Kho bạc Nhà nước gửi hơn 521.000 tỷ đồng tại 3 ngân hàng Big4

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, tổng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước (KBNN) tại ba ngân hàng BIDV, VietinBank và Vietcombank đạt 521.104 tỷ đồng vào cuối tháng 9, tăng 28,2%, tương đương tăng thêm 114.612 tỷ đồng so với cuối năm 2025.

Tuy nhiên, so với cuối quý II, số dư này đã giảm 35.408 tỷ đồng, tương ứng mức giảm 6,4%. Đây là quý thứ hai liên tiếp tiền gửi KBNN tại nhóm ngân hàng này đi xuống, sau khi tăng mạnh trong những tháng đầu năm.

Cụ thể, từ mức 406.492 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tổng tiền gửi KBNN tại ba ngân hàng tăng lên 563.035 tỷ đồng vào cuối quý I/2026. Sang quý II, số dư giảm 6.523 tỷ đồng và tiếp tục thu hẹp trong quý III.

Trong ba ngân hàng, Vietcombank ghi nhận mức giảm lớn nhất trong quý III, với 14.711 tỷ đồng, tương đương 7,9%, đưa số dư xuống còn 171.617 tỷ đồng. Tại VietinBank, tiền gửi KBNN giảm 11.239 tỷ đồng, tương ứng 6,1%, còn 173.001 tỷ đồng. BIDV giảm 9.458 tỷ đồng, tương đương 5,1%, xuống 176.486 tỷ đồng.

Xét về quy mô, BIDV vẫn là ngân hàng có số dư tiền gửi KBNN lớn nhất, theo sau là VietinBank và Vietcombank.

Đáng chú ý, tiền gửi có kỳ hạn chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng số dư KBNN tại các ngân hàng. Tại BIDV, khoản mục này đạt 173.175 tỷ đồng, tương đương 98,1%; còn tại Vietcombank là 170.175 tỷ đồng, chiếm 99,2%.

So với tổng tiền gửi khách hàng, nguồn tiền từ KBNN tương đương 9,6% tại Vietcombank, 8,9% tại VietinBank và 7,5% tại BIDV. Đây là nguồn vốn có quy mô đáng kể trong cơ cấu huy động của các ngân hàng, dù khả năng duy trì còn phụ thuộc vào kỳ hạn gửi và kế hoạch điều hành ngân quỹ nhà nước.

Nhu cầu ngân sách tác động đến lượng tiền gửi

Tiền gửi KBNN tại các ngân hàng thương mại chủ yếu đến từ nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi. Theo Nghị định 14/2025/NĐ-CP, nguồn ngân quỹ này được ưu tiên sử dụng để ngân sách trung ương và ngân sách cấp tỉnh tạm ứng, vay; tiếp đến là thực hiện giao dịch mua bán lại trái phiếu Chính phủ, sau cùng mới được gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại.

Các khoản tiền gửi thường có kỳ hạn từ 1-3 tháng, do đó có thể đáo hạn ngay trong cùng quý. Việc tiếp tục gửi tiền phụ thuộc vào lượng ngân quỹ còn nhàn rỗi sau khi cân đối nhu cầu thanh toán ngân sách và các nghiệp vụ sử dụng vốn khác.

Diễn biến thu, chi ngân sách trong quý III phần nào cho thấy áp lực sử dụng ngân quỹ. Theo Bộ Tài chính, thu ngân sách tháng 9 đạt 162.700 tỷ đồng, trong khi chi ngân sách lên tới 256.800 tỷ đồng, cao hơn thu 94.100 tỷ đồng.

Tính chung 9 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách đạt 2.187.300 tỷ đồng, còn tổng chi đạt 1.873.700 tỷ đồng. Cùng thời gian này, giải ngân vốn đầu tư công đạt 62,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, với giá trị giải ngân tăng khoảng 202.600 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.

Quy mô và thời điểm thực hiện các khoản chi ngân sách, đặc biệt là giải ngân đầu tư công, có ảnh hưởng trực tiếp đến lượng ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi có thể phân bổ vào hoạt động gửi tiền tại ngân hàng.

Bên cạnh đó, cơ chế điều hành ngân quỹ cũng được điều chỉnh theo hướng tăng cường phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Nghị quyết 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 giao Bộ Tài chính chủ động quyết định hạn mức gửi có kỳ hạn tại ngân hàng thương mại, kể cả trường hợp vượt 50% khả năng ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi.

Cơ chế này tạo thêm dư địa điều tiết nguồn vốn ngắn hạn cho hệ thống ngân hàng, đồng thời vẫn phải bảo đảm khả năng đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán của ngân sách nhà nước.

Cạnh tranh lãi suất ảnh hưởng đến phân bổ tiền gửi

Ngoài nhu cầu sử dụng ngân quỹ, việc phân bổ tiền gửi giữa các ngân hàng còn chịu tác động từ cạnh tranh lãi suất.

Theo Thông tư 103/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, KBNN lựa chọn các mức lãi suất chào nhận từ cao xuống thấp trong phạm vi khối lượng tiền dự kiến gửi.

Quy định này tạo lợi thế cho những ngân hàng đưa ra mức lãi suất chào nhận cao hơn trong quá trình tiếp nhận nguồn tiền. Tuy nhiên, các ngân hàng cũng phải cân đối giữa chi phí huy động và hiệu quả sử dụng vốn. Khi các khoản tiền gửi đáo hạn, số tiền được phân bổ trong kỳ tiếp theo phụ thuộc vào khối lượng KBNN chào gửi và kết quả lựa chọn ngân hàng.

Theo số liệu KBNN công bố, đến cuối tháng 9, số dư tiền gửi có kỳ hạn tại hệ thống ngân hàng thương mại đạt 653.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, số dư giao dịch mua bán lại trái phiếu Chính phủ đạt 16.492 tỷ đồng, trong khi ngân sách trung ương vay từ nguồn ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi 581.569 tỷ đồng.

Đây là những hình thức sử dụng ngân quỹ khác nhau. Do đó, việc tiền gửi KBNN tại BIDV, VietinBank và Vietcombank giảm trong hai quý gần đây không đồng nghĩa toàn bộ số tiền tương ứng đã rời khỏi hệ thống ngân hàng. Diễn biến này còn phụ thuộc vào nhu cầu thanh toán ngân sách, thời điểm đáo hạn và phương án phân bổ ngân quỹ giữa các tổ chức nhận tiền gửi.