thông qua hệ thống lưu ký.

Ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX - đơn vị vận hành sàn giao dịch carbon - cho biết mục tiêu của thị trường là tạo cơ chế tài chính linh hoạt để doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí giảm phát thải, gắn lợi ích kinh tế với mục tiêu bảo vệ môi trường.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh việc khai trương mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng là xây dựng một thị trường vận hành minh bạch, ổn định và hiệu quả, đồng thời tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực của các định chế trung gian và học hỏi kinh nghiệm quốc tế.

Theo lộ trình, thị trường carbon sẽ được thí điểm đến hết năm 2028 trước khi vận hành chính thức từ năm 2029. Để khuyến khích doanh nghiệp tham gia, Chính phủ miễn toàn bộ phí dịch vụ giao dịch trong suốt giai đoạn thí điểm.

Các chuyên gia nhận định việc đưa sàn giao dịch carbon vào hoạt động không chỉ tạo thêm công cụ tuân thủ quy định về phát thải mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh cho doanh nghiệp. Về dài hạn, khi thị trường tín chỉ carbon phát triển đầy đủ, các doanh nghiệp đầu tư giảm phát thải sẽ có thêm nguồn thu từ giao dịch tín chỉ, đồng thời nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh ngày càng được siết chặt.