Lần đầu tiên sau hơn 120 năm: FIFA tính bán 20% ‘đế chế’ World Cup, UEFA cảnh báo ‘vượt lằn ranh đỏ’

Động thái này ngay lập tức vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA), cơ quan cho rằng FIFA đang "đem linh hồn của bóng đá ra để mua bán".

Theo đề xuất, FIFA sẽ thành lập công ty mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE) để phụ trách toàn bộ hoạt động thương mại và tổ chức các sự kiện.

Dù vẫn giữ quyền kiểm soát tuyệt đối đối với FFE, FIFA dự kiến chào bán cổ phần thiểu số cho các quỹ đầu tư nhằm huy động khoảng 4,2 tỷ USD.

FIFA cho biết một nhóm nhà đầu tư do quỹ Thrive Eternal, được sáng lập bởi Joshua Kushner, em trai Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, dẫn đầu, nhiều khả năng sẽ tham gia thương vụ.

FIFA muốn tăng nguồn lực cho bóng đá toàn cầu

Đề xuất mới được cho là sẽ làm sâu sắc thêm bất đồng giữa FIFA và UEFA.

Trong khi UEFA tự xem mình là đơn vị bảo vệ các giá trị truyền thống của bóng đá châu Âu, FIFA lại muốn mở rộng quy mô phát triển môn thể thao này thông qua việc huy động thêm nguồn vốn.

FIFA hiện là một trong những tổ chức thể thao giàu có nhất thế giới, thu về hàng tỷ USD doanh thu chủ yếu từ bản quyền truyền hình, tài trợ và các hợp đồng thương mại liên quan đến World Cup.

Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng việc thành lập FFE sẽ giúp tăng đáng kể nguồn tài chính để đầu tư trở lại cho bóng đá, mở rộng cơ hội tiếp cận môn thể thao này và thúc đẩy sự phát triển trên phạm vi toàn cầu.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino khẳng định: "Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất thế giới và là động lực to lớn cho sự phát triển của con người cũng như xã hội".

Ông cho rằng một số lĩnh vực của bóng đá đã tạo ra giá trị thương mại khổng lồ từ sức hút của môn thể thao này và FIFA muốn thành công đó tiếp tục được duy trì để mang lại lợi ích cho toàn bộ hệ sinh thái bóng đá.

"Nhiệm vụ của FIFA là bảo đảm phần còn lại của thế giới bóng đá cũng được phát triển. Chúng tôi tồn tại để hỗ trợ sự phát triển bền vững và toàn diện ở mọi quốc gia", ông nói.

FIFA nhấn mạnh việc bán cổ phần sẽ không ảnh hưởng đến quyền điều hành. Tổ chức này vẫn giữ toàn quyền về quản trị bóng đá, lịch thi đấu, các giải đấu cũng như mọi quyết định chuyên môn và quy định liên quan.

UEFA: "Linh hồn của bóng đá không phải để mua bán"

Kế hoạch trên lập tức vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ UEFA.

Trong tuyên bố chính thức, UEFA cho rằng đề xuất của FIFA đã "vượt qua ranh giới mà các tổ chức quản lý bóng đá không bao giờ được phép vượt qua".

"UEFA coi đây là vấn đề cực kỳ nghiêm trọng. Mọi liên đoàn bóng đá quốc gia, các giải đấu, câu lạc bộ, cầu thủ, người hâm mộ và cả các chính phủ đều nên quan tâm", tổ chức này nhấn mạnh.

UEFA cũng chỉ trích việc FIFA thiếu minh bạch về đối tượng hưởng lợi từ thương vụ.

"Linh hồn và quyền quản trị của bóng đá không phải là tài sản để đem ra giao dịch, đặc biệt khi không có bất kỳ sự minh bạch nào về việc ai sẽ hưởng lợi về tài chính. Không ai trong chúng ta sở hữu bóng đá và FIFA cũng không có quyền bán nó", UEFA nhấn mạnh.

