Mỹ lo đối phó đội quân không người lái dưới nước

Cơ quan thực thi pháp luật trên biển của Mỹ đang kêu gọi cung cấp thông tin về các hệ thống thương mại có khả năng phát hiện, theo dõi và vô hiệu hóa phương tiện không người lái dưới nước (UUV).

Thông báo này được đưa ra ngày 24/7, nhưng không nhắc trực tiếp đến quốc gia nào.

Trung Quốc đã công bố hàng loạt hệ thống tác chiến không người lái trên biển, trong đó có tàu lặn cỡ lớn HSU-001 và tàu lặn siêu cỡ AJX-002. Trung Quốc cho biết tất cả các loại vũ khí được trưng bày trong cuộc duyệt binh vào tháng 9/2025 đều đã được đưa vào biên chế.

HSU-001 được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát trong thời gian dài. Thông tin về AJX-002 còn rất hạn chế, nhưng kích thước lớn của phương tiện này khiến giới phân tích nhận định nó có thể mang tải trọng lớn hơn và hoạt động ở khoảng cách xa hơn nhiều so với các mẫu UUV cỡ nhỏ.

Dù hiện đã có công nghệ phát hiện và theo dõi UUV, Tuần duyên Mỹ cho biết vẫn có rất ít hệ thống đã qua kiểm chứng có khả năng ngăn chặn chúng sau khi phát hiện. Vì vậy, cơ quan này ưu tiên tìm kiếm các giải pháp đã được thử nghiệm, thậm chí đã triển khai thực tế, thay vì những công nghệ vẫn trong giai đoạn phát triển.

Tuần duyên Mỹ cho rằng thiết bị không người lái dưới nước ngày càng được sử dụng phổ biến trong cả lĩnh vực dân sự và quân sự, nhờ khả năng hoạt động bí mật trong thời gian dài. Cơ quan này cảnh báo chúng có thể được sử dụng cho các hoạt động thu thập tình báo, giám sát, buôn lậu, phá hoại hoặc tấn công tàu thuyền và cảng biển.

Ông Timothy Heath - giám đốc hãng nghiên cứu Perceptum, cho biết điều này cho thấy khoảng trống năng lực thực sự.

“Các hệ thống phát hiện dưới nước hiện có, chẳng hạn như mạng lưới thủy âm kế (hydrophone) được phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh, vốn được thiết kế để phát hiện các tàu ngầm cỡ lớn. Chúng không phù hợp để phát hiện các UUV nhỏ hơn nhiều và có khả năng tàng hình tốt hơn hiện nay”, ông Heath nói.

Tuần duyên Mỹ cho biết chỉ xem xét các công nghệ có khả năng trực tiếp đánh bại hoặc vô hiệu hóa thiết bị không người lái dưới nước, dù là hệ thống độc lập hay một phần trong cấu trúc phòng thủ chống UUV quy mô lớn hơn.

Bài học Ukraine

Theo ông Heath, các UUV hiện đại có thể né tránh nhiều hệ thống giám sát hiện có, vì vậy các cảng thương mại, căn cứ hải quân và những cơ sở hạ tầng hàng hải trọng yếu ngày càng dễ bị tổn thương.

“UUV có thể tấn công tàu chiến đang neo đậu trong cảng, giống như cách Ukraine từng làm với tàu ngầm lớp Kilo của Nga, hoặc phá hoại cơ sở hạ tầng cảng biển. Cũng giống như máy bay không người lái trên không, những loại vũ khí này có chi phí thấp, dễ sử dụng, vì vậy mối đe dọa là có thật và đang ngày càng gia tăng”, ông nói.

Theo nhà nghiên cứu này, sự tiến bộ của Trung Quốc là một trong những nguyên nhân khiến Mỹ ngày càng quan tâm đến công nghệ chống UUV, nhưng xu hướng này không chỉ xuất phát từ Bắc Kinh.

“Những tiến bộ công nghệ của Trung Quốc là một yếu tố, nhưng còn có các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào tàu ngầm Nga đang neo đậu bằng UUV và nỗ lực của lực lượng Houthi sử dụng UUV để tấn công tàu thuyền”, ông nói.

“Thiết bị không người lái đã chứng minh hiệu quả rất lớn trên các chiến trường khắp thế giới. Vì vậy, hệ thống không người lái nhiều khả năng sẽ được cả các quốc gia lẫn các tác nhân phi nhà nước sử dụng trên bộ, trên mặt nước, dưới nước và trên không”, ông Heath nhận định.

Để đối phó với các loại UUV có thể cần kết hợp nhiều công nghệ khác nhau, thay vì chỉ dựa vào một loại vũ khí.

Tại các cảng và căn cứ hải quân, một số đơn vị hiện đã sử dụng những hệ thống như sonar Sentinel của Sonardyne để phát hiện, theo dõi và phân loại mối đe dọa dưới nước, kết hợp với lưới an ninh và rào chắn nổi nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Những thiết bị đánh chặn ngư lôi như SeaSpider của Atlas Elektronik cũng có thể được điều chỉnh để tấn công UUV, trong khi các biện pháp đối phó điện tử và âm thanh có thể gây gián đoạn hệ thống dẫn đường hoặc liên lạc của thiết bị không người lái trước khi chúng tiếp cận mục tiêu.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đến nay vẫn chưa có công nghệ đơn lẻ nào mang lại lời giải hoàn chỉnh.

Về lâu dài, ông Heath cho rằng những công nghệ chống UUV triển vọng nhất sẽ là thế hệ cảm biến dưới nước cỡ nhỏ mới.

“Có lẽ công nghệ hữu ích và hiệu quả nhất sẽ là các hydrophone (thuỷ âm kế) nhỏ hơn, tinh vi hơn, cùng cảm biến dưới nước tiên tiến khác. Những công nghệ mới này đã chứng minh hiệu quả trong việc phát hiện UUV, và nhiều khả năng Tuần duyên Mỹ sẽ tìm kiếm hệ thống tương tự để nâng cao khả năng bảo vệ các cảng và bến cảng”, ông Heath nhận định.