Việt Nam lần đầu triển khai vaccine cúm dạng xịt mũi cho trẻ em từ 2 đến dưới 18 tuổi

Ngày 28/10, vaccine cúm dạng xịt mũi FluMist của AstraZeneca chính thức được triển khai tại Việt Nam, dành cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi. Thay vì sử dụng kim tiêm, vaccine được đưa vào cơ thể qua đường mũi, mở rộng lựa chọn phòng cúm cho trẻ em, đặc biệt là những trẻ sợ tiêm. Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC là đơn vị đầu tiên triển khai sản phẩm trên toàn quốc.

Mỗi liều vaccine có thể tích 0,2ml, được chia đều để xịt vào hai bên mũi. Sản phẩm phòng các chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 và B thuộc thành phần vaccine. Theo thông tin được công bố, FluMist đã được triển khai tại hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn 200 triệu liều được phân phối trên toàn cầu.

Khác với vaccine cúm dạng tiêm phổ biến, FluMist sử dụng virus cúm sống giảm độc lực để kích thích hệ miễn dịch. Vaccine tạo đáp ứng miễn dịch tại niêm mạc mũi họng, đồng thời kích thích miễn dịch toàn thân và miễn dịch tế bào. Đây là cách tiếp cận nhằm tăng cường khả năng nhận diện virus tại đường hô hấp, nơi mầm bệnh thường xâm nhập.

Theo hướng dẫn của Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vaccine cúm cần hai liều, cách nhau tối thiểu 4 tuần. Trẻ trong nhóm tuổi này đã có tiền sử chủng ngừa cúm và trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi sử dụng một liều theo lịch được chỉ định. Vaccine cần được sử dụng hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ trước các chủng virus liên tục biến đổi.

Dù thuận tiện và không cần kim tiêm, vaccine dạng xịt không phù hợp với tất cả trẻ em. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trẻ từ 2 đến 4 tuổi có hen suyễn hoặc từng khò khè trong 12 tháng gần nhất, người suy giảm miễn dịch và trẻ đang sử dụng aspirin hoặc thuốc chứa salicylate là những trường hợp cần đặc biệt lưu ý khi cân nhắc vaccine sống giảm độc lực. Vaccine này cũng không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai. Trẻ cần được khám sàng lọc và đánh giá tiền sử bệnh trước khi sử dụng.

Một số phản ứng có thể xuất hiện sau chủng ngừa gồm chảy nước mũi, nghẹt mũi, đau họng hoặc sốt. Phụ huynh cần theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ và thông báo cho nhân viên y tế nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Đặc biệt, vaccine đòi hỏi điều kiện bảo quản nghiêm ngặt ở nhiệt độ âm sâu từ -20 đến -30 độ C. Sau khi rã đông, sản phẩm được bảo quản ở 2-8 độ C và phải sử dụng trong thời hạn tối đa 15 tuần theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Việc đưa vaccine cúm dạng xịt vào Việt Nam diễn ra trong bối cảnh cúm mùa vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng chú ý. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng một tỷ ca cúm mùa, trong đó có 3-5 triệu ca bệnh nặng. Virus lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người nhiễm ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Trường học, nhà trẻ và những nơi tập trung đông người vì vậy có thể trở thành môi trường thuận lợi để bệnh lan rộng.

Phần lớn người mắc cúm hồi phục sau một thời gian nhưng bệnh có thể gây viêm phổi hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý sẵn có. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Trẻ em cũng có thể truyền virus cho các thành viên khác trong gia đình, bao gồm những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chủng ngừa hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế hậu quả nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, vaccine không bảo vệ tuyệt đối trước mọi trường hợp nhiễm virus. Mức độ bảo vệ còn phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và sự tương đồng giữa thành phần vaccine với các chủng virus đang lưu hành.

Bên cạnh chủng ngừa, người dân cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sinh hoạt thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp. Người mắc cúm nên giảm tiếp xúc với người khác và đeo khẩu trang khi cần ra ngoài để hạn chế lây truyền.

Sự xuất hiện của vaccine cúm dạng xịt mũi mang đến thêm lựa chọn phòng bệnh cho trẻ em tại Việt Nam, nhất là những trẻ gặp khó khăn khi tiêm bằng kim. Tuy nhiên, việc lựa chọn vaccine cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử chủng ngừa và tình trạng sức khỏe của từng trẻ. Khám sàng lọc, tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế và kết hợp các biện pháp phòng bệnh vẫn là những yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe trẻ em trong mùa cúm.