Việt Nam dự kiến vận hành phương thức taxi bay chưa từng có trong tiền lệ

UBND tỉnh Gia Lai vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề xuất cho phép thí điểm hoạt động taxi bay không người lái (AAM/eVTOL) trên địa bàn, dự kiến triển khai từ tháng 10/2026 đến hết năm 2028.

Theo văn bản số 12979/UBND-XDCT ngày 21/10/2026, do Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn ký, địa phương kiến nghị Chính phủ xem xét chấp thuận chủ trương thí điểm, đồng thời chỉ đạo các bộ, ngành liên quan hỗ trợ hoàn thiện hành lang pháp lý và thủ tục cần thiết để triển khai đề án.

Theo UBND tỉnh, sau khi hợp nhất với Bình Định, Gia Lai có diện tích tự nhiên hơn 21.576km2, sở hữu không gian phát triển trải dài từ cao nguyên đến duyên hải, với bờ biển dài 134km. Đây là điều kiện thuận lợi để nghiên cứu các phương thức vận tải mới, tăng cường kết nối giữa các trung tâm kinh tế, du lịch.

Đặc biệt, địa phương kỳ vọng taxi bay có thể bổ sung phương thức di chuyển giữa khu vực Tây Nguyên và vùng biển Quy Nhơn, đồng thời mở ra khả năng ứng dụng trong vận chuyển y tế khẩn cấp, cứu hộ, cứu nạn.

Khác với máy bay truyền thống, taxi bay eVTOL sử dụng động cơ điện, có khả năng cất và hạ cánh thẳng đứng mà không cần đường băng dài. Phương tiện có thể vận hành tự động, không có phi công trên tàu và được giám sát thông qua hệ thống điều khiển mặt đất.

Theo đề án, khu vực thí điểm ban đầu được lựa chọn tại Quy Nhơn - Phù Cát, ưu tiên những nơi có mật độ dân cư thấp và hành lang bay trên mặt nước nhằm bảo đảm an toàn.

Trong đó, tuyến đầu tiên dài khoảng 3,4km, kết nối Công viên Thiếu nhi với Bến du thuyền Quy Nhơn, đi qua khu vực phường Quy Nhơn và Quy Nhơn Nam. Hành lang bay dự kiến bố trí song song bờ biển, cách bãi biển khoảng 400 - 500m.

Tuyến này chủ yếu phục vụ thử nghiệm công nghệ, đánh giá khả năng vận hành, quy trình cất hạ cánh, hệ thống giám sát và xử lý tình huống khẩn cấp, chưa hướng đến vận chuyển hành khách thương mại.

Tuyến thứ hai dài khoảng 22km, kết nối Cảng hàng không Phù Cát với Trung tâm đại nhạc hội thuộc dự án Blooming Sky tại xã Cát Tiến.

Đây là tuyến được đề xuất triển khai ở giai đoạn tiếp theo, nhằm kiểm chứng khả năng kết nối trực tiếp giữa sân bay và điểm đến du lịch, tiến tới thử nghiệm vận chuyển hành khách hạn chế khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý và an toàn.

Để phục vụ chương trình, Gia Lai dự kiến sử dụng 1 - 2 phương tiện do các đối tác cung cấp, đồng thời nghiên cứu bố trí bốn điểm cất, hạ cánh tại hai đầu mỗi tuyến.

Một trong những mẫu phương tiện được đưa vào tham chiếu kỹ thuật là EH216-S của hãng EHang (Trung Quốc), có sức chở tối đa hai người, khối lượng cất cánh tối đa 620kg và tốc độ bay ngang tối đa 90km/h. Tuy nhiên, đây chỉ là mẫu tham khảo, chưa phải phương tiện được lựa chọn chính thức.

Về lộ trình, chương trình thí điểm dự kiến chia thành ba giai đoạn. Từ tháng 10 đến tháng 11/2026, địa phương tập trung hoàn thiện hồ sơ, khảo sát địa điểm, đào tạo nhân lực và xây dựng phương án bảo đảm an toàn.

Giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 sẽ tiến hành bay thử không tải, sau đó thử nghiệm chở chuyên gia trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ.

Từ tháng 2/2027 đến hết năm 2028, Gia Lai đề xuất thí điểm vận chuyển hành khách với giới hạn về tuyến bay, thời gian và đối tượng phục vụ. Việc chuyển sang từng giai đoạn chỉ được thực hiện sau khi đáp ứng các yêu cầu an toàn tương ứng.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, taxi bay chở người không có phi công trên tàu hiện chưa có tiền lệ khai thác tại Việt Nam. Các quy định chuyên ngành về chứng nhận phương tiện, quản lý vùng trời, bãi cất hạ cánh và vận chuyển hành khách vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.

Do đó, chương trình được đề xuất thực hiện theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh và an toàn hàng không. Việc chấp thuận chủ trương không đồng nghĩa với cấp phép khai thác thương mại.

Kết quả thí điểm được kỳ vọng cung cấp dữ liệu thực tế để xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình vận hành và cơ chế quản lý, tạo cơ sở nghiên cứu phát triển loại hình giao thông hàng không tầm thấp tại Việt Nam.