Việt Nam nghiên cứu thành công vắc xin cho loại bệnh có tỷ lệ tử vong cao

Sáng 23/10, tại Hà Nội, Hội Y học dự phòng Việt Nam (VAMP) đã tổ chức Hội thảo Khoa học Y học dự phòng năm 2026 với chủ đề "Vì sức khỏe cộng đồng trong kỷ nguyên mới", diễn ra nhân dịp kỷ niệm 65 năm thành lập Hội (1961-2026).

Tại hội thảo, thông tin về kết quả nghiên cứu vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ mới đã thu hút sự chú ý lớn. Sản phẩm do Công ty Vắc xin và sinh phẩm số 1 (Vabiotech) trực thuộc Bộ Y tế nghiên cứu và sản xuất. Các báo cáo khoa học tại hội nghị công bố vắc xin đã trải qua quá trình đánh giá về tính an toàn, khả năng sinh miễn dịch và đã xác định được liều dùng tối ưu trên nhóm trẻ khỏe mạnh từ 9-24 tháng tuổi.

GS.TS Phan Trọng Lân, Chủ tịch Hội Y học dự phòng Việt Nam cùng các chuyên gia hàng đầu khẳng định vắc xin được dung nạp rất tốt, kích thích đáp ứng miễn dịch cao ở người được tiêm. Hiện nay, đơn vị sản xuất đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành để trình các cơ quan có thẩm quyền thuộc Bộ Y tế xem xét, phê duyệt theo quy định trước khi cấp phép sử dụng rộng rãi.

Khác với công nghệ sản xuất truyền thống, vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ 2 được phát triển trên tế bào Vero, ứng dụng công nghệ nuôi cấy tế bào hiện đại. Công nghệ này giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao độ tinh khiết và đảm bảo tính ổn định cao của sản phẩm.

Sự ra đời của dòng vắc xin thế hệ mới mang lại giá trị chiến lược cho y tế nước nhà. Việc tự chủ công nghệ nuôi cấy tế bào Vero giúp Việt Nam chủ động hoàn toàn nguồn cung trong nước, giảm bớt sự phụ thuộc vào vắc xin nhập khẩu, đồng thời tối ưu hóa chi phí sản xuất. Nhờ đó, cộng đồng sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn vắc xin chất lượng cao, an toàn với mức giá hợp lý.

Bên cạnh thông tin về vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ 2, hội thảo cũng là diễn đàn trao đổi chuyên môn sâu rộng của hệ thống y tế dự phòng toàn quốc. Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp to lớn của Hội Y học dự phòng Việt Nam cũng như các viện vệ sinh dịch tễ đầu ngành trong suốt 65 năm qua.

Ngoài ra, các đại biểu đã cùng thảo luận về công tác dự phòng sau sáp nhập, bao gồm việc tăng cường tiêm chủng, quản lý các bệnh không lây nhiễm và ứng dụng dữ liệu khám sức khỏe cộng đồng. Báo cáo tại hội thảo cũng điểm lại việc Việt Nam đưa vào sử dụng thành công nhiều loại vắc xin mới trong những năm gần đây như vắc xin phòng ung thư cổ tử cung, sốt xuất huyết, tay chân miệng, cúm, phế cầu và não mô cầu.

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây truyền qua muỗi mang mầm bệnh, tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương. Bệnh thường gây ra các triệu chứng như sốt cao đột ngột, co giật, hôn mê, phù nề và có tỷ lệ tử vong cao. Những trường hợp sống sót thường phải chịu di chứng thần kinh nặng nề suốt đời như liệt nửa người, rối loạn vận động hoặc chậm phát triển trí tuệ.

Tại Việt Nam, bệnh là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe trẻ em dưới 15 tuổi. Từ năm 1992, Việt Nam đã tự sản xuất thành công vắc xin thế hệ thứ nhất và đưa vào Chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 1997. Nhờ bao phủ vắc xin diện rộng, tỷ lệ mắc bệnh và chịu di chứng thần kinh tại nước ta đã giảm mạnh 40-50%, góp phần bảo vệ hàng triệu trẻ em Việt Nam qua nhiều thế hệ.

Nói về lộ trình đưa vắc xin mới ra thị trường, đại diện đơn vị nghiên cứu cho biết sau khi hoàn tất hồ sơ đăng ký lưu hành, vắc xin sẽ trải qua quá trình thẩm định của Hội đồng tư vấn cấp giấy đăng ký lưu hành thuốc và nguyên liệu làm thuốc. Ngay khi được cấp phép chính thức, Vabiotech sẽ triển khai kế hoạch sản xuất quy mô công nghiệp để cung ứng ra thị trường.