Nhịp sống mới

Nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới đẩy mạnh kế hoạch xây dựng 'thủ đô thứ 2'

Anh Khôi • 16/11/2026 21:34

Tính đến thời điểm hiện tại, có 4 tỉnh đang được xem là những ứng viên tiềm năng cho vị trí thủ đô thứ 2 của quốc gia này.

scc.jpg
Thủ đô Tokyo của Nhật Bản. Ảnh: Kyodo

Ngày 30/10, luật thành lập thủ đô thứ 2 của Nhật Bản chính thức có hiệu lực, mở đường cho các địa phương đủ điều kiện nộp hồ sơ xin công nhận.

Theo Kyodo News, đạo luật nhằm thiết lập một trung tâm dự phòng để duy trì các chức năng trọng yếu của quốc gia trong trường hợp Tokyo xảy ra thiên tai quy mô lớn. Chính sách này đồng thời hướng đến giảm tình trạng tập trung dân số, nguồn lực và hoạt động kinh tế tại vùng thủ đô, thúc đẩy hình thành các trung tâm kinh tế trên cả nước.

Luật cho phép Thủ tướng Nhật Bản chỉ định một hoặc nhiều địa phương làm thủ đô dự phòng dựa trên hồ sơ đăng ký của các tỉnh. Số lượng thủ đô thứ 2 không bị giới hạn ở một địa phương. Những khu vực được công nhận sẽ đủ điều kiện hưởng chính sách ưu đãi thuế và nới lỏng quy định nhằm khuyến khích đầu tư tư nhân.

Theo kế hoạch, trong tháng 11, chính phủ Nhật Bản sẽ công bố định hướng cơ bản về quy chế thủ đô thứ 2 và lộ trình lựa chọn địa điểm. Trước đó, ngày 27/10, Nội các của Thủ tướng Sanae Takaichi đã thông qua sắc lệnh quy định các điều kiện cụ thể đối với những địa phương muốn tham gia.

4 địa phương đáp ứng tiêu chí trở thành thủ đô thứ 2

Theo Japan Times, trong số 47 tỉnh của Nhật Bản, hiện có 4 địa phương đáp ứng các điều kiện cần thiết gồm Hokkaido, Aichi, Osaka và Fukuoka. Cả 4 đều đang chuẩn bị hồ sơ để trình chính phủ xem xét.

scc2.jpg
Osaka là một trong những cái tên hàng đầu cho danh hiệu thủ đô thứ 2 của Nhật Bản. Ảnh: Reuters

Cụ thể, tỉnh đăng ký phải có quy mô kinh tế đóng góp ít nhất 2,1% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Nhật Bản và sở hữu một thành phố có dân số chiếm ít nhất 1,2% dân số cả nước. Thành phố này phải có ít nhất 14 văn phòng đại diện khu vực của các bộ, cơ quan thuộc chính phủ trung ương.

Về điều kiện địa lý, địa phương ứng tuyển phải nằm ngoài khu vực được xác định có nguy cơ chịu thiệt hại nghiêm trọng nếu xảy ra động đất lớn tại vùng thủ đô hoặc núi Phú Sĩ phun trào. Ngoài ra, tỉnh phải có một thành phố sở hữu hệ thống hành chính cấp quận tương tự Tokyo hoặc đạt thỏa thuận hợp tác giữa chính quyền tỉnh và thành phố về kế hoạch xây dựng thủ đô dự phòng.

Trong số các ứng viên, Osaka là địa phương theo đuổi ý tưởng trở thành thủ đô thứ 2 từ sớm. Khoảng năm 2010, ông Toru Hashimoto - người sáng lập đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP) và từng giữ chức Thống đốc Osaka, đã đề xuất đưa thành phố này trở thành trung tâm dự phòng của Nhật Bản.

JIP có trụ sở tại Osaka và hiện là đối tác liên minh cấp dưới của đảng Dân chủ Tự do (LDP) trong chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi. Việc thành lập thủ đô thứ 2 cũng là một trong những nội dung trọng tâm trong chương trình chính sách của đảng này.

Ngày 24/7, Quốc hội Nhật Bản thông qua dự luật thành lập thủ đô thứ 2 sau quá trình tranh luận kéo dài. Dự luật được Thượng viện thông qua với 123 phiếu thuận và 121 phiếu chống. Ngoài LDP và JIP, một số đảng đối lập cũng bỏ phiếu ủng hộ.

Tuy nhiên, kế hoạch vấp phải phản ứng từ một số lực lượng chính trị. Các ý kiến chỉ trích cho rằng việc xây dựng cơ chế thủ đô thứ 2 có thể mang lại lợi thế cho Osaka - địa bàn hoạt động chính của JIP, trong khi các địa phương khác cũng có nhu cầu phát triển và thu hút nguồn lực.

