Ngành thuế phát cảnh báo khẩn đến toàn bộ người nộp thuế

Thuế tỉnh Đắk Lắk vừa phát đi cảnh báo tới người nộp thuế về 5 hành vi vi phạm phổ biến liên quan đến hóa đơn điện tử mà cơ quan thuế đã nhận diện trong quá trình quản lý và thanh tra.

Theo cơ quan thuế, dù chính sách pháp luật ngày càng thông thoáng, tình trạng mua bán hóa đơn trái phép vẫn diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi.

Hành vi đầu tiên là mua bán hóa đơn khống. Đây là trường hợp doanh nghiệp không phát sinh giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ trên thực tế nhưng vẫn lập hóa đơn để bán cho tổ chức, cá nhân khác nhằm hợp thức chi phí, tăng mức khấu trừ thuế giá trị gia tăng hoặc giảm thu nhập chịu thuế.

Thứ hai là sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp “ma”. Các đối tượng thường thành lập nhiều doanh nghiệp không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế mà chỉ nhằm mục đích mua bán hóa đơn. Những doanh nghiệp này thường không có kho bãi, lao động, tài sản cố định nhưng vẫn phát hành hóa đơn với doanh số lớn.

Sau một thời gian ngắn hoạt động, các đơn vị này có thể chuyển sang trạng thái tạm ngừng kinh doanh, ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhằm gây khó khăn cho việc xác minh, truy vết.

Thứ ba là lập hóa đơn sai lệch giá trị giao dịch. Một số doanh nghiệp thực hiện nâng khống giá trị hàng hóa, dịch vụ để tăng chi phí đầu vào, gia tăng số thuế giá trị gia tăng được khấu trừ, nâng mức hoàn thuế hoặc hợp thức hóa doanh thu.

Thứ tư là tạo lập chuỗi giao dịch giả thông qua việc liên kết nhiều doanh nghiệp thành vòng mua bán khép kín nhằm hợp thức dòng hàng, tạo đầu vào hợp pháp cho hồ sơ hoàn thuế và che giấu nguồn gốc hàng hóa. Những lĩnh vực được đánh giá có rủi ro cao gồm điện thoại, linh kiện điện tử, tinh bột sắn, nông sản, vật liệu xây dựng, cát, đá, sỏi, than và khoáng sản.

Thứ năm là gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng – hành vi được đánh giá có mức độ rủi ro cao, thường đi kèm việc sử dụng hóa đơn đầu vào không hợp pháp để hoàn thiện hồ sơ đề nghị hoàn thuế.

Để tăng hiệu quả kiểm soát, ngành thuế đang triển khai cảnh báo xuất hóa đơn theo hệ số K – giải pháp phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử kết hợp các chỉ báo rủi ro nhằm phát hiện sớm trường hợp xuất hóa đơn không tương xứng với năng lực và thực tế hoạt động của doanh nghiệp.

Song song đó, cơ quan thuế cũng đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động nhận diện dấu hiệu bất thường, xây dựng mô hình cảnh báo sớm và hỗ trợ lựa chọn chính xác đối tượng thanh tra, kiểm tra.

Đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, các hành vi gian lận hóa đơn và hoàn thuế thường liên quan đến nhiều địa bàn, chủ thể và mắt xích trong chuỗi giao dịch nên khó xử lý nếu chỉ dựa vào một cơ quan đơn lẻ.

Vì vậy, để ngăn chặn và xử lý hiệu quả tình trạng này, cần tiếp tục tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế với công an, hải quan, ngân hàng, cơ quan đăng ký kinh doanh, viện kiểm sát, tòa án… trong chia sẻ dữ liệu, xác minh giao dịch, truy vết dòng tiền, đối chiếu luồng hàng và xử lý vi phạm theo quy định.