Một tính năng trên ô tô giúp tài xế giữ khoảng cách an toàn khi đi cao tốc

Khi tốc độ trên cao tốc ngày càng cao, việc duy trì khoảng cách với xe phía trước không chỉ đòi hỏi kinh nghiệm mà còn có thể được hỗ trợ bởi các công nghệ tích hợp trên ô tô. Trong đó, kiểm soát hành trình thích ứng (ACC) đang trở thành một trong những tính năng đáng chú ý.

Từ ngày 27/8/2026, lực lượng CSGT bắt đầu xử lý hành vi không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước trên một số đoạn cao tốc. Động thái này khiến việc giữ khoảng cách khi lưu thông ở tốc độ cao được nhiều tài xế quan tâm hơn.

Theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, trong điều kiện mặt đường khô ráo, đường thẳng, địa hình bằng phẳng, tầm nhìn bảo đảm, khoảng cách an toàn được xác định theo tốc độ. Ở mức 60 km/giờ, khoảng cách tối thiểu là 35 m; trên 60 đến 80 km/giờ là 55 m; trên 80 đến 100 km/giờ là 70 m; còn trên 100 đến 120 km/giờ là 100 m. Khi trời mưa, có sương mù, mặt đường trơn trượt hoặc tầm nhìn hạn chế, tài xế phải chủ động tăng khoảng cách.

Trên nhiều mẫu ô tô hiện đại, hệ thống Adaptive Cruise Control (ACC) được thiết kế để duy trì tốc độ do người lái cài đặt, đồng thời tự động điều chỉnh tốc độ nhằm giữ một khoảng cách nhất định với xe phía trước. Theo Cơ quan An toàn giao thông đường bộ quốc gia Mỹ (NHTSA), ACC có khả năng tự động điều chỉnh tốc độ xe để duy trì khoảng cách được thiết lập với phương tiện phía trước.

Về nguyên lý, hệ thống sử dụng radar, camera hoặc các cảm biến phía trước để phát hiện phương tiện đang di chuyển cùng chiều. Khi xe phía trước chạy chậm hơn tốc độ đã cài đặt, ACC có thể giảm tốc để duy trì khoảng cách. Khi đường phía trước thông thoáng, hệ thống có thể tăng tốc trở lại mức giới hạn mà người lái đã lựa chọn. IIHS cũng mô tả ACC theo cơ chế tương tự: xe tự giảm tốc khi tiếp cận một phương tiện chậm hơn và tăng tốc khi khoảng trống phía trước được giải phóng.

Tùy hãng, công nghệ này có thể mang những tên gọi khác nhau như Dynamic Radar Cruise Control của Toyota, Smart Cruise Control của Hyundai hay Adaptive Cruise Control trên nhiều mẫu xe khác. Cách vận hành và giới hạn hoạt động cũng thay đổi theo từng mẫu xe, vì vậy tài xế cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi kích hoạt.

Điểm quan trọng là ACC không thay thế người lái. Hệ thống chỉ hỗ trợ kiểm soát tốc độ và khoảng cách trong những điều kiện mà cảm biến có thể nhận diện được. NHTSA xếp các công nghệ hỗ trợ như ACC vào nhóm hệ thống hỗ trợ người lái; ngay cả khi nhiều chức năng được kết hợp với hỗ trợ giữ làn, người lái vẫn phải duy trì sự tập trung và sẵn sàng can thiệp.

Đặc biệt, khoảng cách mà tài xế lựa chọn trên ACC không đồng nghĩa với việc xe luôn duy trì chính xác khoảng cách tối thiểu theo quy định pháp luật. Đây là hai khái niệm khác nhau. ACC có thể hỗ trợ giảm tình trạng bám quá sát xe phía trước, nhưng tài xế vẫn phải chủ động điều chỉnh tốc độ và khoảng cách theo điều kiện thực tế.

Trong những tình huống như xe khác bất ngờ chuyển làn, phương tiện phía trước phanh gấp, thời tiết xấu hoặc cảm biến không nhận diện chính xác vật cản, người lái vẫn phải quan sát và can thiệp kịp thời.

Bên cạnh ACC, tài xế vẫn có thể sử dụng những phương pháp đơn giản như quy tắc “3 giây” hoặc quan sát các biển báo xác định khoảng cách trên cao tốc. Khi trời mưa, sương mù hoặc tầm nhìn hạn chế, khoảng cách nên được tăng lên thay vì cố duy trì ở mức tối thiểu.

Thực tế, giá trị lớn nhất của ACC không nằm ở việc “tự lái” mà ở khả năng hỗ trợ người điều khiển duy trì một khoảng đệm ổn định với xe phía trước. Trên cao tốc, khoảng đệm này đặc biệt quan trọng bởi xe di chuyển nhanh và chỉ một cú phanh đột ngột cũng có thể tạo ra chuỗi va chạm liên hoàn.

Vì vậy, công nghệ có thể giúp việc giữ khoảng cách trở nên thuận tiện hơn, nhưng người chịu trách nhiệm cuối cùng vẫn là tài xế. Sử dụng ACC đúng cách, kết hợp với tuân thủ giới hạn tốc độ, quan sát chủ động và điều chỉnh khoảng cách theo điều kiện giao thông mới là cách tiếp cận an toàn khi lưu thông trên cao tốc.