511 triệu tấn CO2e sẽ lên sàn giao dịch carbon ngày 29/6: Hòa Phát, Formosa, EVN... được phép mua bán

Theo công bố ngày 22/6, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính của ba ngành phát thải lớn gồm nhiệt điện, sắt thép và xi măng trong giai đoạn 2025-2026 là hơn 511 triệu tấn CO2e. Đây sẽ là lượng hạn ngạch được đưa vào giao dịch trên thị trường carbon trong nước, với phiên giao dịch đầu tiên dự kiến diễn ra ngày 29/6 và kéo dài đến ngày 24/12/2027.

Danh sách được phép giao dịch hạn ngạch phát thải gồm 92 doanh nghiệp thuộc các ngành trọng điểm như Hòa Phát, Formosa, EVN, Điện lực Dầu khí, VICEM cùng nhiều đơn vị sản xuất công nghiệp lớn khác.

Trước đó, hồi tháng 2 năm nay, Thủ tướng đã phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho ba ngành nêu trên, gồm khoảng 243 triệu tấn CO2e cho năm 2025 và 268 triệu tấn CO2e cho năm 2026.

Theo cơ chế thị trường carbon, doanh nghiệp phát thải vượt hạn ngạch được phân bổ sẽ phải mua thêm hạn ngạch từ các doanh nghiệp có lượng phát thải thấp hơn hoặc sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ. Tỷ lệ bù trừ bằng tín chỉ carbon tối đa được phép sử dụng tương đương 30% hạn ngạch phát thải được giao.

Tín chỉ carbon là loại chứng nhận có thể mua bán trên thị trường, cho phép chủ sở hữu được quyền phát thải tương đương một tấn CO2 hoặc lượng khí nhà kính quy đổi tương đương.

Theo lộ trình của Chính phủ, thị trường carbon Việt Nam sẽ được vận hành thí điểm từ nay đến hết năm 2028 trước khi chính thức hoạt động từ năm 2029. Trong giai đoạn thí điểm, các doanh nghiệp tham gia giao dịch sẽ được miễn phí dịch vụ trên sàn.

Đại diện Cục Biến đổi khí hậu cho biết phần lớn cấu phần của thị trường carbon đã được hoàn thiện. Hệ thống đăng ký hạn ngạch phát thải, cơ sở dữ liệu và hạ tầng công nghệ cơ bản đã sẵn sàng vận hành, trong khi các quy chế cuối cùng cùng cơ chế cấp phép cho thành viên thị trường đang tiếp tục được hoàn thiện.

Cũng trong ngày 22/6, Cục Biến đổi khí hậu đã ký kết các biên bản phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) nhằm tổ chức vận hành thị trường carbon trong nước.

Theo quy định hiện hành, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon đủ điều kiện sẽ được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý. Các tài sản này được lưu ký tại VSDC và giao dịch trên hệ thống do HNX vận hành.

Trước thời điểm thị trường chính thức đi vào hoạt động, nhiều công ty chứng khoán như VPS, VNDirect, MBS, DNSE, CTS hay PSI đã được chấp thuận tư cách thành viên lưu ký và thanh toán giao dịch carbon, tạo nền tảng cho quá trình vận hành thị trường trong thời gian tới.