Lần đầu tiên trong lịch sử: Con người xây kho lưu trữ băng ở Nam Cực, cất giữ lõi băng trên khắp thế giới để bảo tồn ‘hồ sơ khí hậu’ của Trái Đất
Mới đây, các nhà khoa học đã niêm phong những khối băng cổ đại đầu tiên bên trong một khu lưu trữ đặc biệt ở Nam Cực, với kỳ vọng bảo tồn những dữ liệu khí hậu quý giá đang biến mất nhanh chóng khỏi Trái đất trong nhiều thế kỷ tới.
Hai mẫu lõi băng đầu tiên, được khoan từ dãy Alps của châu Âu, đã được đặt vào một hang băng nhân tạo tại Trạm Concordia, nằm ở độ cao 3.200 m trong nội địa Nam Cực. Nhiệt độ tự nhiên luôn duy trì ở mức âm 52°C, giúp bảo quản mẫu vật mà không cần bất kỳ thiết bị làm lạnh nào. Dự kiến trong tương lai, nơi đây sẽ trở thành “kho lưu trữ toàn cầu” cho lõi băng từ nhiều vùng núi trên thế giới.
Lõi băng, được khoan từ độ sâu của các sông băng, lưu giữ bụi, hóa chất và dấu hiệu thời tiết được nén lại qua nhiều thiên niên kỷ. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể lần theo biến động khí hậu và hoạt động tự nhiên trong quá khứ.
Thomas Stocker, nhà khoa học khí hậu Thụy Sĩ và Chủ tịch tổ chức Ice Memory Foundation, nhấn mạnh: “Đây là một nỗ lực cho nhân loại – nhằm cứu lấy những gì sẽ mất đi mãi mãi nếu chúng ta không hành động ngay”.
Sáng kiến do Tổ chức Ice Memory Foundation dẫn dắt, sau gần một thập kỷ triển khai, không chỉ đòi hỏi nỗ lực hậu cần phức tạp mà còn phải vượt qua thách thức ngoại giao chưa từng có. Hang lưu trữ có chiều dài 35m, cao và rộng 5m, nằm ở tầng tuyết nén cách mặt đất khoảng 10m, đảm bảo nhiệt độ ổn định quanh năm.
Trong điều kiện trời quang nhưng giá lạnh, cách bờ biển Nam Cực khoảng 1.000 km, các nhà khoa học đã cắt băng khánh thành và đưa những thùng lõi băng từ Mont Blanc và Grand Combine vào “hầm băng” mới.
Trong vài thập kỷ tới, kho lưu trữ dự kiến sẽ tiếp nhận thêm mẫu băng từ Andes, Himalaya và Tajikistan, nơi từng ghi nhận hoạt động khoan lõi băng sâu 105m hồi tháng 9.
Mở rộng ra toàn cầu: Andes, Himalaya và xa hơn nữa
Theo Carlo Barbante, nhà khoa học khí hậu người Ý và Phó Chủ tịch Ice Memory Foundation, giá trị lớn nhất của kho lưu trữ không nằm trong hiện tại: “Các công nghệ mà thế hệ tương lai sử dụng sẽ vượt xa trí tưởng tượng của chúng ta ngày hôm nay. Họ sẽ tìm ra những bí mật ẩn trong băng mà chúng ta hiện chưa nhìn thấy”.
Nhưng các sông băng đang biến mất với tốc độ chưa từng có khi Trái đất nóng lên. Các nhà khoa học cảnh báo hàng nghìn sông băng có thể biến mất mỗi năm trong nhiều thập kỷ tới.
Cùng ngày, các cơ quan theo dõi khí hậu Mỹ và châu Âu xác nhận năm 2025 là năm nóng thứ ba từng được ghi nhận, kéo dài chuỗi kỷ lục nhiệt độ bất thường do nhân loại tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch.
“Chúng ta đang chạy đua với thời gian để cứu lấy di sản này trước khi nó biến mất mãi mãi,” Barbante nói.
Kho lưu trữ không thuộc quốc gia nào
Không chỉ là vấn đề môi trường, địa điểm của kho mẫu băng còn mang ý nghĩa chính trị: Nam Cực là lục địa không quân sự hóa, vận hành theo hiệp ước quốc tế, đảm bảo tính trung lập và mở cho cộng đồng khoa học toàn cầu.
Nữ giám đốc Ice Memory Foundation, Anne-Catherine Ohlmann, thừa nhận dự án liên quan đến “những vấn đề pháp lý tinh tế”, bởi chưa có khuôn khổ quốc tế cho việc quản lý kho lưu trữ khoa học quy mô như vậy.
“Điều quan trọng là di sản này phải được quản trị đúng cách, để những lõi băng vẫn có thể phục vụ đúng đối tượng và vì lợi ích chung của nhân loại, dù là vài chục hay vài trăm năm tới”, bà nói.
Theo Yahoo
