Lãi suất huy động tăng 0,5 - 1%: Cuộc chơi mới chỉ bắt đầu cho chu kỳ 2026?

Cuộc đua lãi suất lan rộng, không còn là hiện tượng cục bộ

Những ngày cận Tết Nguyên đán 2026, thị trường tiền tệ bất ngờ “nóng” lên khi các ngân hàng đồng loạt tăng mạnh lãi suất huy động.

Chỉ trong một tuần, thị trường tiền gửi đã chứng kiến những bước nhảy vọt đáng kể. Xu hướng tăng lãi suất không còn diễn ra đơn lẻ mà lan rộng trên toàn hệ thống, với biên độ phổ biến 6 – 7%/năm cho các kỳ hạn thông thường.

Dẫn đầu làn sóng điều chỉnh là Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank). Nhà băng này tăng lãi suất toàn bộ các kỳ hạn từ 1 đến 60 tháng, biên độ từ 0,4 – 1,2%/năm. Đáng chú ý, kỳ hạn 6 tháng và 24 tháng tăng “sốc” 1,2%, đưa lãi suất niêm yết lên 6,5%/năm; các kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng cũng được đẩy lên vùng 4 – 4,2%/năm.

Không đứng ngoài cuộc, VPBank, MSB cùng nhiều ngân hàng khác liên tục điều chỉnh biểu lãi suất. Ở nhóm kỳ hạn ngắn (1 – 5 tháng), lãi suất đang tiến sát trần quy định của Ngân hàng Nhà nước. Hiện đã có ít nhất 9 ngân hàng như VIB, PVcomBank, OCB, Sacombank, TPBank… niêm yết kịch trần 4,75%/năm.

Ở các kỳ hạn trung và dài, cuộc cạnh tranh càng trở nên gay gắt. PGBank hiện dẫn đầu với 7,1%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 7,2%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Vikki Bank, OCB, Bac A Bank cũng duy trì mức lãi suất quanh vùng 6,5 – 6,6%/năm.

Con số niêm yết chưa phản ánh hết độ “nóng” của thị trường. Trên thực tế, thông qua các chương trình cộng thêm lãi suất, đặc biệt với hình thức gửi tiết kiệm online, lãi suất thực nhận của khách hàng cao hơn đáng kể. Điển hình là NCB với chính sách cộng thêm tới 2%/năm, đẩy lãi suất thực tế lên 8,2 – 8,3%/năm cho các kỳ hạn từ 6 đến 36 tháng.

Với nhóm khách hàng VIP sở hữu dòng vốn lớn, mức lãi suất đặc biệt còn ấn tượng hơn. ABBank áp dụng tới 9,65%/năm, PVcomBank 9%/năm, MSB 8%/năm. Ngay cả với khoản tiền gửi khiêm tốn hơn, từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng, nhiều ngân hàng như OCB, Viet A Bank, Nam A Bank cũng chào mức 6,3 – 7,3%/năm.

Điểm nhấn quan trọng của đợt tăng lãi suất đầu năm 2026 là sự tham gia của nhóm Big4. Sau hơn ba năm duy trì lãi suất thấp kỷ lục, nhóm ngân hàng quốc doanh đã bắt đầu tăng lãi suất huy động, mức cao nhất hiện lên tới 5,3%/năm. Dù mức tăng chưa lớn, động thái này mang ý nghĩa tín hiệu rất rõ ràng: Chu kỳ “tiền rẻ” đang dần khép lại.

Hệ quả tất yếu là áp lực lên lãi suất cho vay. Theo công bố mới nhất, lãi suất cho vay bình quân tháng 12/2025 tại Vietcombank tăng lên 5,8%/năm, tại BIDV là 5,6%/năm.

Biên lãi ròng (NIM) vì vậy chịu sức ép thu hẹp, buộc các ngân hàng phải điều chỉnh lãi suất đầu ra để cân bằng hiệu quả kinh doanh. Dù vậy, theo Chứng khoán Vietcap, mặt bằng lãi suất hiện vẫn thấp hơn khoảng 1,6 điểm % so với giai đoạn trước dịch Covid-19, cho thấy chính sách tiền tệ vẫn đang ở trạng thái hỗ trợ nền kinh tế.

Bước chạy đà cho chu kỳ mới của dòng vốn

Lý giải về đợt tăng lãi suất, các chuyên gia cho rằng đây là diễn biến mang tính chu kỳ, phản ánh “sức khỏe” thực của dòng vốn.

Thứ nhất là áp lực thanh khoản cục bộ. Tính đến cuối năm 2025, tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 19%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 14,1%. Chênh lệch này buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất để hút vốn. Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa nhận định, lãi suất huy động khó duy trì ở mức thấp và có thể tăng thêm khoảng 0,5% trong năm 2026.

Thứ hai là sự mất cân đối về kỳ hạn. Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), khoảng 80% vốn huy động là ngắn hạn, trong khi gần 50% dư nợ lại là trung và dài hạn. Khi tín dụng tăng tốc, áp lực đảm bảo an toàn vốn buộc ngân hàng phải tăng lãi suất, đặc biệt ở các kỳ hạn dài, để củng cố thanh khoản.

Các công ty chứng khoán cũng chung quan điểm. MBS dự báo lãi suất có thể tăng thêm khoảng 0,5% trong năm 2026. VCBS cho rằng mặt bằng lãi suất huy động và cho vay sẽ tiếp tục nhích lên trong năm tới, với mức tăng phổ biến 0,3 – 0,7 điểm %, đồng thời duy trì sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng.

Lãi suất cao hơn, nhưng ‘thực chất’ hơn

Dù lãi suất đang tăng, giới chuyên gia cho rằng không nên nhìn nhận đây là tín hiệu tiêu cực. Trong bối cảnh Fed dự kiến duy trì hoặc giảm lãi suất trong năm 2026, áp lực tỷ giá được giảm bớt, tạo dư địa cho Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách linh hoạt.

Với người đi vay, áp lực lãi suất là có thật nhưng sẽ phân hóa theo lĩnh vực và hồ sơ tín dụng. Các ngành ưu tiên và khách hàng có lịch sử tín dụng tốt vẫn tiếp cận được vốn với chi phí hợp lý.

Như ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh, xu hướng tăng lãi suất hiện nay không phải rủi ro thanh khoản tức thời, mà là bước điều chỉnh cần thiết để hệ thống ngân hàng thích ứng với chu kỳ tăng trưởng mới, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững.

Thị trường tiền tệ đầu năm 2026 vì vậy đang dịch chuyển sang một mặt bằng lãi suất cao hơn, nhưng cũng “thực” hơn, phản ánh một nền kinh tế đang hấp thụ vốn mạnh mẽ trở lại, và buộc cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp phải tái cấu trúc chiến lược dòng tiền cho chặng đường mới phía trước.