Hơn 1 triệu tỷ đồng giao dịch phái sinh qua HSC: Dòng tiền đang tìm kiếm điều gì?

Nửa đầu năm 2026, Chứng khoán HSC (mã HCM) ghi nhận 2.702 tỷ đồng doanh thu hoạt động, tăng 30% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế đạt 704 tỷ đồng, tăng 35%, qua đó lần lượt thực hiện được 41% và 31% kế hoạch đề ra.

Tuy nhiên, một trong những con số đáng chú ý nhất lại không nằm trên báo cáo kết quả kinh doanh, mà xuất hiện trong phần thuyết minh về khối lượng và giá trị giao dịch thực hiện trong kỳ.

Giá trị giao dịch phái sinh vượt xa kênh cổ phiếu

Theo BCTC soát xét bán niên, tổng giá trị giao dịch được thực hiện qua hệ thống HSC trong 6 tháng đầu năm đạt hơn 1,408 triệu tỷ đồng, trong đó giao dịch của nhà đầu tư chiếm gần 93%.

Đáng chú ý, riêng hợp đồng tương lai của nhà đầu tư đạt hơn 1,054 triệu tỷ đồng, cao gấp khoảng 4,2 lần giá trị giao dịch của nhóm này ở kênh cổ phiếu (chỉ gần 252.100 tỷ đồng).

HSC hiện đứng thứ ba về thị phần môi giới chứng khoán phái sinh trong 6 tháng đầu năm, với 9,45%. Điều này cho thấy công ty thực sự có một vị thế đáng kể trong hoạt động môi giới phái sinh.

Dù vậy, cần lưu ý 1,054 triệu tỷ đồng không đồng nghĩa với lượng tiền tương ứng của khách hàng đang nằm tại HSC. Đây là giá trị giao dịch danh nghĩa của các hợp đồng được thực hiện. Với đặc thù sử dụng ký quỹ và khả năng mở - đóng vị thế nhiều lần, một lượng vốn nhất định có thể tạo ra giá trị giao dịch rất lớn.

Nói cách khác, con số này trước hết phản ánh cường độ giao dịch, thay vì quy mô tài sản hay lượng tiền mà nhà đầu tư thực sự bỏ ra.

Câu hỏi đáng chú ý hơn là tại sao lượng giao dịch phái sinh qua HSC lại lớn đến vậy.

Một HSC khác với những gì nhìn thấy trên thị trường cơ sở

Hợp đồng tương lai có thể được sử dụng cho nhiều mục đích: Giao dịch ngắn hạn theo biến động chỉ số, sử dụng đòn bẩy hoặc phòng vệ rủi ro cho danh mục cổ phiếu cơ sở.

Đặc biệt trong những giai đoạn thị trường cơ sở biến động mạnh, phái sinh có thể trở thành công cụ để nhà đầu tư điều chỉnh trạng thái nhanh hơn mà không nhất thiết phải bán toàn bộ danh mục cổ phiếu.

Vì vậy, không thể chỉ từ con số 1,05 triệu tỷ đồng để kết luận nhà đầu tư chuyển tiền sang phái sinh nhằm “gỡ gạc” khi cổ phiếu khó kiếm lợi nhuận. Bản thân BCTC của HSC cũng không thể hiện giá trị giao dịch trên có tỷ trọng bao nhiêu từ khách hàng cá nhân và bao nhiêu từ tổ chức.

Dù vậy, đây vẫn là một điểm đáng chú ý đối với HSC, bởi công ty vốn có thế mạnh ở nhóm khách hàng tổ chức và khách hàng chuyên nghiệp. Tệp khách hàng này cũng là nhóm có nhu cầu sử dụng các công cụ phái sinh cho mục đích quản trị rủi ro danh mục bên cạnh giao dịch tìm kiếm lợi nhuận.

Sự khác biệt này càng rõ nếu đặt con số của HSC bên cạnh một số công ty chứng khoán khác xét trong cùng thời điểm 6 tháng đầu năm 2026.

Tại Vietcap, giá trị giao dịch cổ phiếu của nhà đầu tư trong nửa đầu năm ghi nhận gần 461.700 tỷ đồng, trong đó giao dịch phái sinh chỉ khoảng 46.700 tỷ.

Dù không thể hiện rõ, SSI cũng chỉ ghi nhận gần 850.000 tỷ đồng giá trị giao dịch thuộc nhóm “chứng khoán khác” của nhà đầu tư, ngoài kênh cổ phiếu và trái phiếu.

Điểm có thể khẳng định chắc chắn hơn là: HSC đang sở hữu một quy mô giao dịch hợp đồng tương lai rất lớn so với chính hoạt động giao dịch cổ phiếu của khách hàng qua hệ thống.

Điều này đặc biệt đáng chú ý khi đặt cạnh cơ cấu doanh thu của HSC.

Môi giới lớn, margin lớn và câu chuyện tăng vốn

Trong nửa đầu năm 2026, riêng cho vay và phải thu mang về hơn 1.531 tỷ đồng, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ; doanh thu môi giới đạt hơn 520 tỷ đồng, tăng 31%. Hai khoản mục đóng góp tổng cộng hơn 2.052 tỷ đồng, khoảng 76% tổng doanh thu hoạt động của HSC.

Cần nhấn mạnh, môi giới là điểm tiếp xúc trực tiếp với hoạt động giao dịch của khách hàng, trong khi quy mô giao dịch lớn có thể đi cùng nhu cầu sử dụng các dịch vụ tài chính khác của công ty chứng khoán, trong đó có cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán.

Tuy nhiên, cũng không nên suy luận rằng 1,05 triệu tỷ đồng giao dịch phái sinh trực tiếp tạo ra 1.531 tỷ đồng doanh thu cho vay. Điều đáng chú ý hơn nằm ở hướng đi của HSC khi công ty đang đồng thời mở rộng năng lực môi giới, đẩy mạnh cho vay và tăng vốn.

HSC hiện có khoảng 1,08 tỷ cổ phiếu lưu hành và đang thực hiện phương án chào bán cho cổ đông hiện hữu, dự kiến nâng số lượng cổ phiếu lên khoảng 1,35 tỷ đơn vị. Động thái này diễn ra trong bối cảnh dư nợ cho vay cuối quý II đã vượt 29.000 tỷ đồng, mức cao kỷ lục và tiệm cận giới hạn cho vay theo quy định.

Ngày 17/8, HSC tiếp tục công bố kế hoạch phát hành 22 triệu cổ phiếu ESOP với giá 10.000 đồng/cp.

Với HSC, giá trị của câu chuyện không chỉ nằm ở việc kiếm được bao nhiêu tiền từ khách hàng, mà còn ở việc giữ được bao nhiêu dòng giao dịch trên hệ thống. Hơn 1,05 triệu tỷ đồng giá trị hợp đồng tương lai trong nửa đầu năm là con số không thể quy đổi trực tiếp thành doanh thu hay lợi nhuận, nhưng cho thấy quy mô hoạt động phái sinh của khách hàng đang đặc biệt lớn.

Khi HSC đồng thời tăng vốn, mở rộng dư địa margin, khả năng biến quy mô giao dịch này thành doanh thu, thị phần và hiệu quả sử dụng vốn sẽ là thước đo đáng chú ý hơn cả tốc độ tăng trưởng lợi nhuận.