Các ứng viên đưa ra lợi thế riêng

Trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, 4 địa phương đều nhấn mạnh những lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống hành chính và quy mô kinh tế.

Thị trưởng Fukuoka Takashima Soichiro cho rằng thành phố có ưu thế nhờ vị trí ở phía Tây Nam Nhật Bản, cách xa Tokyo và nằm ven biển Nhật Bản thay vì bờ biển Thái Bình Dương. Theo ông, những đặc điểm địa lý này giúp Fukuoka giảm nguy cơ cùng chịu ảnh hưởng từ các thảm họa xảy ra tại khu vực thủ đô.

Đối với Hokkaido, Thống đốc Suzuki Naomichi nhấn mạnh tỉnh đã có kinh nghiệm phối hợp với các cơ quan hành chính trung ương. Thành phố Sapporo hiện đặt nhiều văn phòng đại diện của các cơ quan chính phủ. Vị trí ở cực Bắc Nhật Bản cũng được xem là lợi thế trong việc duy trì hoạt động dự phòng nếu Tokyo xảy ra thiên tai.

Trong khi đó, Thống đốc Aichi Omura Hideaki tập trung vào tiềm lực kinh tế và công nghiệp của địa phương. Aichi có tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) hơn 46.000 tỷ yen, cao hơn Osaka. Tỉnh này cũng đứng đầu Nhật Bản về giá trị sản xuất ngành chế biến, chế tạo.

Vai trò và chi phí vận hành vẫn chưa được xác định

scc3.png
Thượng viện Nhật Bản thông qua dự luật thành lập thủ đô thứ 2 sau cuộc tranh luận căng thẳng vào phút chót giữa phe cầm quyền và phe đối lập. Ảnh: JIJI

Theo các chuyên gia, việc thành lập thủ đô thứ 2 có thể chưa tạo ra thay đổi lớn trong ngắn hạn. Tokyo vẫn giữ vai trò thủ đô trên thực tế và đạo luật hiện chưa yêu cầu các bộ, ngành hay doanh nghiệp chuyển trụ sở đến địa phương được công nhận.

Những vấn đề quan trọng như cơ quan trung ương nào sẽ được chuyển đến thủ đô dự phòng, phạm vi chức năng được phân bổ và cách thức chia sẻ chi phí giữa chính phủ với chính quyền địa phương vẫn đang được xem xét.

Thống đốc Tokyo Koike Yuriko cho rằng các địa phương ngoài thủ đô cần tập trung phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp, thúc đẩy hoạt động kinh doanh quốc tế và đào tạo nhân lực. Theo bà, việc đưa ra khẩu hiệu giảm tập trung vào Tokyo sẽ khó tạo ra thay đổi nếu thiếu các giải pháp phát triển kinh tế cụ thể.

Chuyên gia Kawai Masashi thuộc tổ chức nghiên cứu Tokyo Foundation cũng nhận định các địa phương cần xây dựng phương thức tăng trưởng mới và giải quyết tình trạng suy giảm dân số. Theo ông, quy chế thủ đô thứ 2 sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu chính sách và nguồn lực đầu tư tương xứng.

Sau khi đạo luật có hiệu lực, chính phủ Nhật Bản sẽ tiếp tục hoàn thiện các định hướng về chức năng, cơ chế vận hành và quy trình lựa chọn địa phương. Đây là cơ sở để xác định những khu vực có thể đảm nhận vai trò trung tâm dự phòng trong hệ thống hành chính và kinh tế quốc gia.

Nhật Bản hiện là nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới xét theo GDP danh nghĩa, song đang đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến tăng trưởng kinh tế và biến động tỷ giá. Theo dự báo mới của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP danh nghĩa của Nhật Bản có thể bị Ấn Độ và Anh vượt qua vào năm 2027, khiến quốc gia này tụt xuống vị trí thứ 6 trong bảng xếp hạng các nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo The Japan Times, Anadolu Agency, Nippon TV, Kyodo News

Theo Kiến thức Đầu tư | 2026-11-16 15:45
https://dautu.kinhtechungkhoan.vn/nen-kinh-te-lon-thu-4-the-gioi-day-manh-ke-hoach-xay-dung-thu-do-thu-2-1475109.html
Đừng bỏ lỡ
    Đặc sắc
    Nổi bật Người quan sát
    Đọc tiếp
    Nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới đẩy mạnh kế hoạch xây dựng 'thủ đô thứ 2'
    POWERED BY ONECMS & INTECH