HSC kiến nghị cơ chế đặc biệt cho các công ty chứng khoán tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam

Tại hội nghị góp ý Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập mới đây, ông Tống Công Cường - Giám đốc Điều hành Khối Quản trị rủi ro và Tuân thủ Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC, HoSE: HCM), cho biết Ban lãnh đạo HSC đang thảo luận phương án thành lập công ty chứng khoán để hoạt động tại VIFC.

Dù vậy, một số nội dung quan trọng vẫn cần được Hội đồng điều hành VIFC phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các cơ quan liên quan hướng dẫn cụ thể, đặc biệt là thủ tục thành lập và điều kiện hoạt động của pháp nhân tại trung tâm.

Theo Nghị định 323/2025/NĐ-CP về việc thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam và hướng dẫn một số nội dung liên quan đến tổ chức, quản lý, vận hành trung tâm theo Nghị quyết 222/2025/QH15, tổ chức tài chính hoạt động tại VIFC có thể được tổ chức dưới các hình thức như pháp nhân, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc công ty con, tùy theo mô hình hoạt động.

Đại diện HSC cho rằng, nếu công ty chứng khoán đã có công ty mẹ đang hoạt động hợp pháp, đáp ứng các điều kiện về vốn, nhân sự, công nghệ và quản trị, việc thành lập một pháp nhân mới tại VIFC không nên được xem xét hoàn toàn như trường hợp một công ty chứng khoán mới gia nhập thị trường.

Nếu phải thực hiện lại đầy đủ các thủ tục cấp phép, rà soát và đáp ứng điều kiện như một doanh nghiệp mới, thời gian để doanh nghiệp chính thức hoạt động tại trung tâm có thể kéo dài.

Không chỉ là vấn đề thủ tục, yêu cầu về hạ tầng cũng có thể tạo thêm chi phí đáng kể cho doanh nghiệp. Ông Cường dẫn ví dụ, nếu pháp nhân hoạt động tại VIFC phải có hệ thống giao dịch, hạ tầng công nghệ riêng và đặt tại một địa điểm độc lập với công ty mẹ, doanh nghiệp sẽ phải đầu tư thêm một hệ thống tương đối lớn. Chỉ riêng yêu cầu này đã có thể phát sinh chi phí đáng kể, ngoài khoản vốn điều lệ ban đầu.

Theo HSC, các tổ chức kinh doanh chứng khoán trước khi trở thành thành viên VIFC đã phải thực hiện thủ tục đăng ký và được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp phép. Giấy phép thành lập và hoạt động về bản chất đã xác nhận tư cách pháp lý của doanh nghiệp và quyền hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh chứng khoán.

Do đó, việc yêu cầu một tổ chức kinh doanh chứng khoán đã được cấp phép tiếp tục thực hiện quy trình đăng ký thành lập, đăng ký hoạt động và đăng ký doanh nghiệp lần nữa tại VIFC có thể làm gia tăng thủ tục hành chính, trong khi hiệu quả quản lý chưa chắc tương xứng với chi phí phát sinh.

Với công ty chứng khoán muốn trở thành thành viên VIFC, doanh nghiệp cho rằng chỉ cần nộp hồ sơ đăng ký thành viên, trong đó chứng minh các tiêu chuẩn về năng lực tài chính, vốn, nhân sự và các điều kiện cần thiết để hoạt động tại trung tâm, thay vì thực hiện lại toàn bộ thủ tục xin giấy phép thành lập và hoạt động, đăng ký doanh nghiệp như một pháp nhân mới.

Theo hướng này, cơ chế gia nhập VIFC có thể tập trung vào việc đánh giá các điều kiện đặc thù để hoạt động tại trung tâm, thay vì lặp lại những điều kiện mà doanh nghiệp đã được cơ quan quản lý nhà nước đánh giá và cấp phép trước đó.

Đề xuất mở rộng hoạt động đầu tư ra nước ngoài

Bên cạnh cơ chế gia nhập VIFC, một số công ty chứng khoán cũng đề xuất bổ sung quy định hướng dẫn cụ thể về hoạt động đầu tư ra nước ngoài của công ty chứng khoán tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Theo đại diện doanh nghiệp, Luật Chứng khoán năm 2019 và các văn bản hướng dẫn hiện chưa có quy định đủ cụ thể về việc công ty chứng khoán thực hiện đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt đối với hoạt động tự doanh, mua bán chứng khoán và cổ phiếu tại thị trường nước ngoài.

Khoảng trống về hướng dẫn pháp lý đang hạn chế khả năng mở rộng hoạt động và sử dụng nguồn vốn của các công ty chứng khoán Việt Nam. Trong khi đó, nhiều công ty chứng khoán trong nước đã có quy mô vốn lớn hơn, nguồn lực tài chính ổn định cùng đội ngũ nhân sự có kinh nghiệm và chuyên môn trên thị trường.

Việc mở rộng đầu tư ra nước ngoài có thể giúp đa dạng hóa hoạt động đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường tài chính quốc tế.

Từ đó, doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý nghiên cứu bổ sung hành lang pháp lý cho phép và hướng dẫn cụ thể hoạt động đầu tư ra nước ngoài của công ty chứng khoán, trong đó làm rõ phạm vi và điều kiện đối với hoạt động tự doanh, mua bán chứng khoán và cổ phiếu nước ngoài.

Việc có quy định rõ ràng sẽ giúp các công ty chứng khoán chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư, đồng thời bảo đảm hoạt động được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.

Các kiến nghị này được đặt trong bối cảnh VIFC đang được kỳ vọng trở thành đầu mối thu hút các định chế tài chính quốc tế và thúc đẩy hoạt động tài chính xuyên biên giới.

Với các công ty chứng khoán trong nước, việc thiết kế cơ chế gia nhập theo hướng giảm trùng lặp thủ tục, tận dụng hạ tầng sẵn có và mở rộng không gian hoạt động ra thị trường quốc tế là những vấn đề cần được làm rõ để doanh nghiệp có thể tham gia VIFC một cách thực chất.