Lãnh đạo BSR cảnh báo 4 rủi ro đang làm thay đổi bài toán an ninh năng lượng

Phát biểu tại tọa đàm "An ninh năng lượng - trụ cột của an ninh quốc gia trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống" diễn ra sáng 22/7, ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) cho rằng thế giới đang chứng kiến những biến động làm thay đổi căn bản nhận thức cũng như phương thức bảo đảm an ninh năng lượng của mỗi quốc gia.

Theo ông Đạt, trước đây, khi đề cập đến an ninh năng lượng, các mối quan tâm chủ yếu xoay quanh trữ lượng dầu khí, khả năng nhập khẩu dầu thô hay biến động giá dầu thế giới. Tuy nhiên, trước những tác động từ xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, an ninh mạng và xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu, điều quan trọng hơn là khả năng chủ động chuyển hóa các nguồn nguyên liệu thành các sản phẩm năng lượng thiết yếu nếu nguồn cung quốc tế bị gián đoạn.

Từ thực tế đó, BSR xác định bảo đảm an ninh năng lượng không thể chỉ dựa vào các biện pháp bảo vệ truyền thống mà cần được quản trị theo hướng tổng thể, kết hợp giữa công nghệ, con người, quy trình và cơ chế phối hợp liên ngành. Doanh nghiệp đang triển khai nhiều giải pháp với nguyên tắc "nhận diện từ sớm, ứng phó từ xa, không để xảy ra sự cố" nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với các rủi ro mới.

Theo đại diện BSR, thứ nhất, rủi ro phi truyền thống đang làm thay đổi căn bản bài toán an ninh năng lượng. Các xung đột khu vực, căng thẳng thương mại, biện pháp trừng phạt hay gián đoạn trên các tuyến hàng hải chiến lược đều có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu thô, giá năng lượng, chi phí logistics và hoạt động thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, thách thức của doanh nghiệp lọc hóa dầu không chỉ là đảm bảo nguồn nguyên liệu mà còn phải thích ứng nhanh với sự thay đổi của thị trường.

BSR cho biết đã chủ động đa dạng hóa nguồn dầu thô, liên tục nghiên cứu, đánh giá và thử nghiệm các chủng loại dầu mới, mở rộng khả năng tiếp nhận và chế biến nhiều loại dầu, đồng thời tìm kiếm thêm các nguồn cung chiến lược từ Hoa Kỳ và Mỹ Latinh. Giải pháp này giúp Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tăng tính linh hoạt, giảm phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu và nâng cao khả năng ứng phó trước biến động của thị trường quốc tế.

Thứ hai là rủi ro khí hậu và thiên tai. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, mưa lớn, ngập lụt, nắng nóng kéo dài hay nước biển dâng không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất mà còn tác động tới hệ thống logistics, cảng biển, chuỗi cung ứng và nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội. Vì vậy, việc duy trì vận hành an toàn, liên tục và ổn định của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất được xác định là yêu cầu trọng yếu.

Thứ ba là rủi ro công nghệ và an ninh mạng. Các nhà máy lọc dầu đang ngày càng phụ thuộc vào hệ thống điều khiển tự động, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng quản trị số. Theo doanh nghiệp, bảo đảm an ninh năng lượng trong thời đại số không chỉ là bảo vệ tài sản vật chất mà còn phải bảo vệ hệ thống điều khiển, hạ tầng số và dữ liệu sản xuất nhằm duy trì dòng chảy năng lượng liên tục cho nền kinh tế.

Thứ tư là rủi ro xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu, BSR cho rằng đây không phải là quá trình từ bỏ ngành lọc hóa dầu mà là cơ hội để nâng cấp ngành theo hướng xanh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn. Trong bối cảnh nhiều biến động, lợi thế cạnh tranh của một nhà máy lọc dầu không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng thích ứng nhanh trước những thay đổi của môi trường kinh doanh.

Từ thực tiễn hoạt động, BSR đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao năng lực bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới. Theo đó, doanh nghiệp kiến nghị xây dựng mô hình quản trị an ninh năng lượng dựa trên sức chống chịu của quốc gia, thay vì chỉ tập trung vào quy mô nguồn cung.

Đồng thời, cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, Petrovietnam và các doanh nghiệp năng lượng chiến lược trong chia sẻ dữ liệu, cảnh báo rủi ro và điều phối ứng phó với các tình huống khủng hoảng.

BSR cũng đề xuất hình thành hệ thống cảnh báo sớm đối với rủi ro chuỗi cung ứng dầu khí và năng lượng, đồng thời ban hành các cơ chế hỗ trợ đầu tư, chuyển đổi công nghệ, phát triển nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), nhiên liệu sinh học, các giải pháp giảm phát thải và công nghệ tiết kiệm năng lượng tại các cơ sở lọc hóa dầu chiến lược.