Quan hệ giữa FIFA và UEFA đã xấu đi trong những năm gần đây. Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin thậm chí từ chối tham dự trận chung kết World Cup sau hàng loạt bất đồng với FIFA liên quan đến công tác kỷ luật, trọng tài và vận hành các trận đấu.

Người phát ngôn FIFA cho biết kế hoạch sẽ sớm được trình lên 211 liên đoàn thành viên cùng Hội đồng FIFA và đây sẽ là các cơ quan có quyền đưa ra quyết định cuối cùng.

Mỗi liên đoàn có thể nhận tới 24 triệu USD

Theo FIFA, số tiền huy động được sẽ được dùng để triển khai chương trình hỗ trợ vốn dành cho các liên đoàn thành viên.

Mỗi liên đoàn có thể tiếp cận khoản hỗ trợ một lần lên tới 20 triệu USD để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đào tạo huấn luyện viên, đội tuyển quốc gia, các giải đấu, bóng đá phong trào và bóng đá nữ.

Đến chu kỳ 2035-2038, mức hỗ trợ tối đa sẽ tăng lên 24 triệu USD.

Ông Infantino, người sẽ tái tranh cử chức Chủ tịch FIFA vào năm tới, cho rằng mọi liên đoàn thành viên đều phải có cơ hội tiếp cận công bằng với nguồn vốn để tự quyết định tương lai của mình.

"Đây là quá trình dân chủ hóa bóng đá trên toàn thế giới", ông nói.

Nhiều chuyên gia cho rằng FIFA đang "kiếm tiền"

Kế hoạch của FIFA cũng bị nhiều chính trị gia và giới học thuật chỉ trích.

Thủ tướng Anh Andy Burnham viết trên mạng xã hội X rằng bóng đá không thuộc về các nhà đầu tư.

"World Cup không phải là một sản phẩm thương mại. Đây là giải đấu vĩ đại nhất của thể thao thế giới và chưa bao giờ là thứ để bất kỳ ai đem bán. Dù có gọi thương vụ này bằng cái tên nào thì khi bán đi một phần, đồng nghĩa với việc bạn đã đánh mất bản chất của nó", ông viết.

Trong khi đó, Giáo sư Richard Sheehan, chuyên gia kinh tế thể thao tại Đại học Notre Dame, gọi đây là một hành động "vơ vét tiền" của ban lãnh đạo FIFA.

"Theo lý thuyết, một tổ chức phi lợi nhuận tồn tại để giúp bóng đá đến với mọi người. Vì vậy, kế hoạch này là điều rất khó chấp nhận", ông nhận định.

Nhóm đầu tư của em trai Jared Kushner dẫn đầu

FIFA cho biết đang hợp tác với ngân hàng JPMorgan để tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược. Cựu CEO Liberty Media Greg Maffei cũng tham gia với vai trò cố vấn thương mại.

Nhóm nhà đầu tư dự kiến do Thrive Eternal dẫn dắt. Đây là chiến lược đầu tư dài hạn mới được quỹ đầu tư mạo hiểm Thrive Capital thành lập, tập trung vào các thương hiệu thể thao và tổ chức văn hóa.

Đầu năm nay, Thrive Eternal đã mua cổ phần thiểu số của đội bóng chày San Francisco Giants thuộc giải MLB. Cựu CEO Disney Bob Iger hiện là cố vấn của quỹ.

Nguồn tin của Reuters cho biết Jared Kushner không tham gia đầu tư vào thương vụ này.

FIFA khẳng định các nhà đầu tư bên ngoài chỉ nắm giữ cổ phần thiểu số và hoàn toàn không có vai trò trong hoạt động điều hành.

"Họ đầu tư vào công ty con của FIFA chứ không đầu tư trực tiếp vào FIFA. Đối với FIFA, sẽ không có gì thay đổi", tổ chức này nhấn mạnh.