Hương vị của ký ức trước 0 giờ

Ở “Tiệm bánh nửa đêm” của Lee Onhwa, những chiếc bánh thường xuất hiện khi một người đã mất vẫn còn một lời chưa nói, một món quà chưa trao hoặc một ký ức chưa thể khép lại.

Mỗi chiếc bánh một câu chuyện

Mỗi khi Yeon Hwa nắm tay một vị khách, cô có thể nhìn thấy cuộc sống của người ấy: những người họ từng yêu thương, những điều đã xảy ra khi còn sống và những khoảnh khắc vẫn còn mắc lại trong ký ức.

Trong những câu chuyện ấy, ký ức thường gắn với một món ăn rất cụ thể. Bánh gạo sôcôla gắn với tình cảm vụng về của một người mẹ dành cho con gái. Wagashi hoa mơ giữ lại một lời tỏ tình đã quá muộn. Dango trà xanh mang theo tình bạn và giấc mơ hội họa. Với cậu bé mới mười tuổi, bánh gạo nếp dâu tây lại là món quà cậu muốn để lại cho chị gái trước khi đi.

Một mùi vị quen có thể kéo theo khuôn mặt của một người, căn bếp cũ hoặc một buổi chiều tưởng đã quên từ lâu. Trong truyện, quá khứ thường trở lại bằng những thứ rất cụ thể: một chiếc bánh có thể cầm trên tay, ngửi thấy mùi và nếm được.

Hơn một thế kỷ trước, Marcel Proust cũng từng để một miếng bánh madeleine nhúng trà mở ra cả vùng tuổi thơ của nhân vật. Ở Proust, ký ức ấy không được gọi về bằng chủ ý. Vị bánh chạm vào đầu lưỡi, và tuổi thơ bất ngờ trở lại. Lee Onhwa cũng để hương vị mở cửa cho ký ức, nhưng những người tìm lại quá khứ ở Hwawoldang đã đi đến cuối đời, và món bánh trước mặt họ chỉ có thể là món cuối cùng.

Ở Hwawoldang, ký ức còn bị giới hạn bởi thời gian: mọi món bánh phải hoàn thành trước 0 giờ. Sau khi câu chuyện của vị khách đã được nhìn thấy, Yeon Hwa phải tìm ra công thức cho món bánh gắn với ký ức ấy và phải làm xong trước nửa đêm. Một câu chuyện kéo dài nhiều năm cuối cùng được gom lại trong vài chục phút làm bánh.

Món ăn không thể thay đổi những gì đã xảy ra. Người mẹ không thể quay lại để nói khác với con gái. Lời tỏ tình muộn vẫn đến sau thời điểm đáng lẽ nó phải được nói. Giấc mơ hội họa từng dang dở cũng không thể bắt đầu lại từ đầu. Chiếc bánh chỉ cho các nhân vật thêm một lần gặp lại điều đã mất qua một hương vị từng rất quen.

Trước khi đồng hồ điểm 0 giờ

Những món ăn vì thế trở thành một phần rất dễ nhớ. Con người không phải lúc nào cũng nhớ quá khứ theo từng sự kiện rành mạch. Ta có thể quên một ngày chính xác đã diễn ra vào tháng nào nhưng vẫn nhớ mùi thức ăn trong căn bếp cũ; có thể không còn nhớ hết một cuộc trò chuyện nhưng lại nhớ món bánh từng ăn cùng một người nào đó.

Một món ăn thường gắn với nơi nó từng được nấu và người từng ngồi ăn cùng. Khi người ấy không còn, hương vị cũ cũng có thể đổi khác. Bánh gạo sôcôla, wagashi hoa mơ, dango trà xanh hay bánh gạo nếp dâu tây đều có thể ăn hết trong vài phút, nhưng ký ức gắn với chúng đã theo các nhân vật nhiều năm.

Khi món bánh được đặt xuống bàn, ký ức ấy hiện lại thêm một lần trước khi người khách phải rời đi. Họ cầm chiếc bánh gắn với ký ức ấy, nếm lại hương vị cũ rồi ăn hết trước khi rời đi. Chiếc bánh vơi dần trên đĩa trong khi đồng hồ tiến gần 0 giờ. Ký ức không mất đi, còn thời gian dành cho vị khách thì sắp hết.

Hương vị trong “Tiệm bánh nửa đêm” vì thế không phải lúc nào cũng dễ chịu. Một món ăn có thể gợi về nơi người ta từng hạnh phúc, đồng thời nhắc rằng nơi ấy đã không còn như trước. Một hương vị càng quen càng dễ làm người ta nhận ra hiện tại đã khác xa đến mức nào. Căn bếp, chiếc bàn, thậm chí cách một người từng ngồi ăn vẫn có thể trở lại trong trí nhớ, dù người ấy đã không còn.

Những vị khách của Hwawoldang đã mất, nhưng cách một món ăn giữ lại ký ức thì người sống cũng dễ nhận ra. Có người nhớ món mẹ từng nấu. Có người nhớ chiếc bánh từng mua cùng một người bạn. Có người chỉ cần nếm lại một món quen là nghĩ đến căn nhà đã rời đi từ lâu. Nhiều ký ức lâu bền lại nằm trong những thứ rất nhỏ như vậy.

Gần 0 giờ, tiệm bánh Hwawoldang vẫn còn sáng đèn. Món bánh cuối cùng được đặt trước mặt vị khách sau khi câu chuyện về quá khứ của họ vừa khép lại. Khi đồng hồ điểm 0 giờ, chiếc đĩa đã trống. Vị khách rời Hwawoldang, còn mùi bánh vẫn quanh quẩn trong căn bếp.